توافقنامه ۱۴+۱
دنیایاقتصاد : ایالات متحده و ۱۴ کشور جزیره اقیانوس آرام روز پنجشنبه در نشستی در واشنگتن توافقنامه مشارکت گستردهای را امضا کردند که تغییرات آب و هوایی، رشد اقتصادی و روابط امنیتی قویتر را در مرکز فشار آمریکا برای مقابله با نفوذ چین در منطقه قرار میدهد. «دیمین کیو» در گزارش ۳۰سپتامبر در نیویورکتایمز نوشت، رئیسجمهور آمریکا در نشستی با رهبران این جزایر گفت: «حجم زیادی از تاریخ جهان ما قرار است در سالها و دهههای آینده در هند و پاسیفیک نوشته شود.» و جزایر اقیانوس آرام صدای مهمی در شکل دادن به آینده هستند. وی افزود: «امنیت آمریکا- و کاملا صادقانه بگویم، امنیت جهان- به امنیت شما و امنیت جزایر اقیانوس آرام بستگی دارد.» اظهارات او - و وعدهاش مبنی بر کمک مالی و همکاری بیشتر از سوی ایالات متحده - منعکسکننده واقعیتی است که اخیرا در واشنگتن فوریت بیشتری پیدا کرده است: اینکه چین در مجموعهای از جزایر شمال و جنوب اقیانوس آرام، جایی که هزاران آمریکایی در جنگ جهانی دوم در آنجا جنگیده و جان خود را از دست دادند، دستاندازهای قابل توجهی انجام داده و اینکه آمریکا باید از پس آن بربیاید.
نشست این هفته اولینبار پس از امضای قرارداد امنیتی جزایر سلیمان با پکن در ماه آوریل اعلام شد که درها را به روی آموزش اجرای قانون از سوی چین برانگیخت و جای پای احتمالی را برای نیروهای امنیتی چین باز کرد. این توافق ممکن است در نهایت برای چین مهم باشد (که در سراسر اقیانوس آرام نسبت به این کشور با شک و تردید بیشتری نسبت به چند سال پیش نگاه میشود) اما به نظر میرسد که حساسیتها پیرامون اولویتهای سیاست خارجی چین همچنان بر سر اجلاس واشنگتن باقی است. «مناسه سوگاواره»، نخستوزیر جزایر سلیمان، در ابتدا از امضای قرارداد مشارکت خودداری کرد؛ چراکه منتقدان آن را بهعنوان تسلیم در برابر پکن توصیف میکردند. امضای او و سایر رهبران تنها پس از آن پای این اعلامیه نشست که مادهای که در آن نام تایوان مورد اشاره قرار گرفته شده بود، در این بیانیه حذف شد.
مقامات کاخ سفید در جلسات توجیهی گفتند که ایالات متحده متعهد به گفتوگو با کشورهای منطقه درباره مسائل پیچیده است. آنها تاکید کردند که این اجلاس فرصتها و تعهدات مشارکتی بیشتری را فراتر از وعده اخیر بازگشایی سه سفارت جدید آمریکا در تونگا، جزایر سلیمان و کیریباتی ایجاد کرده است. بر اساس یک برگه اطلاعاتی کاخ سفید، ایالات متحده بیش از ۸۱۰میلیون دلار در برنامههای توسعهای جزایر اقیانوس آرام سرمایهگذاری خواهد کرد و این علاوه بر رقم بیش از ۵/ ۱میلیارد دلاری است که در دهه گذشته ارائه شده است. بخش عمدهای از این پول صرف مسائل آب و هوایی و امنیت دریایی خواهد شد، از جمله درخواست ۶۰۰میلیون دلاری از کنگره در رابطه با یک معاهده ماهیگیری چند دههای که به ایالات متحده اجازه میدهد ماهی تن در آبهای اقیانوس آرام جنوبی صید کند.
اما این بسته شامل چند جایزه جالب نیز میشود: کمک هزینه ۲۰میلیون دلاری به جزایر سلیمان برای توسعه گردشگری، ۵/ ۳میلیون دلار برای اتصال دیجیتال در کشور و ۸/ ۲میلیون دلار برای آموزش اجرای قانون به رهبری FBI.کمکهای مربوط به اجرای قانون که در ابتدا برای سه کشور جزیره اقیانوس آرام در نظر گرفته شده بود، اکنون به شش کشور گسترش یافته است: ایالات فدرال میکرونزی، جزایر مارشال، پالائو، پاپوآ گینه نو، وانواتو و سولومونز. داوطلبان سپاه صلح همچنین به فیجی، تونگا، ساموآ و وانواتو بازخواهند گشت؛ درحالیکه کشورهای دیگر نیز برای این برنامه در نظر گرفته شدهاند و به گفته کاخ سفید، ایالات متحده نیز در حال مذاکره دوجانبه با فیجی درباره توافقنامه همکاری دفاعی است و به زودی مذاکرات با پاپوآ گینه نو را آغاز خواهد کرد.
رهبران منطقه عمدتا از این اجلاس راضی به نظر میرسیدند. رهبر چین، شی جین پینگ، نزدیک به یک دهه است که از رهبران اقیانوس آرام استقبال کرده است. به نظر میرسید که دیپلماسی دلبرانه بایدن غیر عادیتر باشد. تحلیلگران منطقهای میگویند که کمکهای آمریکا که در بسیاری از کشورها گسترش یافته است، چندان تحولسازنیست. «گرام اسمیت»، کارشناس جزایر پاسیفیک در دانشگاه ملی استرالیا گفت: «معضل، مثل همیشه، این است که چگونه میتوانید شرکتهای خصوصی ایالات متحده را به سرمایهگذاری بیشتر در اقیانوس آرام وادار کنید. شما میتوانید شیر نظامی را باز کنید و با تایید کنگره، شیر کمکها را هم باز کنید؛ اما برخلاف چین، آنها نمیتوانند شرکتهای خود را به تعامل با منطقه وادار کنند.»