دولت پرپول، دولت پرخرج

دولت نهم تمام درآمدهای حاصل از عصر طلایی نفت را خرج کرد

رییس اسبق سازمان مدیریت و برنامه‌‏ریزی گفت: اگر دولت سال آینده بخواهد رویه سه سال گذشته در خرج پول را دنبال کند، وضعیت خطرناکی را پیش رو خواهیم داشت. محمد ستاری‌‏فر در گفت‌‏وگو با ایلنا در پاسخ به این سوال که کاهش قیمت نفت چه تاثیری بر اقتصاد ایران در سال آینده خواهد گذاشت، اظهار داشت: با توجه به اینکه سال آینده انتخابات در پیش داریم، نقل و انتقالات در قدرت نوعی بی‌‏ثباتی ایجاد خواهد کرد، ضمن اینکه دولتی که سه سال عادت کرده که خرج او بیشتر از دخلش باشد، سال آینده سال بسیار خطرناکی را پیش رو خواهد داشت.

وی افزود: متاسفانه ما امروز در کشور با بحران آمار مواجه هستیم. آقای رییس‌جمهور اعلام می‌‏کند که میزان مصرف ارز ما کم شده و وابستگی بودجه به نفت کاهش یافته است، اما در مقابل آمارهای بانک مرکزی نشان می‌‏دهد که میزان مصارف ارز در بودجه تنها در سال ۸۶ حدود ۷۹‌میلیارد دلار بوده است.

ستاری‌‏فر با بیان اینکه دولت مطابق قانون برنامه چهارم در تنظیم بودجه‌‏های سنواتی عمل نکرد، تصریح کرد: اگر در دوران طلایی افزایش قیمت نفت درآمدهای حاصل از فروش نفت به حساب ذخیره ارزی واریز می‌‏شد و حکم برنامه چهارم توسعه که برای سه سال ۸۵، ۸۶ و ۸۷ مجموعا ۴۸‌میلیارد دلار ارز در بودجه هزینه می‌‏کرد، امروز باید در حساب ذخیره ارزی ۱۵۰‌میلیارد دلار پول ذخیره می‌‏شد، در حالی که این رقم براساس گزارش بهمن ماه سال گذشته بانک مرکزی ۶/۱۴‌میلیارد دلار بوده است. دولت ظرف سه سال گذشته ۱۹۷‌میلیارد دلار نفت فروخته است و همه آن را مصرف کرد در حالی که بر اساس برنامه چهارم باید در سال ۸۴ حدود ۲/۱۵، در سال ۸۵ حدود ۶/۱۵ و در سال ۸۶ حدود ۳/۱۶‌میلیارد دلار ارز هزینه می‌‏کرد.

معاون رییس دولت اصلاحات با اشاره به اینکه دولت خاتمی هنگام تحویل دولت در شهریور ۸۴ به میزان ۶/۱۴‌میلیارد دلار در حساب ذخیره ارزی پس‌‏انداز کرده بود، یادآور شد: مقایسه گزارش بهمن ۸۶ بانک مرکزی با مستندات مربوط به حساب ذخیره ارزی در شهریور ۸۴ نشان می‌‏دهد که دولت نهم تمام درآمدهای حاصل از فروش نفت در سه سال گذشته را خرج کرده است.

وی اضافه کرد: ایران تنها کشور عضو اوپک است که ریالی از افزایش قیمت نفت که تا حدود ۱۵۰‌دلار هم رسید، ذخیره نکرده است؛ در حالی که کشورهای عضو اوپک هرکدام به فراخور خود از این افزایش‌‏ها پس‌‏انداز کردند.

ستاری‌‏فر با تاکید بر این نکته که اگر برای افزایش وسعت بازار و رشد اقتصادی کشور درآمدهای نفتی ذخیره می‌‏شد، امروز صندوقی داشتیم که دارایی آن حداقل ۱۵۰‌میلیارد دلار بود، عنوان داشت: در این سه سال با یک معضل و چالشی مواجه شدیم به نام دولت پرپول. دولت برای هر کار که خواست پول داشت. در چنین جغرافیایی که فضای بودجه نفتی می‌‏توانست باعث رشد اقتصاد کشور شود، نه تنها این اتفاق نیفتاد بلکه در این مدت همواره مردم با مشکل مواجه بودند.

