پاسخ ایران زمینه ساز مجدد مذاکرات است

دکتر محمد سعیدی، معاون بین‌الملل سازمان انرژی اتمی‌و عضو ثابت تیم مذاکرات هسته‌ای ایران در گفت‌وگو با خبرگزاری مهر در خصوص پاسخ ایران به بسته پیشنهادی، فعالیت‌های هسته‌ای ایران در نطنز، اصفهان و اراک، مناقصه‌های هسته‌ای ایران، همکاری‌های ایران و آژانس و سایر مسائل و حواشی موضوع هسته‌ای ایران توضیحاتی را ارائه کرد که متن آن پیش روی خوانندگان قرار می‌گیرد.

پاسخ ایران به بسته پیشنهادی ۵+۱ بعد از دو ماه و نیم بررسی کارشناسانه و در اوج بی قراری و دلواپسی غرب در موعد مقرر آماده شد، پاسخ ایران به بسته چیست؟
پاسخ ایران به بسته، پاسخی جامع و زمینه ساز آغاز مجدد مذاکرات برای ایجاد یک توافق نهایی است البته اگر اروپایی‌ها این شرایط و این وضعیت را به خوبی درک کنند که من امیدوارم این گونه شود. در پاسخی که تهیه کرده‌ایم تلاش شده است همه دغدغه‌های طرف‌های مذاکره مورد توجه قرار گیرد و راهی را باز کند برای اینکه این موضوع بسیار مهم در تعامل جمهوری اسلامی‌ایران با طرف های مذاکره به نفع همه طرف های مذاکره حل و فصل شود.
با توضیح شما این گونه به نظر می‌رسد که پاسخ ایران یک پیشنهاد تکمیلی است؟
ما پیشنهاد تکمیلی ارائه نداده‌ایم ولی پاسخی داده‌ایم که فرصتی استثنایی را برای اروپایی‌ها ایجاد خواهد کرد که به میز مذاکره برگرداند و مسیر تعامل و گفت‌وگو را انتخاب کنند.
آیا ایران پیشنهاد یا راهکار خاص و تازه ای در این پاسخ مطرح کرده است؟
راه‌هایی تازه را برای ورود به مذاکرات و حل وفصل این موضوع از طریق گفت‌وگو و توافق همه جانبه در نظر گرفته‌ایم.
نقطه اصلی اختلاف ایران و پیشنهاد دهندگان، تعلیق غنی‌سازی به عنوان پیش شرط مذاکرات است. اختلافی که مذاکرات ۲۰ تیرماه آقایان سولانا و لاریجانی در بروکسل را عقیم گذاشت و منجر به صدورقطعنامه تهدید آمیز شورای امنیت در ۱۰ مرداد علیه ایران شد، پاسخ تهران به بسته، چه موضعی نسبت به تعلیق غنی‌سازی دارد؟
ما فکر می‌کنیم که اساسا دیگر تعلیق موضوعیتی برای پیش شرط شدن ندارد، بحث تعلیق شاید در گذشته‌ها می‌توانست مطرح شود، اما امروز با توجه به اینکه جمهوری اسلامی‌ایران این فناوری را در اختیار دارد تعلیق دیگر موضوعیت ندارد. البته من نگاه فنی دارم و مسوولان سیاسی در این خصوص اظهار نظر کرده‌اند.
مسوولان سیاسی ایران از جمله آقای متکی، وزیر امور خارجه اعلام کرده‌اند که هر چند تعلیق غنی‌سازی به عنوان پیش شرط مذاکره پذیرفتنی نیست، اما ایران حاضر است در این خصوص نیز مانند سایر موارد بسته پیشنهادی در متن مذاکرات گفت‌وگو کند، این موضع به نرمش تهران تعبیر شد. حال این سوال پیش می‌آید که آیا احتمال دارد ایران در متن مذاکرات تعلیق بخش‌هایی از فناوری خود را که آژانس در خصوص آنها هنوز به قطعیت نرسیده است، برای مدتی کوتاه بپذیرد؟
مثلا در چه مواردی؟
مثلا اینکه تحقیقات روی دستگاه‌های سانتریفیوژ P۲ و یا هر گونه آزمایش و تحقیق روی غنی‌سازی بالاتر از ۵‌درصد تازمان حل ابهامات آژانس در خصوص P۲ و تعیین کشور ثالث منشا آلودگی‌های سطح بالای اورانیوم تعلیق شود؟
این موارد موضوع ابهام آژانس نیست. آژانس اعلام کرده است که منشا آلودگی‌های مشاهده شده در ایران خارجی است و صرفا در پی یافتن کشور ثالث برای تکمیل اطلاعات خود است. در خصوص تاریخچه غنی‌سازی در ایران نیز به سوالات اصلی پاسخ داده شده و آژانس به جمع‌بندی رسیده است، یکسری سوالات جزئی هست که نیاز به اطلاعاتی از کشور ثالث دارد، البته ما در این زمینه هم اعلام آمادگی کرده‌ایم که تا جایی که موافقتنامه پادمان اجازه می‌دهد همکاری کنیم و به سوالاتشان پاسخ دهیم.
