مدیترانه قربانی می‌گیرد
محمود فاضلی/تحلیلگر امور بینالملل
شبکه بی‌بی‌سی طی گزارشی به نقل از شاهدان عینی مدعی شده است که گارد ساحلی یونان ده‌ها مهاجر را به سمت مرگ سوق داده است. به نقل از شاهدان عینی، از جمله ۹نفر که عمدا به دریا انداخته شدند، گارد ساحلی یونان موجب مرگ ده‌ها مهاجر در دریای مدیترانه طی سه سال گذشته شده است. گارد ساحلی یونان قایق‌های حامل مهاجران را به اجبار به عقب رانده است و آنها را به آبهای ترکیه بازمیگرداند.
گارد ساحلی یونان تمام اتهامات وارده پیرامون فعالیتهای غیر قانونی را رد کرده است. دولت یونان بارها به عقب راندن مهاجران به سمت سواحل ترکیه متهم شده است. سایت یادشده برای اولین بار ادعا میکند که به علت رویکرد گارد ساحلی یونان، تا کنون ده‌ها نفر جان خود را از دست داده‌اند. این سایت در گزارش خود ۱۵مورد از مه۲۰۲۰ تا مه۲۰۲۳ را مورد توجه قرار داده که در اثر آن ۴۳نفر جان خود را از دست دادند. این شبکه منابع خود را رسانههای محلی، سازمانهای غیردولتی و گارد ساحلی ترکیه معرفی کرده است.
ماریناکیس، سخنگوی دولت یونان درباره گزارش شبکه یادشده اظهار کرد: «هرگونه شکایتی در سطح دستگاه قضایی مورد رسیدگی قرار می‌گیرد. آنچه در گزارش آمده است قابل اثبات نیست. به لطف همکاری خوبی که در یک سال اخیر با مراجع کشور ترکیه داریم، شمار قابل توجهی از قاچاقچیان شناسایی و دستگیر شدند. تصویری که از گارد ساحلی یونان داریم با تصویر مورد ادعای این شبکه کاملا مغایرت دارد. گارد ساحلی روزانه ده‌ها نفر را از دریا نجات میدهد و به ماموریت خود ادامه خواهد داد.»
بی‌بی‌سی تحقیقات روزنامه «اشپیگل» و سازمان غیرانتفاعی Lighthouse Reports از سال۲۰۲۲ در این‌باره را تایید میکند. در پنج مورد از این حوادث، کسانی که بهدنبال حفاظت بودند گزارش دادند که توسط مقامات یونانی مستقیما به دریا پرتاب شده‌اند. به گفته شاهدان عینی، ۹نفر پس از انداخته شدن عمدی در آب جان خود را از دست دادند. همان‌طور که تحلیل این شبکه نشان میدهد، این ۹نفر در میان بیش از ۴۰پناه‌جویی بودند که بهدلیل بیرون راندن از آبهای سرزمینی یونان یا بازگشت به دریا پس از رسیدن به جزایر یونان جان خود را از دست داده‌اند.
در برخی موارد، گفته میشود که مهاجران حتی خود را به سرزمین یونان رسانده و سپس توسط اعضای گارد ساحلی تعقیب شده و به دریا رانده شده‌اند. یک تبعه کامرون در این‌باره به منبع این خبر اعلام کرده که در سپتامبر۲۰۲۱ زمانی که نیروهای امنیتی او را تعقیب کردند به جزیره ساموس رسید. نیروهای امنیتی لباس سیاه پوشیده بودند، برخی لباس غیرنظامی پوشیده بودند، آنها هم نقاب زده بودند و فقط چشمانشان دیده میشد. سپس او و دو مرد دیگر را سوار قایق گارد ساحلی کردند و به دریا انداختند. به گفته این پناه‌جو یکی از همکارانش به دلیل اینکه شنا بلد نبود کمک خواست و به زودی کاملا زیر آب رفت. هویت دو پناه‌جوی دیگر هم بعدا توسط گارد ساحلی ترکیه تایید شد.
