سردرگمی کشورهای غربی
دنیای اقتصاد – در حالی که موج شوک و حیرت مجامع بین‌المللی و رسانه‌ها از انتشار خلاصه گزارش ۱۶نهاد اطلاعاتی ایالات‌متحده در مورد برنامه هستهای ایران هنوز فروکش نکرده است، مقامهای رسمی کشورهای درگیر در پرونده هستهای ایران با ابراز مواضع مختلف و گاه متناقض، سردرگمی خود را از ضربه‌ای که انتشار این گزارش به راهبرد آنان در مقابله با جمهوری اسلامی وارد کرده است، آشکار می‌کنند.
دنیای اقتصاد - در حالی که موج شوک و حیرت مجامع بین‌المللی و رسانه‌ها از انتشار خلاصه گزارش ۱۶نهاد اطلاعاتی ایالات‌متحده در مورد برنامه هستهای ایران هنوز فروکش نکرده است، مقامهای رسمی کشورهای درگیر در پرونده هستهای ایران با ابراز مواضع مختلف و گاه متناقض، سردرگمی خود را از ضربه‌ای که انتشار این گزارش به راهبرد آنان در مقابله با جمهوری اسلامی وارد کرده است، آشکار می‌کنند. برخی از این مقام‌ها از یک سو بر تداوم سیاست تهدید و تشویق در برابر برنامه هستهای تهران با هدف توقف غنی‌سازی در خاک ایران سخن می‌گویند و برخی دیگر نمی‌توانند ناامیدی خود را از امکان اعمال فشار به جمهوری اسلامی پس از انتشار این گزارش مخفی کنند.
از جمله معاون رییس‌جمهوری آمریکا و تندروترین سیاستمدار این کشور در قبال ایران، گزارش اخیر سازمان‌های اطلاعاتی این کشور درباره برنامه هستهای ایران را مانعی برای به ثمر نشستن دیپلماسی آمریکا به‌منظور تحریم تهران ارزیابی کرد.
دیک چنی، اعتراف می‌کند که گزارش سازمان‌های جاسوسی آمریکا درباره پرونده هستهای ایران می‌تواند تمام فعالیت‌های دیپلماتیک آمریکا برای حمله به ایران را به بن‌بست بکشاند.
وی در پاسخ به سوالی درباره تاثیر این گزارش درباره افزایش دیپلماسی آمریکا برای تحریم ایران، گفت: ممکن است تاثیر داشته باشد، اما این فعالیت‌ها هم راه دشواری پیش رو دارد.
وی در عین حال افزود: نمی‌توانیم بگوییم که ما فقط سیاست دیپلماتیک را دنبال خواهیم کرد.
وی درباره علت انتشار این گزارش گفت: مسوولان معتقد بودند باید گزارش منتشر شود؛ چون به هر حال نمی‌شد آن را مخفی نگه داشت.
معاون وزیر امورخارجه آمریکا نیز مدعی شد که کشورش خواستار مذاکره با ایران درباره برنامه هستهای این کشور است.
نیکلاس برنز در پاسخ به این پرسش که آیا اظهارات خصمانه جورج بوش، رییس‌جمهوری آمریکا، احتمال مذاکره میان تهران و واشنگتن را در زمان باقیمانده از دوره ریاست جمهوری وی از بین برده است، گفت: این عقیده رایج که آمریکا در برابر ایده لزوم مذاکره با تهران مقاومت می‌کند، واقعا اشتباه است؛ ما خواستار مذاکره هستیم.
از سوی دیگر وزارت امور خارجه رژیم صهیونیستی در سندی محرمانه، ضعف سیاسی رییس‌جمهوری آمریکا را عامل بازدارنده در برابر هرگونه اقدام نظامی این کشور علیه ایران به سبب برنامه هستهای صلح آمیز آن دانست و به ناکارآمدی تحریم‌ها در متوقف کردن این برنامه اعتراف کرد.
