مقایسه نحوه مصرف بنزین در ایران و ترکیه

میراحمد صفی‌زاده

در سمیناری که وزیر محترم اموراقتصادی و دارایی و رییس محترم سازمان برنامه و بودجه برای مدیران صدا و سیما داشتند، گفته شد که نرخ تورم در سال گذشته در ترکیه ۹درصد و در ایران ۱۰درصد بوده است.

این در حالی است که دولت ترکیه هر لیتر بنزین را حدود ۵۰۰تومان می‌خرد و حدود ۱۵۰۰تومان می‌فروشد و دولت ایران هم بنزین را لیتری ۵۰۰تومان می‌خرد و هر لیتر ۸۰تومان می‌فروشد. - نتایج اقدام دولت ترکیه به شرح زیر است:

۱ - دولت ترکیه درآمد حاصل از فروش بنزین را صرف ساخت راه‌آهن، جاده و توسعه زیرساخت‌های کشور و صرف توسعه صادرات و توسعه توریسم می‌کند تا برای جمعیت جوان ۷۰میلیونی خود اشتغال ایجاد کند.

۲ - با فروش هر لیتر بنزین به قیمت ۱۵۰۰تومان دولت ترکیه دیگر نیازی به صرف هزینه و تخصیص بودجه برای خارج کردن خودرو‌های فرسوده ندارد، چون این خودرو‌ها به دلیل گرانی بنزین خود به خود راهی قبرستان خودروهای اسقاطی می‌شوند.

۳ - با فروش هر لیتر بنزین به بهای ۱۵۰۰تومان در ترکیه یک قطره بنزین هم به خارج از کشور قاچاق نمی‌شود و دیگر نیازی به تجهیز نیرو و صرف هزینه برای کشف قاچاق بنزین نیست، بلکه تمام خودرو‌های ترانزیتی سعی می‌کنند از کشور‌های همسایه خصوصا از ایران بنزین به داخل ترکیه وارد کنند.

۴ - با وجود بنزین هر لیتر ۱۵۰۰تومان در ترکیه کلیه شرکت‌های خودروساز به منظور ادامه حیات خود مجبورند که خودرو‌های کم‌مصرف تولید کنند تا بازار‌های داخلی و خارجی را از دست ندهند.

۵ - با بنزین لیتری ۱۵۰۰تومان دیگر خودرو‌های تک‌سرنشین به صرفشان نیست که هر روز در خیابان‌های شهر جولان دهند، بلکه از وسائل حمل و نقل عمومی تمیز و شیک و سریع که دولت ترکیه از محل سود حاصل از فروش بنزین ساخته است استفاده می‌کنند.

۶ - با وجود بنزین لیتری ۱۵۰۰تومان خود به خود هوای شهرها آلوده نمی‌شوند و درنتیجه بسیاری از هزینه‌های بهداشت و درمان کاهش می‌یابد.

۷ - فروش بنزین لیتری ۱۵۰۰تومان بهترین منابع کسب نقدینگی برای مدرن کردن سیستم راه‌ها و حمل‌ونقل عمومی کشور و درنتیجه توسعه صنعت توریسم و ایجاد اشتغال در کشور ترکیه بوده است.

۸ - متوسط درآمد مردم ترکیه از متوسط درآمد مردم ایران بیشتر نیست و فروش بنزین لیتری ۱۵۰۰تومان سبب شورش در آن کشور نشده است.

۹ - با عنایت به مطالب فوق ملاحظه می‌شود که فروش بنزین لیتری ۱۵۰۰تومان باید سبب افزایش نرخ تورم در ترکیه می‌شد ولی به گفته وزیر محترم امور اقتصادی و دارایی ایران دولت ترکیه ظرف همین چند سال به نرخ تورم کاهش یافته تا ۱۰درصد دست یافته است.

حال باید دید که اگر دولت ایران واقعا نرخ تورم را در سال گذشته تا ۱۰درصد کاهش داده است، چگونه به این مهم دست یافته است؟

- با تثبیت نرخ بنزین، شکر، نان، دارو، برق و... در حالی که قیمت تمام‌شده این اقلام به‌دلیل دستور دولت در جهت افزایش حداقل دستمزد در حدود ۲۰درصد افزایش یافته است، لذا به گفته اقتصاددانان، دولت به منظور کنترل نرخ تورم با هزینه نمودن حدود ۴۰میلیارد دلار سالانه به شکل یارانه منابعی را که باید صرف توسعه و ایجاد اشتغال بشود به هدر می‌دهد.

- بخشی از آثار این کار به شرح زیر است:

۱ - تا تحقق برنامه‌های توسعه حمل و نقل فعلی دولت، این اتلاف منابع ادامه خواهد یافت.

۲ - تا تحقق گازسوز کردن خودروها و ساخت ایستگاه‌های تحویل گاز، یارانه‌های مشکل‌ساز ادامه خواهد یافت و در صورت جایگزینی گاز به جای بنزین که نرخ آن هم مثل بنزین تقریبا مجانی است، مجددا مشکل آن روز قیمت گاز مثل مشکل امروز بنزین خواهد بود.

