ضرورت تغییر سبد کالا برای محاسبه نرخ تورم

محمدرضا فرهادی‌پور
در همه جای جهان مصرف‌کنندگان اغلب نسبت به نرخ تورمی که از سوی مراکز دولتی اعلام می‌شود، اعتقاد چندانی ندارند و تاحدی نیز نسبت به آن بدگمان هستند. لودویگ فون میزس، اقتصاددان مکتب اتریش در توضیح کاستی‌های شاخص قیمت‌ها می‌گوید که «در عمل هیچ‌کس خود را با شاخص‌های قیمتی گول نمی‌زند.»

اعلام و گزارش‌ نرخ تورم براساس شاخص قیمت مصرف‌کننده صورت می‌گیرد که این شاخص بر مبنای قیمت فهرستی از کالا‌های خاص تعیین می‌شود که این گروه کالایی را سبد کالای مصرفی خانوار می‌نامند. انتخاب کالاهایی که در سبد شاخص قیمت لحاظ می‌شوند اختیاری است و همین‌طور انتخاب کالا‌هایی که قیمت آنها به کندی افزایش یافته و نیز کالا‌هایی که قیمت آنها به شدت و با سرعت افزایش یافته نیز اختیاری می‌باشد. اتخاذ هریک از این رویکرد‌ها می‌تواند باعث ارائه نرخ تورم متفاوتی باشد. به منظور درک اینکه آماردان‌ها چگونه سبد کالا‌های شاخص قیمت را تغییر می‌دهند، اقتصادی را در نظر بگیرید که در آن تنها دو کالای کامیون و ماشین‌سواری تولید می‌شوند. فرض کنید در سال ۱۳۸۵ تنها ۱۰۰ ماشین سواری و ۳۰۰کامیون تولید شده‌اند. قیمت و میزان تولید هریک از آنها در جدول زیر آمده است.

فرض کنید اقتصاد فوق می‌خواهد تولید ناخالص داخلی واقعی را گزارش نماید. در ابتدا این اقتصاد نیازمند سبدی از این دو کالا برای ارائه نرخ تورم است. گزینه‌های پیش‌رو و نرخ تورم در هریک از این گزینه‌ها و تولید ناخالص داخلی در جدول زیر آمده است.

چنان‌که مشخص است در محاسبه نرخ تورم انتخاب سبد کالایی بسیار مهم است، از‌این‌رو باید حرکت بانک مرکزی درخصوص تغییر سبد را به فال نیک گرفت، اما بانک مرکزی باید بکوشد تا هرساله به بازبینی این سبد بپردازد.