نگاهی به بازار حراج خاورمیانه

موفقیت این دو منجر به تشویق ساتبی برای ورود به منطقه شد اما ساتبی به جای دوبی و یا ابوظبی، شعبه منطقه‌ای خود را در دوحه قطر تاسیس کرد. متاسفانه آغاز نخستین فروش ساتبی که شامل حراج جواهرات، فرش‌های شرقی و هنر شرق به اضافه هنر مدرن و معاصر بود انتظارات را برآورده نکرد. ساتبی حراج دیگری را تکرار نکرد و به جای آن تصمیم گرفت فروش آثار هنری خاورمیانه را خارج از منطقه و در اتاق حراج لندن ادامه دهد. همچنین شرکت ساتبی تصمیم گرفت بازار هنر ترکیه را در قسمت جداگانه و مستقل مورد فروش و ارزیابی قرار دهد.
حجم معاملات
مانند دیگر بازارهای جغرافیایی و منطقه‌ای، بازار هنر خاورمیانه نیز به سبب بحران‌های اقتصادی از پاییز ۲۰۰۸ رکود را تجربه کرد. در بهار ۲۰۰۹، حجم کلی معاملات به رقم ۳۵۸۶۲۰۰ دلار رسید که ۸۰ درصد کاهش را از بیشینه‌ترین رقم بازار یعنی ۱۹۸۲۰۵۰۰ دلار در تابستان ۲۰۰۸ نشان می‌دهد. نتیجه حجم کلی معاملات در حراج کریستی در آوریل ۲۰۱۰ رقم ۱۰۵۸۹۵۰۰ دلار را نشان می‌دهد که دومین رقم بیشینه در حجم معاملات از سال ۲۰۰۶ است و ۱۶۳ درصد بازگشت نسبت به رقم بیشینه بازار است(نمودار۱).

pic۱

میانگین قیمت‌ها
میانگین قیمت بازار هنر مدرن در ماه مه ۲۰۱۰ به ۱۶۰۴۴۷ دلار رسید. این بالاترین رقم به دست آمده از زمان آغاز به کار بازار در سال ۲۰۰۶ بود. این رشد شدید قیمت به طور عمده مربوط به افزایش علاقه بازار به آثار هنرمندان مدرن مصری بود. از بین ۱۰ اثر گران‌قیمت بازار، ۹ اثر متعلق به هنرمندان مصری بود. به خصوص بازار علاقه شدیدی نسبت به آثار محمود سعید نشان داد.
گرچه بهبود بازار هنر معاصر خاورمیانه به اندازه بازار هنر مدرن نبود اما میانگین قیمت به دست آمده نشان از بهبود نسبی بازار داشت. میانگین قیمت بازار هنر معاصر ۴۸۱۱۲ دلار بود که ۷۱ درصد رشد نسبت به بالاترین حجم معامله بازار در پاییز ۲۰۰۸ نشان می‌دهد. این افزایش به سبب علاقه شدید و ادامه‌دار به هنر معاصر ایران بود، به طوری که در بهار ۲۰۱۰، چهار قطعه برتر آثار به فروش رسیده و همچنین ۵۶ درصد از کل حجم معاملات هنر معاصر خاورمیانه متعلق به آثار ایرانی بود. افشین پیرهاشمی و فرهاد مشیری با قدرت در حراج بهار ۲۰۱۰ حاضر شدند و در رتبه‌بندی گران‌قیمت‌ترین آثار به فروش رسیده از زمان آغاز به کار نخستین حراج کریستی در سال ۲۰۰۶، جایگاه پنجم و ششم را به ترتیب به دست آوردند(نمودار۲).

pic۲

تجزیه و تحلیل قیمت‌های آثار هنری در حراج‌ها
تجزیه و تحلیل قیمت‌های بازار حراج خاورمیانه از سال ۲۰۰۶ به این سو نشان می‌دهد که به طور متوسط ۳۷ درصد از تمام حجم معاملات آثار به فروش رسیده را آثاری با قیمت کمتر از ۵۰ هزار دلار تشکیل داده است. در فصول موفق فروش نظیر بهار ۲۰۰۸ و تابستان ۲۰۱۰، آثاری با قیمت کمتر از ۵۰ هزار دلار به ترتیب فقط ۱۵ درصد و ۱۴ درصد حجم معاملات را در بر می‌گرفته است.
طیف قیمتی بین ۱۰۰ هزار دلار تا ۵۰۰ هزار دلار به طور متوسط ۳۳ درصد از حجم کل معاملات حراج را در بر گرفته است. از سال ۲۰۰۶ به این سو فقط چهار قطعه از آثار هنری توانستند سقف قیمت را به بالای یک میلیون دلار برسانند. رکورد قیمت سه قطعه از این آثار در سال ۲۰۰۸ ثبت شد و یک قطعه باقیمانده در حراج ماه مه ۲۰۱۰ کریستی به فروش رسید. تابلویی از محمود سعید هنرمند مصری به رقم ۱/۲ میلیون دلار به فروش رسید که عنوان دومین هنرمند گران‌قیمت خاورمیانه را در حراج‌ها به دست آورد(نمودار۳).

pic۳