وزارت تعاون و دفاع از تدبیر

محسن فولادی*

در جامعه اطلاعات امروز، آگاهی، نگاه به آینده، رفتار خردورزانه، برخورداری از کنش عقلانی در مواجهه با وضعیت‌های گوناگون و نیز توجه به مفهوم توسعه، از جمله مواردی است که امکان ایجاد ساختاری مدبرانه و سرشار از برنامه‌ریزی را فراهم آورده است. در جامعه امروزی ایران، مفاهیمی نظیر توسعه، گذار به جامعه پیشرفته، خروج از حاشیه و ... به دلیل اهمیت موضوع نه تنها از فضاهای آکادمیک خارج شده که از مهمترین دغدغه‌های مدیریتی کشور قلمداد می‌شود. بدیهی است که وقوف بر این مفاهیم می‌تواند زمینه‌ساز تعریف خط‌مشی‌ها و برنامه‌ریزی‌های مناسب جهت تحقق اهداف توسعه‌ای کشور باشد.

دکتر محمد عباسی وزیر پیشنهادی برای پست وزارت تعاون، با توجه به سابقه علمی و جایگاه مدیریتی که در ساختار بودجه کشور دارد، از جمله کسانی است که توانسته به سهم خود ضمن پرداختن آکادمیک به مفاهیم بودجه و برنامه، زمینه‌های ورود مدبرانه، تحلیلگر و هدفمند مجلس و به تبع آن بخش‌های اجرایی کشور را به مفاهیم فوق مهیا سازد.

عملگرایی همراه با رویکرد انتقادی به ساخت و نحوه برنامه‌ریزی و بودجه در کشور مجالی بوده که توجه بسیاری از همراهان و همکاران وی را به کنش مدیریتی او جلب کرده است. عباسی در نگاه به مسائل کلان مدیریت اقتصادی - اجتماعی کشور همواره در پی محقق ساختن فرصت‌های شایسته بوده است. او در پاره‌ای از نوشته‌های خویش، بر فرصت‌های اقتصادی، تسهیلات اجتماعی، تضمین شفافیت در تصمیم‌گیری و امنیت حمایتی به عنوان فرآیندهای توسعه نگریسته است. فرآیندی که زمینه‌ساز دستاوردهای بزرگ است. کسب دستاورد در حوزه مدیریت از وجوه تحقق مفهوم توسعه است و عباسی به عنوان صاحب‌نظری که تلاش کرده آموخته‌های خویش را در قالب تصمیم‌سازی عملیاتی کند، دستاورد را نه تنها وجه عینی تحقق مفهوم توسعه می‌داند بلکه بر این باور است که مدیران کشور و صاحب‌نظران اقتصادی باید برنامه‌های خویش را معطوف به چنین انگاره‌ای نمایند.

از دیگر سو حضور او در مجلس شورای اسلامی، کمیسیون برنامه و بودجه، کمیسیون تلفیق و مرکز پژوهش‌های مجلس برای وی فرصتی ایجاد کرد که علاوه بر حضور در بطن نهاد قانون‌گذاری کشور، مایه آگاهی او بر ساخت قدرت سیاسی - اقتصادی و کلان وضعیت اجتماعی ایران نیز فراهم شود. هم از این‌رو است که از وی به عنوان نماینده‌ای اثرگذار بر وضعیت بودجه کشور یاد می‌شود.

رویکرد انتقادی و تحلیل آسیب‌شناختی از سازوکار برنامه‌ریزی در کشور با توجه به تخصص و زمینه مطالعاتی دانشگاهی علاوه بر آنکه همواره زمینه‌ساز حضور پررنگ او به عنوان برنامه‌ریز و صاحب‌نظر در بودجه‌بندی فعالیت‌های کلان دولت بوده است از وی چهره‌ای علمی و آگاه به زیر و بم فرصت‌ها و تهدیدات اقتصادی - اجتماعی کشور نیز ساخته است. از همین ‌رو است که عباسی در مقالات خویش موکدا به ضرورت آگاهی و دانش در تحلیل وضعیت‌ها اشاره می‌کند و معتقد است آنکه مهارت استفاده از اطلاعات و دانش امور را ندارد، در زمره افراد فاقد قدرت قلمداد می‌شود. علاوه بر این تخصص دکتر عباسی در حوزه مدیریت استراتژیک اما از او مدیری ساخته که علاوه بر آشنایی با بنیان‌های مدیریت پیگیر مباحث نوین در این حوزه نیز هست. مفاهیمی همچون استراتژی منابع انسانی، تکنولوژی اطلاعات، استراتژی مدیریت دانایی و نیز استراتژی رقابت.

در پاره‌ای موارد فرآیند تضمین دستیابی یک سازمان به فواید و اهدافش، نوعی از مدیریت استراتژیک قلمداد می‌شود که بر پایه‌های مدیریتی همچون تجزیه و تحلیل، جهت‌گیری‌های سازمانی، هدف‌گذاری، تعیین استراتژی، بسترسازی و اجرای برنامه‌ها و نیز کنترل استراتژی‌ها و برنامه‌ها تدوین می‌شود. چنین رویکردی به مدیریت منابع و منابع استراتژیک مدیریت در آثار علمی عباسی نیز به چشم می‌خورد.

بدیهی است که نگاه علمی به مفهوم مدیریت با توجه به منابع مطالعاتی و عملیاتی فوق، خود متضمن توسعه است موضوعی که با توجه به گفتمان «جهانی شدن» از اهمیتی بسیار برخوردار می‌باشد.

* کارشناس ارشد تعاون