روزانه ۲۴میلیون بشکه نفت از تنگه هرمز عبور میکند
امنیت خلیج فارس یعنی امنیت بازار جهانی نفت
علی طجوزی- نخستین کنفرانس اقتصادی بینالمللی بخش خصوصی ایران با عنوان «نقش ایران در فرآیند همکاری بینالمللی» صبح دیروز آغاز به کار کرد. عکس: فارس
در این همایش مدیرعامل شرکت ملی نفت ایران با تاکید بر موقعیت بسیار حساس خلیج فارس تاکید کرد: امنیت منطقه منجر به امنیت عرضه نفت دنیا میشود.
غلامحسین نوذری تصریح کرد: از ۳۰میلیون بشکه نفت تولیدی اوپک، ۲۴میلیون بشکه از تنگه هرمز میگذرد. وی ادامه داد: برای اینکه خللی در این عبور وارد نشود حتما به ثبات امنیت منطقه باید توجه شود.
وی تاکید کرد: کشورهای اروپایی به تازگی و پس از بحران گازی روسیه و اوکراین دریافتهاند که تا چه اندازه در مقابل اختلال در عرضه گاز روسیه آسیبپذیر هستند و اکنون اروپا به خوبی درک میکند که سالها بیتوجهی به منابع عظیم گاز ایران تا چه اندازه آنها را در زمینه تامین گاز متزلزل کرده است.
نوذری با بیان اینکه در بین کشورهای آسیایی، هند که نیاز فزآیندهاش به انرژی عطش زیادی برای گاز ایران به وجود آورده، سالها است به دنبال واردات گاز طبیعی از ایران است و برای مدتهای طولانی و به دلیل مخالفتهای موجود با احداث خط لوله گاز از این منبع انرژی محروم مانده است، تاکید کرد: هرچه پروژه خط لوله صلح بیشتر به تعویق بیافتد، تامین انرژی هند در آینده با چالشهای بزرگتری مواجه خواهد شد.
وی افزود: در همین حال راهاندازی پروژههای تولید LNG ایران را از محدودیتهای مربوط به خطوط لوله رها میکند و آن را به عنوان یک عرضه کننده کم نظیر در عرصه جهانی گاز تبدیل خواهد کرد.
مدیرعامل شرکت ملی نفت در این همایش که با حضور مقامات اقتصادی و انرژی کشورمان، مدیران شرکتهای نفتی بینالمللی فعال در ایران و سفرای برخی از کشورها برگزار میشد، با تاکید بر اهمیت استراتژیک ایران چه از لحاظ جغرافیایی و چه در حیطه انرژی تصریح کرد که این دو ویژگی در بسیاری از موارد با مسائل سیاسی در هم آمیخته و موقعیت ژئوپلیتیک ایران را تقویت میکند. به گفته وی قرار گرفتن ایران در میان دو منطقه غنی از انرژی، خلیج فارس و دریای خزر، مهمترین ویژگی ایران در عرصه جهانی انرژی است.
از سوی دیگر براساس آخرین گزارشها میزان ذخایر نفت خام ایران بیش از ۱۳۷میلیارد بشکه و حجم ذخایر گاز طبیعی آن ۲۸تریلیون مترمکعب است که از هر دو نظر جایگاه دوم جهان را به خود اختصاص داده است.
نوذری با تاکید بر تاثیرگذاری تامین امنیت خلیج فارس بر امنیت انرژی جهان تصریح کرد: علاوه بر آن برخورداری ایران از طولانیترین ساحل در امتداد خلیج فارس و اشراف ایران بر تنگه استراتژیک هرمز از یک سو و از سوی دیگر همسایگی با کشورهای نفت خیز حوزه خزر و آسیای میانه و نزدیکی به اروپا از طریق شبکه غرب موقعیت استراتژیک و ژئوپلتیک آن را به خوبی مشخص میکند.
