دولت بلر حسن‌نیت نشان نداد

دنیای‌اقتصاد- پس از آنکه محمود احمدی‌نژاد به حکم «رافت اسلامی»، در کنفرانس مطبوعاتی دستور آزادی ملوانان متجاوز به آب‌های سرزمینی ایران را صادر کرد، تونلی‌بلر، نخست‌وزیر انگلستان به محض ورود سربازان نیروی دریایی سلطنتی، ارائه هرگونه تعهد و انجام هرگونه معامله با ایران را نفی کرد. پس از آن سربازان آزاد شده نیز در کنفرانس مطبوعاتی، تمام اظهارات خود را که توسط دوربین‌های تلویزیونی ضبط شده بود، تکذیب و اعتراف به ورود غیرقانونی به آب‌های ایران را نیز ناشی از فشار عنوان کردند. آسوشیتدپرس گزارش داد، ملوانان و تفنگداران دریایی آزاد شده انگلیسی مدعی شدند که با چشم‌بند و دستبند به خاک ایران پا گذاشتند و در حالی که تصور می‌کردند به زودی به سفارت انگلیس در لندن منتقل و تحویل مقامات سفارت می‌گردند، از آنان خواسته شد که به تجاوز به حریم آبی ایران اعتراف کنند. ملوانان آزاد شده ادعا کردند تهدید شده بودند در صورت اعتراف نکردن، زندانی خواهند شد.

یکی از ملوانان که مدعی بود آنان تحت‌فشار روحی قرار داشته‌اند، به خبرنگاران گفت: ما را به صورت مجزا زندانی کردند. او مدعی شد دو راه‌حل در مقابل ما قرار گرفته بود، یا اینکه به شکستن حریم مرزی ایران اعتراف کنیم و به زودی به انگلستان باز گردانده‌ شویم، یا آنکه به مدت هفت سال در ایران زندانی شویم.

کریس ایر، یکی از تفنگداران دریایی که مدعی بود در زمانی که در آب‌های عراق بوده‌اند توسط نیروهای سپاه پاسداران دستگیر شده‌اند نیز گفت: متوجه شدیم مقاومت ما باعث درگیری بزرگی خواهد شد که برای ما پیروزی در پی نخواهد داشت. درگیری ما با نیروهای ایرانی به نوبه خود پیامد‌های استراتژیک را به دنبال داشت. بنابراین تصمیم گرفتیم تسلیم نیروهای ایرانی شویم.

کاپیتان زن نیروی دریایی سلطنتی انگلیس نیز مدعی شد که از او بهره‌برداری تبلیغاتی شده و برای ایجاد تبلیغات وی را از دیگران جدا کرده و به همقطارانش گفته شده بود که او به خانه بازگشته است،‌ در حالی که به او گفته می‌شد، دیگر اعضای یگان پانزده نفره‌شان به وطن بازگشته‌اند.

ادعاهای ملوانان آزاد شده در حالی مطرح می‌شود که روزنامه عربی‌زبان چاپ لندن خبر داد هیات نظامی مذاکره‌کننده درباره ملوانان دستگیر شده، همچنان در تهران حضور دارد.

واکنش ایران

ادعاهای ملوانان آزادشده، واکنش سریع تهران را در پی داشت. مقامات ایرانی ضمن «دیکته شده» توصیف کردن مصاحبه ملوانان، خواستار نمایان شدن نشانه‌های حسن‌نیت متقابل لندن شدند.

به گزارش اداره کل اطلاعات و مطبوعات وزارت امور خارجه، سید محمدعلی حسینی، سخنگوی وزارت امور خارجه در واکنش به مصاحبه طراحی شده دولت بلر، اظهار داشت: اقدامات نمایشی و تبلیغاتی نمی‌تواند خطای نظامیان انگلیسی مبنی بر نقض آب‌های سرزمینی جمهوری اسلامی ایران و تخلفات مکرر نظامیان انگلیسی در ورود غیرمجاز به حریم سرزمینی ایران را سرپوش گذارد.

وی در خصوص شیوه‌های غیرمنطقی دولت انگلیس خاطرنشان کرد: انتقال بلافاصله تفنگداران به پایگاه نظامی، القای دستورالعمل‌های دیکته شده و هماهنگی رسانه‌های انگلیسی و آمریکایی در انتشار همزمان کنفرانس مطبوعاتی هدفمند نمی‌تواند خدشه‌ای بر قرائن و مدارک متقن و مستند موجود در نقض حریم سرزمینی جمهوری اسلامی ایران از سوی نظامیان انگلیسی وارد کند.

سخنگوی وزارت امور خارجه ایران درباره رویکردهای تردید برانگیز دولت انگلیس گفت: متاسفیم که دولت آقای بلر به دلیل ناآگاهی نسبت به مبانی فرهنگ اسلامی و تمدن ایرانی قادر نیست رأفت و عطوفت جمهوری اسلامی ایران را نسبت به عفو تخلفات صورت گرفته نظامیان خویش دریافته و به جای واقع‌بینی و ارج نهادن به تعامل شایسته ماموران جمهوری اسلامی ایران، خط مشی فرار به جلو و توجیه خطاهای نظامیان خویش را برگزیده است.