به گزارش روزنامه «الاخبار»، یک سند محرمانه صادر شده از سوی وزارت امور خارجه اسرائیل در ارزیابی استراتژیک از دولت آمریکا فاش کرد: ضعف سیاسی جورج بوش رییس‌جمهوری آمریکا مانع حمله نظامی این کشور به تاسیسات هستهای ایران می‌شود.
این سند که در اختیار مسوولان بلندپایه دولت و سازمان جاسوسی اسرائیل قرارگرفت، براین مساله تاکید دارد. درحالی که تحریم‌های بین‌المللی برای متوقف کردن برنامه هستهای ایران به شکست انجامید؛ نباید درباره حمله نظامی آمریکا به ایران امیدوار بود.
در عین حال، سازمان‌های جاسوسی اسرائیل اینگونه ارزیابی کردند که نتایج گزارش سازمان‌های جاسوسی آمریکا(NIE)حاکی از آن است که گزینه نظامی آمریکا علیه ایران درحال حاضر و به طور کامل از جدول کاری آمریکا حذف شده است.
از سوی دیگر یک منبع امنیتی بلندپایه اسرائیلی گزارش اخیر سازمان‌های جاسوسی آمریکا را آخرین میخ برتابوت راهبرد حمله نظامی آمریکا علیه ایران خواند و تاکید کرد: این قصه به پایان رسیده است و از اکنون همه چیز به تحریم‌های بین‌المللی بستگی دارد.
جان بولتون، سفیر سابق آمریکا در سازمان ملل که به نزدیکی به مجامع صهیونیستی شهرت دارد نیز با حمله به نهادهای امنیتی آمریکا به جمع مخالفان گزارش ۱۶آژانس اطلاعاتی این کشور درباره ایران پیوست.
بولتون گفت: یک دلیل که مرا مشکوک به نتیجه‌گیری آنها می‌کند، این است که چهار سال طول کشیده است تا به این نتیجه برسند. دو نهاد از ۱۶ نهاد موافق این نتیجه‌گیری نیستند و حتی آنچه که منتشر شده نشان می‌دهد که تخمین اطلاعات ملی، خود با اطمینان متوسط می‌گوید که تعلیق در سال ۲۰۰۳ تا امروز ادامه دارد.
بولتون که از جدی‌ترین مدافعان گزینه نظامی در آمریکا بوده است، گفت: خطری که وجود دارد این است که به این قضاوت ارزش بیش از حد بدهیم.
استمرار فشارها
در حالی که گزارش NIE برخی از تندروترین مقامهای آمریکایی و هم‌پیمانان صهیونیست آنان را ناامید کرده است، برخی دیگر با استناد به اینکه این گزارش ناظر به گذشته فعالیت هستهای ایران است، تاکید دارند که مسیر تشدید فشارها به ایران را دنبال می‌کنند. این دسته با نادیده گرفتن حقایقی که در گزارش NIE و گزارش آژانس بین‌المللی انرژی اتمی بدان تصریح شده است، تنها بر این پا می‌فشارند که ایران از خواست شورای امنیت سازمان ملل متحد مبنی بر توقف غنی‌سازی سرباز زده و بایستی با اقدامات تنبیهی مواجه شود. جمهوری اسلامی همواره با استناد به معاهده منع اشاعه تسلیحات هستهای، حق غنی‌سازی اورانیوم را برای خود محفوظ می‌داند. با وجود این برخی کشورها همچنان بر ضرورت توقف موقت غنی‌سازی در مقابل توقف تحریم‌ها اصرار می‌ورزند.
رییس‌جمهوری فرانسه روز پنجشنبه ادامه همزمان اعمال فشار و گفت‌وگو در پرونده هستهای ایران را خواستار شد.
نیکلا سارکوزی پس از دیدار با آنگلا مرکل، صدراعظم آلمان در پاریس در یک نشست خبری مدعی شد: اعمال فشارها و تحریم‌ها، ایران را در مساله هستهای وادار به اقدام کرده است.
مرکل نیز مدعی شد که برنامه هستهای ایران باید همچنان به عنوان یک تهدید به شمار رود.