به گفته مدیرعامل شرکت ملی نفت ایران، از میزان تولید نفت اوپک به عنوان بزرگترین عرضهکننده نفت جهان از مجموع ۳۰میلیون بشکه نفت تولیدی حدود ۲۴میلیون بشکه از خلیج فارس صورت میگیرد و عبور آن نیز از طریق تنگه هرمز صورت میگیرد که تامین امنیت آن برای انتقال انرژی جهان بسیار مهم است و خلیج فارس باید منطقهای امن برای کل جهان باشد.
وی همچنین با بیان اینکه کشورهای حاشیه خزر و دیگر همسایگان میتوانند منافع متقابل زیادی از موقعیت ممتاز ایران کسب کنند، یکی از موانع مهم توسعه میادین نفت و گاز کشورهای آسیای میانه را دسترسی نداشتن آسان به بازارهای مصرف به دلیل دوری از آبهای آزاد و نداشتن خطوط لوله کافی ذکر و اعلام کرد که در میان مسیرهای مختلفی که برای دستیابی قزاقستان و ترکمنستان به آبهای آزاد و بازارهای مصرف وجود دارد، مسیر ایران به تایید اکثر کارشناسان و شرکتهای نفتی ارزانترین و بهترین گزینه است.
نوذری با بیان اینکه ایران میتواند برای کشورهای آسیای میانه به عنوان شاهراه انرژی محسوب شود، تاکید کرد که فشارهای نیروهای خارج از این منطقه آنها را از منافعی که در این شاهراه وجود دارد محروم کرده است. هرچند که این مسائل از اهمیت استراتژیک ایران به عنوان بهترین مسیر ترانزیت و معاوضه نفت و گاز حاشیه خزر نمیکاهد.
مدیر شرکت ملی نفت در ادامه افزود: صرف نظر از کشورهای شمالی ایران، دیگر همسایگان نیز از ثبات و امنیت ایران بهره میبرند و حسن همجواری ایران با ترکیه، پاکستان و اخیرا عراق که به عقد قراردادهایی در زمینه همکاریهای نفتی و گازی منجر شده است، میتواند گسترش یافته و به ثبات منطقه کمک بیشتری داشته باشد.
با این حال وی با بیان اینکه اهمیت استراتژیک ایران تنها به منطقهای که در آن قرار گرفته محدود نمیشود، عنوان کرد: نیاز شدید کشورهای صنعتی به سوختهای فسیلی جای هیچ گونه شکی در اهمیت ایران در عرصه جهانی باقی نمیگذارد. امروزه نفت و گاز سهم بزرگی در رشد اقتصادی کشورهای توسعه یافته و در حال توسعه دارند.
به گفته وی براساس پیشبینیهای انجام شده، میزان مصرف انرژی در جهان تا سال ۲۰۳۰ سالانه به طور متوسط حدود دو درصد افزایش مییابد و در آن زمان باز هم نفت رتبه اول را در تامین انرژی مصرفی جهان خواهد داشت. میزان تقاضای جهانی نفت از حدود روزانه ۸۰میلیون بشکه در سال ۲۰۰۴ به روزانه ۹۸میلیون بشکه در سال ۲۰۱۵ و ۱۲۰میلیون بشکه در سال ۲۰۳۰ خواهد بود که در این میان ضرورت همکاری بیش از پیش تولیدکنندگان و مصرفکنندگان برای بهرهبرداری از این منابع محدود مشخص میشود.
نوذری تاکید کرد: علاوه بر این مصرف جهانی گاز طبیعی نیز با رشد متوسط سالانه ۳/۲ درصد از حدود ۱۰۰ تریلیون فوت مکعب در سال جاری به ۱۵۶ تریلیون فوت مکعب در سال ۲۰۲۵ و حدود ۴/۵ هزار میلیارد مترمکعب در سال ۲۰۳۰ خواهد رسید.
مدیرعامل شرکت ملی نفت تصریح کرد: بنابراین ناگفته پیداست که ایران با در اختیار داشتن دومین ذخایر نفت و گاز جهان و قرار داشتن در بین دو حوزه عظیم ذخایر هیدروکربوری جهان یعنی خلیج فارس و دریای خزر چه جایگاه مهمی از لحاظ عرضه جهانی انرژی برخوردار بوده و از آنجا که چهارمین صادرکننده نفت در جهان نیز هست به یک عامل موثر و فرامنطقهای و بینالمللی تبدیل شده است.
