نشانه‌های انتقال قدرت کسب‌و‌کار در جهان

دنیای اقتصاد- تمایل فراوانی که در شرکت‌های چندملیتی برای سرمایه‌گذاران در کشور‌های در حال توسعه و اقتصاد‌های نوظهور به وجود آمده است، در تازه‌ترین گزارش وضعیت سرمایه‌گذاری به وضوح قابل مشاهده است و نشان می‌دهد که قدرت کسب‌وکار در حال انتقال به اقتصاد‌های نوظهور است. دنیای اقتصاد - گزارش مجمع تجارت و توسعه سازمان ملل موسوم به آنکتاد در مورد سرمایه‌گذاری خارجی جهان که چندی پیش منتشر شد، گواه این مساله است که تمایل فراوانی در شرکت‌های چندملیتی برای سرمایه‌گذاری در کشورهای در حال توسعه و اقتصادهای نوظهور به وجود آمده است. این مساله از دید تحلیل‌گران به معنی چرخش کسب و کار در جهان به سمت اقتصادهای نوظهور و در حال توسعه است. از سوی دیگر شواهدی نیز وجود دارد که نشان می‌دهد کشورهای در حال توسعه و اقتصادهای در حال انتقال نیز توانایی سرمایه‌گذاری در خارج از مرزهای خود را به دست آورده‌اند. این به آن معنی است که قدرت سرمایه‌گذاری خارجی دیگر یک قدرت انحصاری نیست. اقتصادهای در حال انتقال، اقتصادهایی هستند که دوران اقتصاد کمونیستی و سوسیالیستی را پشت سر گذاشته‌اند، به مانند روسیه و کشورهای مشترک‌المنافع.

بر اساس گزارش آنکتاد، کمپانی‌های فعال در روسیه و دیگر کشورهای شوروی سابق در سال ۲۰۰۵ مجموعا ۱۳۳میلیارد دلار در خارج از مرزهای خود سرمایه‌گذاری کرده‌اند که این میزان ۵درصد بیش از سال ۲۰۰۴ بوده است. این توانایی باعث شده است تا این کمپانی هم قدرت بیشتری بگیرند و هم انعطاف بیشتری در برابر ریسک‌ها پیدا کنند. کمپانی فولادسازی هند نیز که یکی دیگر از کشورهای در حال توسعه است، نزدیک به یک میلیارد دلار در صنعت فولاد اروپا سرمایه‌گذاری مستقیم انجام داده است.از طرف دیگر همان‌گونه که عنوان شد میزان جذب سرمایه‌گذاری مستقیم خارجی نیز در کشورهای در حال توسعه به شدت در حال ترقی یافتن است. کشورهای در حال توسعه در سال ۲۰۰۵ توانسته‌اند ۳۳۵میلیارد دلار سرمایه‌گذاری مستقیم خارجی را جذب کنند که این میزان به نسبت سال ۲۰۰۳ تقریبا دو برابر شده است. در این سال کشورهای در حال توسعه ۱۷۵میلیارد دلار سرمایه‌گذاری خارجی را جذب کردند. بر اساس گزارش آنکتاد این مساله اصلی‌ترین دلیل حرکت اقتصادهای نوظهور به سمت آزادسازی اقتصادی بوده است. در میان کشورهای جهان سوم هنگ‌کنگ بیشترین سرمایه‌گذاری را انجام داده است. مجموع سرمایه‌گذاری این کشور به ۴۷۰میلیارد دلار می‌رسد. بعد از این کشور مجمع‌الجزایر ویرجین متعلق به بریتانیا قرار دارد که توانسته ۱۲۳میلیارد دلار سرمایه‌گذاری انجام دهد. مقام سوم این فهرست در اختیار فدراسیون روسیه با مجموع ۱۲۰میلیارد دلار سرمایه‌گذاری قرار دارد. سنگاپور با ۱۱۰میلیارد دلار، تایوان با ۹۷میلیارد دلار، برزیل با ۷۱میلیارد دلار، چین با ۴۶میلیارد دلار، مالزی با ۴۴میلیارد دلار و آفریقای جنوبی با ۳۸میلیارد دلار در رده‌های بعدی قرار دارند. بالا رفتن میزان جذب سرمایه‌گذاری خارجی در کشور‌های در حال توسعه در یک دهه گذشته باعث شده میزان سرمایه‌گذاری شرکت‌های چندملیتی در آنها افزایش پیدا کند و ثبات اقتصادی آنها را به همراه داشته باشد. براساس گزارش آنکتاد، میزان دارایی شرکت‌های چندملیتی در کشور‌های در حال توسعه از ۱۴۸میلیارد دلار در سال ۱۹۹۰ به یک‌تریلیون و ۴۰۰میلیارد دلار در سال ۲۰۰۵ رسیده است. چین بزرگ‌ترین جذب‌کننده دارایی شرکت‌های چندملیتی در چند سال گذشته بوده است به این ترتیب که اکنون یک‌سوم دارایی شرکت‌های بین‌المللی در کشور‌های در حال توسعه، در این کشور قرار دارد. کشور‌هایی که فرصت سرمایه‌گذاری در موارد متعدد را برای خارجی‌ها فراهم کردند این فرصت را داشتند تا حجم بیشتری از سرمایه‌گذاری خارجی را جذب کنند.