دولت یونان مدتهاست که از سوی سازمانهای حقوق بشری متهم به عقب راندن پناه‌جویان ورودی به ترکیه است که طبق قوانین بین‌المللی اقدامی غیرقانونی است. گارد ساحلی یونان گفته است که قاطعانه تمام اتهامات شبکه یادشده را مبنی بر فعالیت غیرقانونی رد میکند. مهاجران بارها مقامات را به خشونت و کوتاهی در کمک‌رسانی متهم میکنند. در چندین مورد دیگر، مهاجران گفتند که آنها را روی قایق‌های بادی بدون موتور و بعضا قایق‌های سوراخ‌شده قرار میدادند.
یونان در کنار ایتالیا و اسپانیا یکی از کشورهای اصلی ورود ده‌ها هزار پناه‌جو از آفریقا و خاورمیانه است که میخواهند به اروپا بیایند. در این میان رسانهها از وقوع یک سانحه قایق دیگری در میان پناه‌جویانی که بهدنبال حفاظت در مدیترانه مرکزی هستند، خبر داده‌اند.
پناهندگان مکررا سعی میکنند با قایق از طریق دریای مدیترانه مرکزی به ایتالیا بروند. این مساله بسیاری اوقات منجر به تصادفات قایق با تعداد زیادی کشته و مفقودی میشود. حداقل ۱۱مهاجر در دو حادثه قایق در دریای مدیترانه جان خود را از دست دادند. سازمان امدادرسان آلمان و گارد ساحلی ایتالیا اعلام کردند، این قایقها در سواحل جزیره لامپدوزا ایتالیا دچار سانحه شدند. نیروهای امدادی همچنین در جست‌وجوی ده‌ها مفقود بودند. خدمه کشتی موتوری «نادیر» ۵۱نفر را از یک قایق چوبی بین لیبی و لامپدوزا نجات دادند. بر اساس اطلاعات منتشر شده ۱۰کشته در عرشه پایین قایق که از قبل پر از آب بود نیز وجود داشت.
گارد ساحلی ایتالیا اعلام کرد که ۱۲نفر را از یک قایق بادبانی در سواحل «کالابریا» نجات داده است. یکی از سرنشینان در جریان عملیات نجات جان خود را از دست داد. نیروهای امدادی همچنین بهدنبال حدود ۵۰مفقودی بودند که به گفته بازماندگان، در دریا سقوط کرده بودند. طبق اعلام سازمان بین‌المللی مهاجرت (IOM)، مدیترانه مرکزی یکی از خطرناکترین مسیرهای مهاجرت در جهان است. طبق گزارش IOM، تنها در سال۲۰۲۳ میلادی ۳۱۵۵نفر هنگام فرار از دریای مدیترانه جان خود را از دست دادند.
در سالهای اخیر یکی از کشورهایی که یونان برای مقابله با مهاجرتها با آن همکاری نزدیکی داشته، مصر است. در دیدار اخیر وزرای خارجه دو کشور موضوع مهاجرت و چگونگی محدود کردن مهاجرتهای غیر قانونی و ترویج مهاجرت قانونی مورد بررسی قرار گرفت. وزیر خارجه مصر اعلام کرده که دولتش تلاشهای زیادی برای جلوگیری از مهاجرت مردم کشورش انجام داده اما بحرانهای گوناگون اخیر همچون جنگهای اوکراین و غزه بخشی از جمعیت را به مهاجرت به اروپا سوق داده و جامعه بین‌المللی نیز کمکهای لازم به مصر را ارائه نکرده است. در حال حاضر ۹میلیون نفر مهاجر در مصر زندگی میکنند که از خدمات رایگان در بخشهای بهداشت و آموزش بهرهمند هستند. یراپتریتیس وزیر خارجه یونان همکاری عالی دو کشور در بخش مهاجرت را مورد تاکید قرار داد و مدعی شد اتحادیه اروپا وظیفه دارد در کنار مصر بایستد و دولت یونان ترتیباتی خواهد داد تا کمک اساسی و مستمر به مصر ارسال شود. بسیار حائز اهمیت است که مصر بهعنوان ستون ثبات در منطقه بحران‌زده خاورمیانه باقی بماند.