۳ - با تداوم تخصیص سالانه حدود ۴۰میلیارد دلار یارانه، به‌دلیل مصرف بی‌رویه بنزین، سبب افزایش بیشتر روز به روز آلودگی هوا و بیماری، و افزایش کلاف سردرگم ترافیک خواهد شد.

مصرف غیراستاندارد سرانه روغن خوراکی سبب افزایش بیماری‌های مربوطه شده است. (سالانه یک‌میلیارد دلار صرف واردات روغن یارانه‌ای می‌شود و بدین وسیله به اشتغال جوانان کشورهای خارجی کمک می‌شود).

مصرف غیر استاندارد سرانه شکر سبب افزایش بیماری‌های مربوطه شده و همه و همه سبب اتلاف منابع کشور شده و می‌شود. این در حالی است که مردم عموما از مدیریت نامطلوب اقتصادی کشور آگاهند و با وجود استفاده از مواهب یارانه‌های ۴۰میلیارد دلاری به دلیل بیکاری جوانان از فشار بی‌پولی بسیار نگران و ناراحت هستند. در حالی که اگر این سالانه ۴۰میلیارد دلار یارانه به‌شکل بهتری صرف ایجاد شغل برای این خیل بیکاران و یا دارندگان مشاغل کاذب و محروم بشود و به زبان دیگر اگر دولت به‌جای دادن ماهی به مردم تور ماهیگیری بدهد تا در نتیجه زحمت و خلاقیت خودشان به درآمد و خرج زندگی و اعتماد به نفس دست یابند و این خیل جوانان بیکار و افسرده و نگران و آماده انحراف، با مشغول شدن به کار و کسب درآمد با درآمد خودشان بتوانند ازدواج کنند، مسکن بخرند تا بتوانند اقساط وام‌های دریافتی را هم بدهند و با خیال آرام و مطمئن به زندگی خود بپردازند.

۴ - با تداوم ۴۰میلیارد دلار یارانه سالانه:

- هزینه زیادی باید صرف کشف قاچاق بشود.

- بودجه کلانی باید صرف خارج کردن خودروهای فرسوده بشود.

- خودروسازها انگیزه چندانی برای تبدیل تولید خود به کم مصرف نخواهند داشت.

- ترافیک و آلودگی هوا به آسانی میسر نمی‌شود.

- اگر درآمد ارزی کشور کاهش یابد، آیا باز هم امکان توزیع یارانه ۴۰میلیارد دلاری وجود خواهد داشت؟ آیا بهتر نیست از حالا به فکر حل این مشکل بود؟

۵ - پس راه‌حل چیست؟ با عنایت به مراتب فوق بنده معتقدم که ادامه وضع موجود مشکل دولت و ملت و نظام را هر روز سنگین‌تر می‌کند و لازم است به هر شکل این بیماری اعتیاد به یارانه بی‌حساب و کتاب را حل کرد. لذا بدین منظور باید:

- در سال اول بهای هر لیتر بنزین

۱۶۰ تومان = ۲ ضربدر ۸۰ تومان فروخته شود

- در سال دوم بهای هر لیتر بنزین

۳۲۰ تومان = ۲ ضربدر ۱۶۰ تومان فروخته شود

- در سال سوم بهای هر لیتر بنزین

۶۴۰ تومان = ۲ ضربدر ۳۲۰ تومان فروخته شود

- و از سال چهارم نرخ هر لیتر بنزین به نسبت افزایش نرخ تورم هر ساله افزایش یابد.

- همچنین از سال اول بهای فروش هر لیتر بنزین وارداتی از خارج با قیمت تمام شده واقعی (بهای خرید به‌اضافه هزینه‌های جنبی حمل و تحویل) به‌صورت آزاد به مصرف‌کنندگان فروخته شود.

- ۱۰درصد درآمد حاصل از افزایش قیمت بنزین به حساب مخصوصی واریز شود و از طریق کمیته امداد امام‌خمینی‌(ره) برای اقشار آسیب‌پذیر و افرادی مثل طرح شهید رجایی مصرف شود.

- الباقی درآمد حاصل به شرح زیر مصرف شود:

- کلیه سیستم‌های توزیع بنزین در کشور از قبیل پالایشگاه‌ها، مخازن، سیستم انتقال، سیستم کارت هوشمند و پمپ بنزین‌های به پیشرفته‌ترین نوع تبدیل شوند.

- شبکه راه‌آهن مدرنی در کشور با سرعت هر چه زودتر توسعه یابد.

- سیستم‌ حمل و نقل شهری مدرن اعم از مترو، اتوبوس، در شهرهای سراسر کشور توسعه یابد.

- شبکه اتوبان‌های مدرن در سراسر کشور ایجاد شود.

- به کارخانه‌های تولید خودرو به‌منظور بهینه کردن تولیدات خود به کم مصرف وام‌های ده ساله‌ با نرخ‌های ارزان داده شود.

- بودجه مخصوصی برای توسعه شبکه تاکسیرانی شهرهای بزرگ و تبدیل کرایه‌های شخصی غیر مجاز به مجاز تخصیص یابد و در قبال اسقاط کردن خودروهای کهنه آنها یک دستگاه پراید و یا سمند با وام‌های ارزان ده ساله تحویل داده شود.