وی با انتقاد از دخالت بیگانگان در خاورمیانه افزود: با وجود اینکه میزان ظرفیت مازاد تولید جهانی نفت به کمترین حد خود در چند دهه اخیر رسیده است و تعادل بین عرضه و تقاضای جهانی نفت بسیار شکننده و ضعیف است، دخالت بیگانگان در این منطقه نگرانی از اختلال در عرضه نفت را به اوج خود رسانده و زمینه را برای بحران در منطقه آماده کرده است غافل از آنکه ایجاد ناامنی در این منطقه، بیثباتی در عرضه جهانی انرژی به ویژه قیمتهای جهانی نفت ایجاد خواهد کرد.
او در تبیین سیاستهای بلندمدت و تشویق سرمایهگذاری بینالمللی ایران تصریح کرد: با توجه به اهمیت صنایع نفت و گاز در اقتصاد ایران و نگاه ویژه جمهوری اسلامیایران به این مقوله، هدف غایی ایران جذب سرمایههای داخلی و خارجی، تقویت شرکتهای داخلی و دعوت از شرکتهای نفتی بینالمللی و همکاری با آنها در بهرهگیری از آخرین یافتههای علمی و تکنولوژیک در صنعت نفت و همچنین استقبال از همکاری آنها در استخراج و بهرهبرداری از منابع هیدروکربوری به ویژه در میادین مشترک است. وی در عین حال با بیان اینکه باید اولویتهای ایران در جذب سرمایهگذاری خارجی حفظ شود این اولویتها را به شکل زیر تعریف کرد:
ـ اکتشاف و شناسایی منابع جدید نفت و گاز که در این مورد مخازن مشترک در اولویت قرار دارند و در این میان ۲۶ بلوک جدید برای اکتشاف و توسعه به مناقصه گذاشته شده است.
ـ افزایش ظرفیت تولید نفت و گاز متناسب با مصرف داخلی و تقاضای جهانی نفت و سهمیهبندی اوپک و افزایش ظرفیت تولید از مقدار کنونی ۲/۴میلیون بشکه در روز به پنجمیلیون بشکه تا سال ۲۰۱۰ و افزایش چهار برابری تولید گاز و رساندن آن تا سطح ۱۶۵۰میلیون مترمکعب در روز تا سال ۲۰۲۰.
ـ گسترش تحقیقات بنیادی و توسعهای و تلاش برای تولید و جذب فناوری در صنایع نفت با همکاریهای بینالمللی.
ـ تلاش برای جذب منابع داخلی و خارجی در بخش نفت و گاز در چارچوبهای قانونی.
ـ سازماندهی مصرف در بخشهای مختلف انرژی از جمله نیروگاهها، حمل و نقل، خانگی و خدمات.
ـ مدیریت مشترک بر میادین نفت و گاز مشترک با همسایگان.
ـ تلاش برای جایگزینی گاز طبیعی به جای نفت در بازار داخلی در جهت صدور فرآوردههای نفتی بیشتر.
ـ حرکت به سوی صادرات فرآوردههای نفت، گاز و پتروشیمی به جای صدور نفت خام و گاز طبیعی و در نهایت استفاده از ارزش افزوده
- کسب جایگاه در خور در زمینه صادارت گاز طبیعی از طریق خطوط لوله و ال ان جی.
نوذری همچنین با بیان اینکه ایران از نقش حساس و جایگاه خاص خود در منطقه و صحنه بینالمللی انرژی آگاهی کامل دارد عنوان کرد که در صحنه داخلی اهداف و سیاستهایی با هدف افزایش سهم منابع هیدروکربوری در اقتصاد کشور و زیرساختهای آن افزایش یابد و از سوی دیگر در صحنه بینالمللی تلاش میشود که از طریق ایجاد ثبات و اطمینان در راستای همکاری با صنعت جهانی نفت، شرکتهای بینالمللی نفت، موسسات مالی و سرمایهگذاران علاقهمند را به تامین مالی و سرمایهگذاری در نفت و گاز ایران دعوت کنیم.