سارکوزی همچنین در گفت‌وگوی تلفنی با جورج بوش مدعی شد که ارزیابی ۱۶نهاد امنیتی آمریکا، نگرانی‌های بین‌المللی را تقویت می‌کند و فشارها علیه ایران نباید کاهش یابد.
از سوی دیگر، وزیر امور خارجه بلژیک اعلام کرد که با وجود گزارش سازمان‌های اطلاعاتی آمریکا درباره برنامه هستهای ایران که بر نظامی‌نبودن آن تاکید می‌کند، سازمان پیمان آتلانتیک شمالی (ناتو) و اتحادیه اروپایی به فشارهای خود علیه این کشور ادامه خواهند داد.
کارل دو گوش، پس از نشست وزیران امور خارجه کشورهای عضو ناتو در بروکسل در یک نشست خبری گفت: همگی با این مساله که ما نباید در موضع خود نسبت به ایران تغییری دهیم، توافق دارند.
وی ادعا کرد: دلایل انجام همزمان اعمال فشار و گفت‌وگو با تهران همچنان معتبر و قابل قبول هستند.
به گفته وی، در یک رویکرد همزمان، هدایت تلاش‌ها برای اعمال تحریم‌های جدید شورای امنیت سازمان ملل متحد به عهده آمریکا خواهد بود و خاویر سولانا مسوول سیاست خارجی اتحادیه اروپایی نیز تلاش می‌کند ایران را متقاعد کند در برابر دریافت مشوق‌های سیاسی و اقتصادی، فعالیت‌های غنی‌سازی اورانیوم را متوقف کند.
سخنگوی دولت آلمان نیز با اشاره به گزارش سازمان‌های اطلاعاتی آمریکا مدعی شد: گزارش آمریکا دلیلی برای عادی شدن پرونده هستهای ایران نیست.
وزیر امور خارجه انگلیس نیز بدون توجه به تاکید گزارش اخیر ۱۶ سازمان جاسوسی آمریکایی اعلام کرد که کشورش برای تحریم‌های بیشتر شورای امنیت علیه ایران فشار وارد خواهد کرد.
دیوید میلی بند ادعا کرد: ما به دنبال مقابله نیستیم. از سال ۲۰۰۲، جامعه بین‌المللی تلاش کرده تا اختلاف‌های ما را با ایران از طریق دیپلماتیک حل کند و ما پیشنهادهای همکاری اقتصادی و سیاسی از جمله کمک برای یک برنامه هستهای غیرنظامی و همچنین مشوق‌های سیاسی و اقتصادی را داده‌ایم. دولت ایران مرتبا این پیشنهادها را رد کرده است. هدف ما تغییر در سیاست است؛ نه نظام. هیچ‌کس به جز مردم ایران حق انتخاب دولت خود را ندارد.
میلی بند به زعم خود دو راه را پیش روی مقامهای ایرانی قرار داده است: نخست یک رابطه تغییر یافته با جامعه بین‌المللی و از جمله آمریکا که منافع سیاسی، اقتصادی و فنی را در پی خواهد داشت و دیگری انزوای بیشتر. او می‌گوید: هیچ‌کس نمی‌تواند به جای مقامهای ایرانی این انتخاب را انجام دهد. اما من امیدوارم که آنها این دوراندیشی را در جهت انتخاب درست برای مردم خود که مستحق کمتر از این هم نیستند، داشته باشند.
وزیر امور خارجه انگلیس در تبیین مواضع دولت این کشور درباره برنامه هستهای صلح‌آمیز ایران با وجود آنکه اعلام کرد «ما قصد نداریم ایران را از برخورداری از منافع هستهای خود محروم کنیم»، اظهار کرد: ایران هیچ احتیاجی به برنامه غنی‌سازی اورانیوم ندارد.
مسوول سیاست خارجی اتحادیه اروپایی نیز گفت: فکر نمی‌کنم ایران گفت‌وگوهای هستهای را از سر بگیرد.
