برندگان مسابقه رقابت‌پذیری

دنیای اقتصاد- مجمع جهانی اقتصاد در تازه‌ترین برآورد خود از شاخص رقابت‌پذیری جهانی طی دوره 2013ـ 2012 میلادی، از نزول چهار پله‌ای ایران در میان 144 کشور جهان خبر داده و پیش‌بینی کرده است رتبه کشورمان در سال جدید به 66 برسد. در این گزارش که برآوردی اولیه از شاخص رقابت پذیری جهانی در دوره یادشده است، سوئیس برترین کشور در شاخص رقابت‌پذیری معرفی شده و پس از آن به ترتیب سنگاپور، فنلاند، سوئد، هلند، آلمان، ایالات متحده آمریکا، انگلستان، هنگ‌کنگ و ژاپن قرار دارند. در منطقه خاورمیانه هم رقابت میان کشورها همچنان داغ است. قطر، عربستان، امارات متحده عربی، عمان، بحرین، کویت، ترکیه و اردن در رتبه‌های اول تا هشتم منطقه، بالاتر از ایران قرار دارند و لبنان نیز در رتبه دهم است. ایران در دوره 2012-2011 هم در منطقه رتبه نهم را داشت، اما در جدول جهانی، مکان شصت و دوم را به خود اختصاص داده بود. شاخص رقابت‌پذیری جهانی با ارزیابی فاکتورهای مختلفی از قبیل وضعیت نهادها، زیرساخت‌ها، محیط اقتصاد کلان، بهداشت و آموزش ابتدایی، آموزش عالی و حرفه‌ای، کارآیی بازار کالا، کارآیی بازار نیروی کار، پیشرفته بودن بازار مالی، آمادگی تکنولوژیک، اندازه بازار و پیشرفته بودن بنگاه‌های تجاری و نوآوری به دست می‌آید.

در تازه‌ترین برآورد «مجمع جهانی اقتصاد» برای ایران به‌دست آمد
رتبه ۶۶ رقابت‌پذیری در میان ۱۴۴ کشور
دنیای اقتصاد، مولود حاجی زاده ـ تازه‌ترین گزارش برآوردی مجمع جهانی اقتصاد حاکی از آن است که جایگاه ایران در شاخص رقابت‌پذیری در میان ۱۴۴ کشور جهان طی سال ۲۰۱۳ـ ۲۰۱۲ با چهار پله نزول به رتبه ۶۶ کاهش می‌یابد.
گزارش برآوردی سال ۲۰۱۳-۲۰۱۲ مجمع جهانی اقتصاد بیانگر آن است که شاخص رقابت‌پذیری ایران که منعکس‌کننده ۱۲ فاکتور تاثیرگذار بر وضعیت نسبی فضای رقابتی کشور است نسبت به سال پیش از آن، روند نزولی به خود گرفته است. براین اساس ایران در رقابت منطقه‌ای، همچنان در رتبه نهم قرار دارد و قطر نیز با کسب بیشترین نمره، بهترین شرایط رقابت‌پذیری خاورمیانه را به خود اختصاص داده است.
گزارش قطعی و سالانه مجمع جهانی اقتصاد، همواره در پایان سال میلادی تهیه و ارائه می‌شود، اما گزارش یادشده برآوردی است که این مجمع از وضعیت ۱۴۴ کشور در سال‌جاری میلادی دارد.
رقابت‌پذیری بیانگر توانایی کشورها در فروش محصولاتشان در بازارهای جهانی بوده و به نوعی مبین قدرت هر کشور در رسیدن به رفاه اقتصادی محسوب می‌شود.
رقابت پذیر‌ترین اقتصادهای جهان
طبق آخرین گزارش برآوردی ۲۰۱۳-۲۰۱۲ مجمع جهانی اقتصاد، سوئیس با کسب امتیاز ۵.۷۲ به عنوان برترین کشور در شاخص رقابت‌پذیری معرفی شده و پس از آن به ترتیب سنگاپور با امتیاز ۵.۶۷ و فنلاند با امتیاز ۵.۵۵ رتبه‌های دوم و سوم جهانی را به خود اختصاص داده‌اند. پس از این سه کشور نیز کشورهای سوئد، هلند، آلمان، ایالات‌متحده آمریکا، انگلستان، هنگ‌کنگ و ژاپن به ترتیب در صدر جدول رقابت‌پذیری جهانی قرار دارند.