وی تصریح کرد: حاصل سه سال خرج مستانه، کار را به جایی رسانده که حتی اگر سال آینده قیمت نفت ثابت بماند، زخم‌‏های کاری که به اقتصاد زده شده را نمی‌‏توان با نفت ۱۰۰‌دلاری اصلاح کرد. مهم‌ترین استناد آن این است که دولت امسال مجبور است حداقل ۱۵‌میلیارد دلار را برای واردات کالای کشاورزی اختصاص بدهد. این درحالی است که در پایان برنامه سوم خودکفایی گندم را جشن گرفتیم و در شکر به سوی خود کفایی حرکت می‌‏کردیم.

رییس اسبق سازمان مدیریت و برنامه‌‏ریزی با بیان اینکه امسال بهای مواد غذایی در دنیا گران شده، خاطرنشان کرد: در سال جاری حدود ۱۲‌میلیارد دلار کالای کشاورزی وارد شده است. اگر نفت گران نشود، پول تامین مواد غذایی در سال آینده از کجا تامین می‌‏شود؟

وی افزود: ایران یکی از کشورهایی است که بهترین نوع از سیب درختی را تولید می‌‏کند که این محصول بین ماه‌‏های شهریور تا آذر وارد بازار می‌‏شود، در حالی که امروز در فصل عرضه سیب ایرانی، سیب خارجی هم در بازار وجود دارد. دلیل آن دلار اضافی بوده که دولت فروخته و تبدیل به واردات شده است.

استاد اقتصاد دانشگاه علامه طباطبایی با اشاره به اینکه واردات بی‌‏رویه ضد اشتغال است، گفت: دیروز پنبه کاری و چغندرکاری از بین رفت، امروز محصولات دیگر از بین می‌‏رود. این شرایط درست مثل این است که گوشه‌‏ای از اقتصاد آتش بگیرد و آتش‌‏نشانی که دولت باشد، بخواهد این آتش را با دلار خاموش کند.

دکتر ستاری‌‏فر در ادامه با اشاره به مصاحبه اخیر احمدی‌نژاد گفت: آقای رییس‌جمهور در مصاحبه اخیر خود اعلام کردند به اندازه سه سال ذخایر ارزی داریم. در حالی که این ذخایر ارزی مال دولت نیست و متعلق به بانک مرکزی است که پشتوانه اقتصاد کشور است.

وی ادامه داد: اگر دولت بخواهد رویه سه سال گذشته خود را در اقتصاد همچنان دنبال کند، با کاهش بهای نفت در سال آینده نمی‌‏توان کشور را با ۸۰‌میلیارد دلار ارز اداره کرد، در نتیجه دولتی که دلار نفت نداشته باشد، ناچار است به سراغ حساب‌‏های بانک مرکزی برود یا با چاپ اسکناس بر بحران نقدینگی موجود دامن بزند.

رییس اسبق سازمان مدیریت تصریح کرد: در طول برنامه سوم بخش خصوصی التماس می‌‏کرد که بانک مرکزی به او دلار بفروشد تا کالای واسطه‌‏ای یا سرمایه‌‏ای وارد کند. امروز کار به جایی رسیده که دولت به بخش خصوصی التماس می‌‏کند که دلار بخرد، چون ریال نیاز دارد.

وی با بیان اینکه از این مثال‌‏ها می‌‏توان عمق فاجعه را فهمید، تاکید کرد: دولت در حقیقت برای بخش خصوصی جاذبه واردات ایجاد می‌‏کند.

ستاری‌فر در پایان گفت: پولی که در سه سال عصر طلایی نفت بدست آمد، به جای آنکه صرف توسعه و رشد اقتصادی شده یا پشتوانه بخش خصوصی قرار گیرد، هزینه شد؛ همانند جیرجیرک‌‏ها که در فصل بهار و تابستان دنبال عیش خود هستند و فقط مصرف می‌‏کنند، ما پول عصر طلایی نفت را مصرف کرده‌‏ایم.