شرط اروپا برای از سرگیری مذاکرات، تعلیق غنی‌سازی در ایران است و ناامیدی سولانا نسبت به ادامه مذاکرات ناظر بر امتناع تهران از چشم‌پوشی از حقوق خود است.
خاویر سولانا گفت که در سیاست اتحادیه اروپایی در قبال ایران تغییری پیش نیامده است.
رییس سیاست خارجی اروپایی روز چهارشنبه در گفت‌وگو با خبرنگاران در بروکسل در پاسخ به سوالی درباره برآورد اطلاعات جاسوسی ملی آمریکا درباره برنامه هستهای ایران گفت: من واکنش خاصی ندارم. موضع اتحادیه اروپایی واضح است. این موضع تغییر نخواهد کرد.
وزیر امور خارجه آمریکا نیز در تلاش برای دفاع از استراتژی دولتش در قبال ایران صداقت دولت تهران را زیر سوال برد.
کاندولیزا رایس با بیان اینکه انتشار این گزارش نشان می‌دهد که دولت جورج بوش، رییس جمهوری آمریکا متعهد به دموکراسی شفاف است، مدعی شد که این امر در مورد ایران صدق نمی‌کند.
وزیر امور خارجه آمریکا در ادامه با بیان اینکه گزارش آژانس‌های اطلاعاتی آمریکا به این مفهوم نیست که واشنگتن دیگر تهران را یک تهدید به حساب نمی‌آورد، از جامعه بین‌المللی خواست در اعمال فشار شورای امنیت سازمان ملل علیه ایران برای متقاعد کردن تهران به تعلیق فعالیت‌های هسته‌ای‌اش عقب نکشند.
وی گفت: ایران باید فعالیت‌های غنی‌سازی و بازفرآوری را متوقف کند؛ زیرا این فعالیت‌ها در صورت تکمیل شدن به مرحله‌ای برای دستیابی به سوخت‌های لازم به منظور تولید تسلیحات هستهای منجر خواهند شد.
مقامهای آمریکایی همچنین اعلام کردند با وجود گزارش برآورد جاسوسی آمریکا درباره صلح‌آمیز بودن برنامه هستهای ایران، واشنگتن در طرح دفاع موشکی خود تغییری ایجاد نمی‌کند.
واشنگتن پیش از این اعلام کرده بود تهدیدهای احتمالی از سوی ایران دلیل اصلی ساخت سپر موشکی در اروپای شرقی است.
ادامه رایزنی‌ها
وزیر امور خارجه آمریکا به‌رغم انتشار برآورد اطلاعات جاسوسی ملی آمریکا درباره برنامه هستهای ایران، خواستار کمک روسیه در حفظ فشار علیه ایران شد.
کاندولیزا رایس که برای شرکت در نشست وزرای خارجه کشورهای پیمان صلح آتلانتیک شمالی (ناتو) به بروکسل سفر کرده است، دیروز با سرگئی لاوروف، وزیر امور خارجه روسیه که گفته است هرگونه تصمیمی درباره تحریم‌های جدید علیه ایران باید با در نظر گرفتن برآورد آژانس‌های اطلاعاتی آمریکا درباره برنامه هستهای تهران اتخاذ شود، دیداری خصوصی داشت.
رایس پیش از گفت‌وگو با لاوروف گفت: همان‌طور که در گذشته گفته‌ام ما همواره یک اختلاف تاکتیکی با روسیه و چین در زمینه زمان پیشبرد تحریم‌ها داشته‌ایم.
اما لاوروف پس از گفت‌وگو با رایس گفت که گزارش، فعالیت غیرنظامی ایران را تایید می‌کند و دلیلی برای تشدید تحریم ایران وجود ندارد.
روسیه که یکی از اعضای دایم شورای امنیت بوده و کشورش حق وتو دارد، گفته است که آژانس‌های اطلاعاتی مسکو هیچ‌گونه مدرکی مبنی بر اینکه ایران قبل از سال ۲۰۰۳ صاحب یک برنامه هستهای تسلیحاتی بود، ندارد.