نوسان شاخص در سه سال اخیر
اما درباره ایران؛ برای نخستین بار در سال ۱۳۸۷ مجمع جهانی اقتصاد، اندازه‌گیری شاخص رقابت‌پذیری ایران را با انتخاب اتاق بازرگانی به عنوان همکار خود، آغاز کرد تا اینکه در سال ۸۹ برای نخستین بار رتبه رقابت‌پذیری ایران در سطح جهانی اعلام شد. براین اساس در رتبه‌بندی سال ۲۰۱۱ـ۲۰۱۰ با ارزیابی فاکتورهای مورد نظر در شاخص رقابت‌پذیری و همچنین اعمال نظرسنجی از مدیران بنگاه‌های اقتصادی، ایران در میان ۱۴۲ کشور، رتبه ۶۹ را کسب کرد که این رتبه در سال ۲۰۱۲ـ۲۰۱۱ با هفت پله صعود به رتبه ۶۲ ارتقا یافت. این ارتقا به نوعی بیانگر بهبود نسبی فضای کسب و کار و رقابت در اقتصاد کشور بود، اما آخرین گزارش مجمع جهانی اقتصاد نشان می‌دهد که این فضا در سال گذشته با تنزل نسبی همراه شده است.
آخرین تغییرات ۱۲ فاکتور اصلی
شاخص رقابت‌پذیری تابعی از وضعیت نسبی ۱۲ فاکتور در خلال یک سال است. این فاکتورها در طول سال‌های اخیر با نوساناتی همراه بوده که منجر به تغییر شاخص رقابتی ایران شده است.
«نهادها» یکی از فاکتورهای مورد ارزیابی هستند. براساس آخرین گزارش مجمع جهانی اقتصاد رتبه این فاکتور در ایران برابر با ۶۸ بوده که نسبت به سال پیش از آن که ۷۲ بود با بهبود همراه شده است.
شاخص دیگری که در این ارزیابی مورد بررسی قرار می‌گیرد، «زیرساخت‌ها» بود که در آخرین گزارش ارائه شده با دو پله عقبگرد به رتبه ۶۹ رسید. فاکتور «بهداشت و آموزش ابتدایی» نیز که براساس گزارش سال ۲۰۱۲ـ ۲۰۱۱ برابر با ۵۰ بود، در آخرین گزارش با چهار پله بهبود به رتبه ۴۶ رسیده است. براین اساس «آموزش عالی و حرفه‌ای» نیز طبق آخرین گزارش، با یک رتبه بهبود به ۷۸ رسیده است. «کارآیی بازار کالا» نیز شاخص دیگری است که از ۱۰۳ در سال ۲۰۱۲ـ ۲۰۱۱ به ۹۸ کاهش یافته است. «کارآیی بازار نیروی کار» نیز در آخرین گزارش با عقبگرد سه رتبه‌ای به ۱۴۱ رسیده است. این گزارش نشان می‌دهد که فاکتور «پیشرفته بودن بازار مالی» بدون تغییر در رتبه ۱۲۳ قرار دارد. «آمادگی تکنولوژیک» ایران نیز که در گزارش قبلی رتبه ۱۰۴ را اختیار کرده بود، با هفت رتبه عقبگرد به ۱۱۱ افزایش یافته است. رتبه «اندازه بازار» نیز که پیش از این ۲۱ گزارش شده بود، طبق آخرین اطلاعات به رتبه ۱۸ تقلیل یافته است. بر مبنای آخرین گزارش، شاخص «پیشرفته بودن بنگاه‌ها» با یک رتبه نزول به ۹۳ رسیده است. «نوآوری» نیز با پنج رتبه بهبود، در آخرین گزارش به رتبه ۶۵ رسیده است. «ثبات در حساب‌‌های دولتی» آخرین پارامتری است که طبق ارزیابی‌های صورت گرفته نشان می‌دهد از رتبه ۲۷ در سال ۲۰۱۲ـ ۲۰۱۱ به رتبه ۴۶ در برآورد ۲۰۱۳-۲۰۱۲رسیده است.
ایران همچنان در رتبه نهم منطقه
ایران که قرار است در قالب سند چشم‌انداز ۲۰ ساله کشور به رتبه اول منطقه تبدیل شود، در شاخص رقابت‌پذیری هم‌اکنون پایین‌تر از قطر، عربستان، امارات متحده عربی، عمان، بحرین، کویت، ترکیه و اردن در رتبه نهم قرار دارد و لبنان نیز در رتبه دهم است. براین اساس قطر که در سال ۲۰۱۲ـ ۲۰۱۱ از نظر شاخص رقابت‌پذیری رتبه ۱۴ جهانی را داشت، در آخرین گزارش ارائه شده از سوی مجمع جهانی اقتصاد، با امتیاز ۳۸/۵، موفق به کسب رتبه یازدهم شده است. در این میان طبق آخرین گزارش اعلام شده، عربستان با یک پله نزول به رتبه هجدهم جدول شاخص رقابت‌پذیری منتقل شده است. امارات نیز که رتبه ۲۷ را داشت، موفق به بهبود نسبی فضای خود شده و رتبه خود را به ۲۴ رسانده است. طبق آخرین گزارش ارائه شده در میان ۱۴۴ کشور، ایران با کسب رتبه ۶۶ بالاتر از کشورهای روسیه، سریلانکا و کلمبیا قرار گرفته است.