با کسانی که می‌خواهند تغییر انجام دهند می‌توان کار کرد

رییس جمهور سابق کشور در جمع اعضای شورای مرکزی زنان مسلمان نواندیش با بیان این که «ما شرایط امروز ایران را می‌شناسیم» اظهار کرد: اگر این احساس در همه به وجود آید که روند امور باید تغییر کند و با کسانی که می‌خواهند این تغییر را انجام دهند همراهی شود، می‌توان کار کرد. وی همچنین گفت: متاسفانه وقتی امروز، برخی دولت‌ها نهادهای مدنی را رقیب خود می‌دانند و در تقویت آنها نمی‌کوشند و مشکل پیش می‌آید. روشنفکری نیز در جامعه هم به لحاظ نظری و هم عملی مشکل دارد؛ از جمله این‌که نقادی در ذات نهاد روشنفکری است. نقد غیر از براندازی است؛ منطق دارد و روشنفکر نیز باید منطقی باشد، ولی همیشه وضع موجود و حکومت را نقد کند و در جهت اصلاح آن گام بردارد.

وی تاکید کرد: تا وقتی دولت به معنی عام آن با دسترسی به منابعی نظیر نفت از مردم بی‌نیاز باشد، چندان نیازی در خود نمی‌بیند که حرف مردم را بشنود و اگر بخواهد کشور را با مالیات اداره کند، مجبور است حرف مالیات دهنده را بشنود و چنین ارتباطی است که خود پشتوانه مردم‌سالاری خواهد بود.

خاتمی یکی از مسائل مهم مردم سالاری را ارتباط دوسویه میان مردم و حکومت عنوان کرد و گفت: حکومت باید بداند برآمده از رای و نظر مردم است و در مقابل آنها مسوول است و باید جوابگو باشد و زمینه را برای مشارکت، عدالت، رشد جامعه و نهادهای مدنی فراهم آورد و مردم نیز در چارچوب قانون و با تنظیم کردن توقعات خود با امکانات و مصالح حرکت کنند.

وی با بیان این‌که «ما شرایط امروز ایران را می‌شناسیم» اظهار کرد: اگر این احساس در همه به وجود آید که روند امور باید تغییرکند و با کسانی‌ که می‌خواهند این تغییر را انجام دهند همراهی شود، می‌توان کار کرد. وی با تاکید بر این‌که «ما نمی‌توانیم هویت خودمان را تغییر دهیم» تصریح کرد: باز هم از نهادهای مدنی و مردم‌سالاری دفاع خواهیم کرد و معتقدیم افراط و تفریط در این زمینه‌ها و همچنین توقعات بی‌جا داشتن و این‌که یک شبه همه مشکلات جامعه حل خواهد شد، غلط است و نیازمند زمینه‌سازی و کار تدریجی است. امکانات و ظرفیت‌های فراوانی در این کشور برای پیشرفت، اقتدار، رفع فقر و مردم‌سالاری وجود دارد.

خاتمی در پایان خاطرنشان کرد: اگر تدبیر باشد می‌توان به خوبی از امکانات استفاده کرد و فکر می‌کنم داشتن برنامه و ارائه راه‌کار حل مسائل آسان است، منتها مهم عملی شدن برنامه‌ها است.

فشار اصلاحات بین دو بعد سنت‌پرستی و غرب‌پرستی

خاتمی در بخش دیگر سخنانش با اشاره به تلاش خود درباره ارائه نظراتی درباره اصلاحات و اصلاح طلبی و تاکید بر این‌که «اصلاحات در میان دو لبه قیچی سنت پرستی و غرب‌پرستی تحت فشار بوده است» اظهار کرد: با وجود این توضیحات ـ که هرچند می‌تواند کافی و کامل نباشد ـ اما به هر حال باید به آن‌ها پرداخت تا در نتیجه به تفاهمی برسیم و با انسجام بیشتر حرکت کنیم.

وی تصریح کرد: خواست تاریخی و فطری ملت، پشتوانه حرکت جامعه ما است و روشنفکر اصلاح‌گر کسی است که بتواند این خواست‌ها را تبیین کند و به قسمت خودآگاه جامعه بیاورد که زنان،مردان، دانشجویان، نخبگان و همه صنوف به صورت آگاهانه آن را درک کنند.

وی معتقد است: یکی از مشکلات جامعه ما بحران مرجعیت به معنی عام آن است و این‌که مرجع تاثیرگذار در این جامعه کیست؟

رییس بنیاد باران با بیان این‌که «تاثیر مراجع ریشه‌دار در سنت در گذشته بیشتر از امروز بوده است» اظهار کرد: بزرگانی چون امام خمینی(ره)، آیت‌الله بروجردی، آیت‌الله میرزای شیرازی و نظایر آنان تاثیر زیادی بر جامعه داشتند و با یک فتوا جامعه را دگرگون می‌کردند. وی همچنین در بخش آغازین سخنانش نیز گفت: معتقدم در مرحله حساس تاریخی به سر می‌بریم؛ لحظه تعیین کننده و در مرحله گذار تاریخی که انسان مسلمان باید بتواند تکلیف خود را با خویشتن و با جهان مشخص کند.

وی با بیان این‌که «این مساله تنها خاص زنان نیست» اظهار کرد: حتی این‌که ما چگونه می‌توانیم به عنوان مسلمان در جهان امروز که مقتضیات خاص خودش را دارد، حضوری موثر داشته باشیم هنوز به درستی روشن نشده است.

رییس موسسه بین‌المللی گفت‌وگوی تمدن‌ها و فرهنگ‌ها تاکید کرد: ما می‌توانیم با اقتباس از جنبه‌های مثبت تمدن غرب، آن را به ریشه‌ها، ارزش‌های دینی، فرهنگی و عرفانی خودمان برگردانیم و بتوانیم مجموعه‌ای که هم مزایای دنیای امروز را داشته باشد و هم مضار آن را نداشته باشد، برسیم.