رییس‌جمهوری آمریکا نیز در یک گفت‌وگوی تلفنی با همتای چینی خود گفت که مایل است مساله هستهای ایران را از طریق مذاکره حل کند.
جورج بوش، در گفت‌وگوی تلفنی با هو جینتائو، رییس‌جمهوری چین ابراز امیدواری کرد که سازمان ملل برای توقف برنامه هستهای ایران «اقدامات لازم» را اتخاذ کند.
جینتائو نیز به بوش گفت: طرف چینی همواره طرفدار حل مسالمت‌آمیز مساله هستهای ایران از طریق مذاکرات دیپلماتیک بوده است تا به این ترتیب از صلح و ثبات منطقه‌ای که مطابق با منافع همه طرف‌های دخیل خواهد بود، محافظت کند.
پکن که نگران به خطر افتادن منافع روزافزون چین در زمینه اقتصاد و انرژی در تهران است، تاکنون در برابر درخواست حمایت از تحریم‌های شدیدتر علیه ایران در راستای برنامه هسته‌ای‌اش مقاومت کرده است.
پس از انتشار برآورد اطلاعات جاسوسی ملی آمریکا درباره ایران در روز دوشنبه نماینده چین در سازمان ملل گفت که «همه چیز تغییر کرده است» و به این ترتیب به طور تلویحی گفت که کشورش ممکن است از تحریم‌های بیشتر علیه ایران حمایت نکند.
با وجود این دیپلمات‌های چینی به تکرار درخواست‌های خود برای مذاکرات اکتفا کرده و در نتیجه هنوز مشخص نیست که آیا پکن از قدرت خود به عنوان عضو دایم شورای امنیت سازمان ملل استفاده خواهد کرد یا خیر؟
دولت چین در حال بررسی برآورد اطلاعات جاسوسی ملی آمریکا درباره برنامه هستهای ایران است.
کین گانگ، سخنگوی وزارت خارجه چین روز پنجشنبه در گفت‌وگو با خبرنگاران گفت: ما با جدیت این گزارش را مطالعه می‌کنیم و با طرف‌های مربوطه تماس خواهیم گرفت.
سخنگوی وزارت خارجه چین گفت که چین از حل مسالمت آمیز این مساله از طریق مذاکرات حمایت می‌کند.
گانگ گفت: هرگونه اقدامی از جانب شورای امنیت سازمان ملل در زمینه مساله هستهای باید با هدف تحقق این اهداف اتخاذ شود. چین رویکرد مثبتی اتخاذ خواهد کرد تا در تصمیم‌گیری‌های مربوطه شرکت کند.
این در حالی است که خبرگزاری نووستی به نقل از یک مقام آگاه گزارش داد: پیش‌نویس قطعنامه تحریم شورای امنیت سازمان ملل علیه ایران تا دو هفته دیگر به شورا ارائه می‌شود.
به گزارش نووستی یکی از نمایندگان یکی از کشورهای تنظیم‌کننده این سند که خواست نامش فاش نشود، در این باره گفت: پیش‌نویس قطعنامه سوم شورای امنیت سازمان ملل یک یا دو هفته دیگر؛ یعنی تا قبل از کریسمس (۲۵ دسامبر) ارائه خواهد شد.
وی گفت که نمی‌تواند پیش‌بینی کند که قطعنامه تصویب خواهد شد یا خیر؟
نکات خبری گزارش
چنی: تلاش‌های آمریکا برای تحریم ایران به بن‌بست رسید.
نیکلاس برنز: خواهان مذاکره با ایران هستیم.
تل‌آویو: ضعف سیاسی بوش، گزینه نظامی را منتفی کرد.
جان بولتون: گزارش NIE ارزش ندارد.
سولانا: موضع اروپا تغییری نکرده است.
سارکوزی و مرکل خواهان ادامه گفت‌وگو و اعمال فشار شدند.
توافق ناتو و اروپا درباره رویکرد توامان.
لاوروف تشدید تحریم‌ها را نپذیرفت.