وی با بیان اینکه توسعه صنایع نفت و گاز و امنیت عرصه انرژی بدون همکاری با یکدیگر امکانپذیر نیست اعلام کرد: ایران از همکاری با دستاندرکاران صنعت نفت در اقصی نقاط جهان استقبال کرده و حضور آنها را گامی برای نیل به ثبات بازار انرژی میداند.
همایش صاحبنظران
در ادامه این همایش، نشستی با حضور علی شمخانی، وزیر سابق دفاع و رییس مرکز تحقیقات راهبردی دفاعی، علیرضا شیخعطار، معاون اقتصادی وزارت خارجه، علینقی خاموشی، رییس اتاق بازرگانی و صنایع و معادن ایران، کاظم جلالی مخبر کمیسیون امنیت ملی مجلس، والتر پوش مدیر مطالعات استراتژیک اتحادیه اروپا و رزماری هالیس مدیر تحقیقات پاتام هاوس و مدیریت محمود سریعالقلم برگزار شد که هرکدام به طور خلاصه به ایراد سخنانی درخصوص نقش ایران در فرآیند همکاریهای بینالمللی پرداختند.
شمخانی با اشاره به باور برخی از پژوهشگران گفت که ایران مغز آتی خاورمیانه است و اگر در مفاهیمی که در دولت بوش به وجود آمده مانند محور شرارت و تروریسم نگاهی بیاندازیم به اهمیت موضوع پی خواهیم برد. وی ادامه داد: با توجه به این نکته که ۶۲درصد انرژی جهان در این منطقه متمرکز است، میتوان به اهداف و نیات آنها پی برد.
وزیر سابق دفاع گفت: ایران یکی از کشورهای با نفوذ در منطقه است که این نفوذ ناشی از همراهی مردم و همچنین مبتنی بر سیر تاریخی سرمایهگذاری ایران است و علت نفوذ ایران نیز همین است: همراهی و همدردی.
شمخانی ادامه داد: ما برای حفظ ثبات کشور و منطقه به چهار نکته باید توجه کنیم: ۱- حفظ فاصله استراتژیک با آمریکا ۲- حفظ فاصله با گروههای تروریستی ۳- حفظ حمایتهای مردمی ۴- نگاه به اسرائیل با نگاه مردم فلسطین.
رییس مرکز تحقیقات راهبردی دفاعی افزود: نظام ما نظامی ارزشی است و نظام زور را نمیپذیرد و ثبات و قدرت و افزایش ثروت کشور ما در حفظ فاصله استراتژیک با آمریکا است.
در ادامه خانم دکتر رزماری هالیس نیز گفت: شاید عصبانی شوید، اما باید گفت در خصوص بازیگران اروپایی نحوه تفکر آنها تاحدودی متاثر از اسرائیل است. وی افزود: اروپا خواستار حل شدن موضوع به نحوی است که مرضیالطرفین باشد و طوری تلقی نشود که به شکست «NPT» بیانجامد.
دکتر هالیس اضافه کرد: آنها میخواهند که با ایران رابطه متعادلی داشته با آن نگاهی که عرض کردم. آنها از اشاعه میترسند و میگویند که بعد از ایران، ترکیه، عربستان و کشورهایی از این قبیل نیز خواستار فعالیتهای اتمی خواهند شد.
معاون اقتصادی وزیر امور خارجه نیز در پاسخ به سوالی در خصوص دیدگاه مقامهای ارشد جمهوری اسلامی ایران درخصوص تحریم چیست؟ گفت: باید بگویم که من سخنگوی ایشان نیستم و تنها نظرات خودم را بیان میکنم. علیرضا شیخ عطار هم گفت: تحریم ایران و رشد یکباره قیمت نفت در دنیا اقتصاد کشورهای بزرگ مصرفکننده نفت را آسیب پذیر خواهد کرد.
وی گفت: ایران در شرایط فعلی در صورت تحریم نیز از شرایط مناسبی برخوردار است.
