صلح نوبل هم به یک اقتصاددان رسید

دنیای اقتصاد- رهام وزیری: نه رییس‌جمهور سابق فنلاند به خاطر نقش فعالش در حل و فصل مناقشات جهانی و نه رییس جمهور فعلی اندونزی به خاطر حضور پررنگش در آرام کردن جدایی‌طلبان آچه نتوانستند به جایزه صلح نوبل دست یابند تا معتبرترین جایزه نوبل ۲۰۰۶ را هم یک اقتصاددان به دست آورد. آکادمی نوبل هر ساله در روز مرگ آلفرد نوبل نام برنده جایزه صلح را اعلام می‌کند و امسال آکادمی به اتفاق آرا این جایزه را به محمد یونس، اقتصاددان و بانکدار بنگلادشی اهدا کرد. محمد یونس بانکداری است که در بنگلادش به اقشار کم‌درآمد و زنان، وام‌‌های کم‌بهره می‌دهد و نام بانک خود را هم بانک دهکده گذاشته است. بنابر اعلام کمیته نوبل این بانکدار با اعطای این وام‌های کم‌بهره باعث افزایش اشتغال در مناطق روستایی شده و توانسته با افزایش سطح رفاه در این مناطق با فقر گسترده‌ای که در بنگلادش وجود دارد مبارزه کند. همچنین وام‌های کم‌بهره بانک دهکده باعث شده است تا نقش زنان در اقتصاد بنگلادش پررنگ‌تر شود. به همین دلیل جایزه یک‌‌میلیون و ۳۷۰هزار دلاری صلح نوبل به طور مشترک به محمد یونس و بانکش اهدا شده است.

ایده تشکیل بانکی که به فقرا و اقشار کم‌درآمد وام‌های کم‌بهره بدهد از زمان دانشجویی و اندکی پس از آن در ذهن این اقتصاددان شکل گرفت. خود او در این مورد می‌گوید: همواره به این مساله فکر می‌کردم که از وام‌های با بهره‌ بالا تنها اقشار بالای جامعه می‌توانند استفاده کنند، در حالی که می‌توان با دادن وام‌های کم‌بهره، سطح وسیع‌تری از افراد جامعه را در فعالیت‌های اقتصادی مشارکت داد.

این اقتصاددان بانکر به دلیل نوع وام‌هایش در بنگلادش به «بانکدار فقرا» معروف شده است و از محبوبیت بسیار بالایی برخوردار است، اما خود او چندان از این لقب رضایت ندارد و دوست دارد او را بانکدار فقرای قدیم بدانند. او گفت: ما دوست داریم با وام‌هایمان مردم از فقر نجات پیدا کنند و سطح زندگیشان ترقی پیدا کند.

محمد یونس فعالیت خود را از سال ۱۹۷۴ میلادی آغاز کرد و استقبالی که از فعالیت‌های او شد باعث شد تا به سرعت دامنه فعالیت بانکش گسترش پیدا کند. در حال‌حاضر، بانک دهکده ۲هزار و ۲۲۶شعبه در سرتاسر بنگلادش دارد که به وسیله آنها ۷۱هزار و ۳۷۱روستا را تحت پوشش خدمات مالی قرار داده است. براساس اعلام پایگاه اینترنتی این بانک، هم‌اکنون تعداد وام‌گیرندگان این بانک ۶میلیون و ۵۰۰هزار نفر است که ۹۶درصد آنها را زنان تشکیل می‌دهند.

یکی از عوامل موفقیت این بانک شرایط سهل و آسان آن برای دادن وام است که باعث جلب اقشار کم‌درآمد و فقیر به سمت آن می‌شود.

بنابر گفته مدیر این بانک به خبرگزاری فرانسه، دریافت وام از بانک دهکده هیچ نیازی به سپردن ضمانتنامه‌های مالی و یا ملکی ندارد.

در ابتدا این مساله یک ایده غیرممکن و با ریسک بالا به نظر می‌رسد، اما در عمل نزدیک به صد در صد وام‌های بانک دهکده بازپرداخت می‌شود.

در حال حاضر بانک دهکده و مدلی که محمدیونس برای پرداخت میکروکردیت‌ها در پیش گرفته، اکنون به الگویی برای بسیاری از بانک‌ها و موسسه‌های مالی در شرق آسیا تبدیل شده است.

دکتر محمدیونس در ۲۸ژوئن سال ۱۹۴۰ در روستایی در نزدیکی چیتاگونگ بنگلادش متولد شد.دوران کودکی او در روستا گذشت و از ۷سالگی برای تحصیل به چیتاگونگ آمد. او که از پدری جواهرفروش و مادری خانه‌دار متولد شده بود، در سال ۱۹۶۰ وارد کالج چیتاگونگ شد و به تحصیل در رشته اقتصاد مشغول شد.

محمدیونس در سال ۱۹۶۹ توانست دکتری خود را در رشته اقتصاد از دانشگاه واندربیت ایالات متحده دریافت کند.

او پس از فراغت از تحصیل تا سال ۱۹۷۲ در دانشگاه تنسی آمریکا به عنوان دستیار فعالیت کرد و سپس به زادگاه خود بازگشت.