فکر می‌کنم منظورتان از ابهامات جزئی باقی‌مانده در تاریخچه فعالیت‌های غنی‌سازی ایران، سوالات اعلام شده در خصوص وقفه زمانی در استفاده از دستگاه‌های سانتریفیوژ P۲ باشد؟
دقیقا همین طور است. اما به هر حال همانطور که عرض کردم تعلیق دیگر اساسا موضوعیتی ندارد.
پاسخ ایران به پیشنهاد اروپا قرار است رسانه‌ای شود؟
خیر.
آیا در پاسخ ایران ابهاماتی که در مذاکرات بروکسل فرصت طرح و بررسی نیافت نیز مطرح شده است؟
بسته پیشنهادی ابهاماتی اساسی و جدی دارد و متاسفانه مذاکرات بروکسل برای رفع ابهامات بسته ادامه پیدا نکرد، بر این اساس در پاسخ ایران به بسته پیشنهادی این ابهامات مطرح شده است.
ابهامات بخش هسته‌ای پیشنهاد اروپا چیست؟
پیشنهاد اروپایی‌ها و ابهامات آن پیش روی شما و همه ملت ایران است، یکی از ابهامات اصلی مطرح در پیشنهاد غفلت آگاهانه پیشنهاددهندگان درعدم طرح ماده ۴ ان‌پی‌تی است. در پیشنهاد ارائه شده چند بار به معاهده ان‌پی‌تی اشاعه شده است، اما صرفا ماده یک و دو ان‌پی‌تی که موادی بازدارنده هستند، ان‌پی‌تی شامل دو بخش است، بخشی از آن شامل مواد ۱ و ۲ بخش بازدارنده و مربوط به عدم اشاعه سلاح‌های هسته‌ای است و بخش دیگرش که ماده ۴ و مواد دیگر است به توسعه فناوری هسته‌ای در کشور‌های در حال توسعه اشاره دارد. ابهام اساسی این است که چرا در پیشنهاد اروپا اساسا به ماده ۴ ان‌پی‌تی اشاره ای نشده است. ابهامات دیگری هم در بسته پیشنهادی وجود دارد که در پاسخ ایران به آنها پرداخته شده است.
آیا ایران در پاسخ خود شرطی برای پذیرش پیشنهاد قرار داده است، مثلا اینکه بندی از پیشنهاد حتما حذف شود؟
آنچه که ما از ابتدا مطرح کرده‌ایم این است که تعلیق چنانچه به عنوان پیش شرط مذاکرات نباشد، ما آماده مذاکره هستیم.
پیش‌بینی شما از واکنش اروپا یا سایر کشور‌های پیشنهاد دهنده نسبت به پاسخ ایران چیست؟
من فکر می‌کنم پاسخ جمهوری اسلامی‌ایران یک فرصت استثنایی را برای طرف‌های مذاکره به وجود می‌آورد تا به میز مذاکره باز گردند و گفت‌وگوها آغاز شود. شایسته است که اروپایی‌ها به خوبی از این موضوع استفاده کنند و به جای مسیر تقابل که هیچ نفعی برای هیچ طرفی ندارد مسیر تعامل و گفت‌وگوی سازنده را در پیش بگیرند.
آقای دکتر، شما چندی پیش در یک مصاحبه تلویزیونی اعلام کردید که برای حل مساله، بسیاری از طرح‌ها و ایده‌هایی که در گذشته وجود داشت می‌تواند دوباره زنده شود و همچنین اعلام کردید که از پیشنهادهای جدید برای حل مساله استقبال می‌کنید. منظورتان کدام طرح‌ها است و چه نکات مثبت و قابل‌توجهی در آنها وجود دارد که ارزش زنده شدن داشته باشد؟
ببینید، در بحث تعلیق غنی‌سازی ایران تنها کشوری که موضع روشنی دارد آمریکا است، و در مورد قطعیت درخواست تعلیق بقیه کشور‌ها جای تامل وجود دارد، نشانه آن را هم در قطعنامه صادره می‌بینید، به طوری که در پیش نویس اول قطعنامه که انگلیس و فرانسه در ماه مه ‌آن را طراحی کرده بودند با لحن تندی نوشته شده بود که شورای امنیت «تصمیم می‌گیرد» که ایران فعالیت‌های غنی‌سازی خود را تعلیق کند، اما این لحن با مخالفت یک سری از کشورها در قطعنامه صادره تبدیل به «درخواست» از ایران شد. با مرور گذشته می‌بینیم که برخی افراد و برخی کشورها در پیشنهادهای خود حق تحقیقات در غنی‌سازی در ایران را به رسمیت شناخته‌اند، از جمله خود آقای البرادعی مدیر کل آژانس در بهمن ماه سال گذشته ایده‌ای را مطرح کرد که ما نمی‌توانیم براساس ان‌پی‌تی حق غنی‌سازی را از ایران بگیریم پس بنا بر این باید به ایران حق غنی‌سازی محدود را بدهیم. من نمی‌گویم که الان طرف‌های مذاکره این ایده را قبول دارند یا ندارند، اما به هر حال چنین ایده‌هایی هم در دنیا وجود دارد و حتی توسط کسانی مطرح می‌شود که مثل آقای البرادعی داور موضوع هسته‌ای هستند. یا برخی کشور‌های اروپایی که از این طرح حمایت کردند یا کشوری مثل روسیه که به نوعی دیگر این ایده را مطرح کرد.