وی درباره پیشبینیهای وزارت امور خارجه درباره تحریم ایران گفت: در حال حاضر سناریوهای مختلفی در این باره طراحی شده و برآوردهای مختلف از وضعیت ایران در تحریمهای مختلف صورت میگیرد.
وی درباره تحریم صنعت نفت ایران تصریح کرد: تحریم ایران بستگی به شرایط و منافع کشورهای طرف مقابل دارد اما امروز در بازار عرضه و تقاضا قیمت نفت را تضمین نمیکند بلکه عوامل دیگری براین عامل تاثیر دارد. شیخ عطار تاکید کرد: هم اکنون هر یک دلار رشد در قیمت نفت اقتصاد کشورهای مصرفکننده را تحت تاثیر قرار میدهد.
معاون اقتصادی وزارت خارجه درباره چشمانداز ایران در صورت تحریم گفت: این اتفاقات حتما در برنامهها و چشمانداز برنامهای ایران تاثیر میگذارد اما به معنی تعطیل شدن برنامههای ایران نیست.
وی گفت: نکته قابل توجه این است که منبع قدرت ما نفت نیست مردم و بازیگری، در صحنه بینالمللی است.
مدیر مطالعات استراتژیک اتحادیه اروپا نیز گفت: واضح است که ایران انرژی زیادی دارد و اروپا نیازمند این انرژی است.
دکتر والترپوش در خصوص مسائل هستهای ایران گفت: ایران فکر میکند ما که حقوق آنان را نادیده گرفتیم در حالی که اینطور نیست. شاید برخی کشورهای عضو، کم و بیش با ایران مشکلاتی داشتند ولی ما یک سیاست جدید برای گفتوگو داریم تا تشنجی به وجود نیاید. وی ادامه داد: من فکر میکنم که موضوع هستهای ایران با سرو صدا خاتمه پیدا نمیکند و فکر میکنم آنچه برای ایران خوب است این است که با اتحادیه اروپا روابط بیشتری داشته باشد.
مهندس علی نقی خاموشی نیز در پاسخ به سوالی مبنی بر اینکه مالزی ۴۰درصد از صادرات ۱۷۰میلیارد دلاریاش های تک (HiTech) است، مشکل کجا است؟ گفت: یکی از مهمترین این مسائل اقتصاد متمرکزی است که داریم و تا پیش از ابلاغیه اخیر مقام معظم رهبری، بخش خصوصی بیشتر نقش مکمل صنایع بزرگ را داشت.
رییس اتاق بازرگانی و صنایع و معدن ایران افزود: الان زود است که بخواهیم ایران و مالزی را با هم مقایسه کنیم باید حداقل پنج شش سال بعد این کار را بکنیم.
خاموشی ادامه داد: الان زمانی است که باید سریع جبران مافات کنیم و برای این کار راهی جز همکاری با کشورهای خارجی و پیشرفته نداریم.
جلالی، مخبر کمیسیون امنیت ملی نیز با اشاره به مسائل هستهای، گفت: باید حق مشروع ایران به رسمیت شناخته شود ایران بین یکجانبهگرایی و چند جانبهگرایی، اروپای قدرتمند را میپذیرد اگر آنها نیز ایران هستهای را بپذیرند.
کاری از دست اوپک بر نمیآید
جواد یارجانی، رییس امور اوپک ایران نیز در حاشیه این همایش، گفت: وضعیت کنونی بازار به دلیل کمبود عرضه نفت نبوده و دلایلی غیر از عوامل بنیادین تاثیرگذار بوده است. قیمتهای بالا در شرایط فعلی عواملی غیر از مسائل بنیادی، عرضه و تقاضا است.وی افزود: در حال حاضر با وجودی که شرایط ذخایر تجاری و استراتژیک به بالاترین میزان خود قرار دارد اما قیمتها همچنان بالا است.
یارجانی با اشاره به اینکه کار چندانی از سوی اوپک برای کاهش قیمت نفت بر نمیآید، گفت: ذخایر تجاری کشورهای عضو سازمان همکاریها و توسعه اقتصادی در حدود ۲/۴میلیون بشکه است و این ذخایر در بازار کافی است. وی در خصوص این سوال که آیا ممکن است قیمتها به ۱۰۰دلار افزایش یابد، گفت: سازمان اوپک دست به این پیشبینی در این خصوص نمیزند و پیشبینی قیمتها در وظایف اوپک نیست.