حسینی یادآور شد: رویه‌های ناشایست دولت بلر در اعمال فشار به نظامیان خویش تازگی نداشته است، ما در گذشته نیز در نقض‌های قبلی تفنگداران انگلیسی به‌رغم این که آنها بر تخلفات خویش اعتراف کرده و مدارک آن موجود است دولت وی پس از بازگشت نیروهای آن کشور درصدد اخراج آنها برآمده است. سخنگوی وزارت امور خارجه توصیه کرد که دولت بلر حاکمیت ملی کشورها و قوانین و مقررات بین‌المللی را محترم شمرده و از تلاش برای قلب حقایق و تحریف واقعیت‌ها در افکار عمومی داخل انگلیس و جهان دست بردارد.

رسول موحدیان سفیر ایران در انگلیس نیز به روزنامه فایننشال تایمز گفت: نقش خود را ایفا کرده و حسن‌نیت خود را نشان داده‌ایم و اکنون نوبت دولت انگلیس است تا به شیوه‌ای مثبت عمل کند. رویتر این خبر را تحت عنوان «دعوت ایران از بریتانیا به نشان دادن حسن‌نیت» مخابره کرد.

حمایت کاخ سفید

کاخ سفید که حتی پس از آزادی ملوانان، لحن خود را در ارتباط با این موضوع تغییر نداد، از انتشار مصاحبه سربازان نیروی دریایی انگلیس، استقبال کرد.

خبرنگار رویتر با اشاره به ادعاهای ۱۵ نظامی انگلیسی که پس از آزادی در یک کنفرانس خبری در انگلیس ادعا کردند ایران آنها را تهدید به زندانی شدن کرده و رفتار مناسبی با آنها نداشته است گزارش داد: کاخ سفید برخورد ایران با این ۱۵ نظامی انگلیسی را محکوم کرد.

سخنگوی کاخ سفید در گفت‌وگو با خبرنگاران گفت: ظاهرا ایران رفتار مسوولانه‌ای نسبت به نظامیان انگلیسی که دو هفته پیش در آب‌های خلیج‌فارس دستگیر شدند، نداشته است.

جاندرو مدعی شد: با توجه به این که این ۱۵ نظامی انگلیسی زیر نظر سازمان ملل در آب‌های عراق مشغول فعالیت بودند، دستگیری آنها در درجه اول نابجا و تاسف برانگیز بود، بنابراین این که آنها مورد چنین رفتارهایی قرار گرفتند خیلی ناامیدکننده و تاسف برانگیز است.

ایسنا خبر داد: وی از ایران خواست از قطعنامه‌های شورای امنیت سازمان ملل برای توقف برنامه هسته‌ای خود پیروی کند. جاندرو با تکرار این که آمریکا خواهان نتیجه مسالمت‌آمیز است گفت: ما به دنبال درگیری با ایران نیستیم. خبرگزاری فرانسه نیز گزارش داد: آمریکا با بی‌اعتنایی به رهایی ۱۵ نظامی انگلیسی توسط ایران به این کشور هشدار داد که اگر مطابق خواست سازمان ملل فعالیت‌های غنی‌سازی اروانیوم را متوقف نکند با تحریم‌های سخت‌تری مواجه خواهد شد.

دیپلماسی یا درس اخلاق؟

پس از آزادی ملوانان انگلیسی، خبرگزاری فرانسه مصاحبه اسکای نیوز با یکی از پرسنل نیروی دریایی سلطنتی بریتانیا را که از قضا در میان ۱۵ملوان دستگیر شده بود، منتشر کرد. در این مصاحبه که پیش از دستگیری آنان تهیه شده بود، کاپیتان کریس ایر تصریح می‌کند که در برخی موارد به جمع‌آوری اطلاعات علیه ایران نیز می‌پردازند.

چند روز پس از این مصاحبه کاپیتان ایر و ۱۴همکارش در حالی که وارد آب‌های ایران شده بودند، توسط مرزبانان سپاه پاسداران انقلاب اسلامی دستگیر می‌شوند وبه قصور یا تقصیر خود اعتراف می‌کنند. بنا به عرف دیپلماسی و حقوق بین‌الملل امکان محاکمه و جلوگیری از زندانی شدن متجاوز در کشور مورد تجاوز وجود دارد که البته از راه مذاکره می‌گذرد و در نهایت به توافقی دوجانبه منجر می‌شود و در برخی موارد امتیازاتی واگذار یا رد و بدل می‌شود و بعضا غرامت نیز پرداخت می‌شود.

چهارشنبه گذشته یعنی همان روزی که ملوانان متجاوز مورد بخشودگی قرار گرفتند،‌ آشکار شد دولت انگلیس با علی لاریجانی تماس برقرار کرده است و در واقع درهای دیپلماسی گشوده شده بودند. همان زمان بود که مارگرات بکت، وزیر امور خارجه انگلیس، تغییر لحن داد و به جای تهدیدهای قبلی،‌ گفت مساله از طرق دیپلماتیک حل شود. وی همچنین یادآور شد نباید انتظار «حل سریع» مساله را داشت. در واقع از سه‌شنبه بعدازظهر،‌دولت بریتانیا مسیر نه چندان کوتاه مذاکره را در برابر خود گشوده می‌دید که این مسیر را ایران گشوده بود. اما ماجرایی خاتمه یافت و البته موجب شگفتی جهانیان شد.

در هر حال، هیچ جای تعجب نیست و نبود که ملوانان انگلیسی پس از بازگشت به کشورشان همه گفته‌های خود را تکذیب کنند.