به عنوان نمونه روسیه نه تنها سرمایه‌گذاران اروپایی و آمریکایی را به طرف میادین نفت و گاز خود فراخواند، بلکه پس از چندی درهای ارتباطات و شرکت‌های مخابراتی خود را نیز به روی شرکت‌های خارجی باز کرد. از سوی دیگر، به نظر می‌رسد کشور‌های در حال توسعه در حال افزایش سرمایه‌گذاری خود در بخش خدمات هستند. خرید و فروش املاک ارتباطات و فناوری اطلاعات و خدمات مالی از مهم‌ترین این خدمات هستند. چین و هنگ‌کنگ در صدر کشور‌هایی قرار دارند که توانسته‌اند شرکت‌های بین‌المللی را به سمت خود جذب کنند و تایوان دیگر عضو خانواده چین در مقام سوم قرار دارد. چینی‌ها در بخش سرمایه‌گذاری شرکت‌های کشور‌های در حال توسعه در دیگر کشور‌ها نیز سهم مناسبی را به خود اختصاص داده‌اند. در فهرست ده شرکت برتر در حال توسعه از نظر میزان دارایی‌های خارجی، چین ۴شرکت دارد، کمپانی‌ هاتسون وامپوای چین که یک شرکت فعال در زمینه مخابرات و ارتباطات است، با ۶۷میلیارد دلار دارایی خارجی در صدر فهرست شرکت‌های کشور‌های در حال توسعه قرار دارد. سامسونگ کره‌جنوبی با ۱۴میلیارد دلار در جایگاه چهارم قرار دارد و کمپانی ال‌جی الکترونیک با ۱۰میلیارد دلار دارایی‌ خارجی در جایگاه هفتم نشسته است. ۵۰شرکت برتر کشور‌های در حال توسعه تاکنون یک‌تریلیون و یکصد میلیون دلار سرمایه‌گذاری خارجی انجام داده‌اند که رهاورد این سرمایه‌گذاری‌ها ایجاد شغل بر ۳میلیون و ۳۰۰هزار نفر و درآمدی برابر ۷۳۸میلیارد دلار در سال برای کشور‌هایشان بوده است. این آمار‌ها نشان می‌دهد که دیگر تنها کشور‌های توسعه‌یافته عنان سرمایه‌گذاری خارجی را در دست ندارند، بلکه کشور‌های در حال توسعه نیز می‌توانند در این میان حرفی برای گفتن داشته باشند. سرمایه‌گذاری کنند، شغل ایجاد کنند و سود حاصل از آن را به جیب بزنند.