رییس امور اوپک ایران درباره تعیین کف قیمت پیشنهادی اوپک، گفت: چنین پیشنهادی هنوز به طور رسمی در اجلاس اوپک مطرح نشده و هیچ کفی برای قیمتها در نظر گرفته نشده است. وی در عین حال گفت: ایران از کشورهای عمده تولیدکننده و صادرکننده است و اخبار حاشیه درباره ایران در قیمتها تاثیرگذار است ولی رابطه مستقیمی میان گمانه زنی در خصوص مساله هستهای و قیمتها وجود ندارد.
اقتصاد و سیاست دو عنصر تفکیکناپذیر هستند
رییس موسسه مطالعات اقتصادی و بینالمللی روند نیز پیش از شروع همایش به عنوان اولین سخنران، گفت: اقتصاد و سیاست دو عنصر تفکیکناپذیر و به هم پیوستهاند، زیرا سیاست راه و جاده را برای ماشین اقتصاد آماده میکند تا در آن حرکت کند.
سید محمد حسین عادلی، گفت: اقتصاد منافع مشترکی را برای طرفهای درگیر تعریف میکند تا به جای تقابل با هم تعامل و همکاری کنند. وی افزود: این اصل در زمان بینالمللی شدن جوامع مصداق بیشتری دارد چرا که امروز منافع ملی و بینالمللی در قالب منافع اقتصادی و ملاحظات سیاسی و راهبردی به صورت توامان تعریف میشود.
به گفته عادلی، توسعه نیازمند اجماع است، فرآیند اجماعسازی از اهمیت بسیاری زیادی برخوردار است. وی تصریح کرد: این فرآیند تنها زمانی موثر و کارآمد خواهد بود که در برگیرنده همه عناصر اعم از دولتی و
غیر دولتی باشد. رییس موسسه مطالعات اقتصادی و بینالمللی روند، ادامه داد: به عبارت دیگر، توسعه نه در مسوولیت انحصاری دولت قرار دارد و نه دولتها میتوانند آن را به تنهایی به دوش بکشند.
به گفته وی توسعه مستلزم مشارکت همه اقشار و گروههای ذیربط از قبیل کارآفرینان بخش خصوصی، محافل علمی و آکادمیک، سازمانهای غیر دولتی و رسانهها است. وی تاکید کرد: ما ناگزیر هستیم برای توسعه خود وارد گفتوگو و تعامل جدی با بازیگران منطقهای و بینالمللی بشویم. وی گفت: این سه اصل همه به نوعی در فرآیند بینالمللی شدن جوامع و بنگاهها مورد توجه قرار میگیرند. وی تصریح کرد: بنابراین برای بینالمللی شدن باید همه آنها را مورد توجه قرار دهیم، در چنین فرآیندی است که بازیگران ملی از مرزهای خود فراتر رفته و فضاهای دیگر را در نظر گرفته و با آنها برنامهریزی میکنند.
وی افزود: فضاهای دیگر که شامل امکانات مادی و معنوی دیگران، سنتها و فرهنگها، حساسیتها و تحولات و بالاخره مشارکت با دیگران است.
معاون اقتصادی اسبق وزارت امورخارجه، گفت: تحولات چند سال اخیر در منطقه خاورمیانه نقش و نفوذ ایران را بیش از پیش به اثبات رسانیده و نشان داده که ایران میتواند بالقوه نقش بسیار مهمی را برای صلح و ثبات منطقه و همکاریهای مشترک منطقهای ایفا کند.
وی گفت: برای تحقق اهدافی از این قبیل که در برنامه بیست ساله وجود دارد و چشمانداز مصوب پیشبینی شده است نیاز به نهادسازیهایی از این قبیل داریم. نهادهایی که حرکت ما را به سوی توسعه روانتر میکند.
ارسال نظر