پیشنهاد روسیه و ایده آلمان آیا مشخصا شامل حفظ و ادامه غنی‌سازی تحقیقاتی در ایران می‌شد؟
بله.
و امروز این ایده‌ها به‌طور کامل کنار گذاشته شده است؟
نمی‌شود گفت آنها کنار گذاشته شده اند، در حقیقت با صدور قطعنامه شورای امنیت خیلی از این طرح‌ها حالت متروکه پیدا کرده است. به هر حال همچنان معتقدم نقاط حائل زیادی وجود دارد برای اینکه موضوع به یک نتیجه منطقی و روشن و مرضی‌الطرفین برسد.
آقای دکتر، از شرایط حاضر فعالیت‌های هسته‌ای ایران بگویید، آیا زنجیره ۱۶۴تایی تحقیقاتی نطنز و تاسیسات UCFاصفهان همچنان بی‌وقفه فعال است؟
بله.
دو زنجیره دیگر تحقیقاتی که پیشتر ازآماده سازی آن خبر داده بودید در چه وضعیتی است؟
طبق برنامه‌ای که به آژانس بین‌المللی انرژی اتمی ‌نیز اعلام شده است موضوعاتی که در دستور کار بود در حال انجام است.
۲۰ فروردین و همزمان با اعلام راه‌اندازی آبشار اول غنی‌سازی، آقای احمدی‌نژاد رییس‌جمهوری وعده دادند که تا پایان سال با تکمیل زنجیره ۳۰۰۰ تایی سانتریفیوژ ایران وارد فاز نیمه صنعتی غنی‌سازی خواهد شد. این طرح در چه مرحله‌ای است؟
پروژه نطنز براساس برنامه ای که در اظهاریه خود رسما به آژانس بین‌المللی انرژی اتمی‌اعلام کرده‌ایم، در حال انجام است و طبق این برنامه به آژانس اعلام کرده‌ایم که تا پایان سال جاری میلادی (حدود نیمه تیرماه) برای نصب ۳۰۰۰ سانتریفیوژ کامل برنامه داریم.
بعد از اعلام ملغی شدن توافق نامه پاریس، قاعدتا قطعه‌سازی و ساخت دستگاه‌های سانتریفیوژ را هم از سر گرفته‌ایم، این بخش از فعالیت‌ها در چه شرایطی است؟
ما بعد از رفع تعلیق هیچ محدودیتی برای مونتاژ و قطعه‌سازی نداریم.
در قطعه‌سازی، روی دستگاه‌های سانتریفیوژ P۲ هم کار می‌کنید؟
با توجه به اینکه ماده ۴ ان‌پی‌تی هیچ گونه محدودیتی برای کار تحقیقات ما قائل نشده است بر این اساس این جزو حقوق ما است که روی انواع دستگاه‌های سانتریفیوژ کار تحقیقاتی انجام دهیم و از نظر کیفیت و کارآیی بهترین ماشین را برای آینده تاسیسات غنی‌سازی ایران انتخاب کنیم.
اکتشاف و بهره‌برداری از معادن اورانیوم ایران در چه وضعیتی است؟ در برخی رسانه‌ها گفته می‌شود که معادن اورانیوم ایران صرفا برای تامین نیاز ۵ سال ایران به اورانیوم کافی است، آیا این موضوع درست است؟
آنچه الان در روزنامه‌ها مطرح می‌شود، بر اساس وضع موجود ما است، یعنی معادنی که تاکنون شناسایی شده و یا در حال استخراج است، در حالی‌که ما معادن دیگری را نیز شناسایی کرده‌ایم و در مرحله اکتشاف قرار داریم که نشان می‌دهد که در مناطق دیگری از ایران نیز اورانیوم وجود دارد. طبیعتا بعد از طی مراحل کشف در این مناطق جدید، تمهیدات لازم برای استخراج اورانیوم را نیز فراهم خواهیم کرد.
معادن کشف شده و در حال بهره‌برداری در چه مناطقی هستند؟
معدن گچین بندرعباس در حال بهره‌برداری است، معدن ساغند که منبع سرشاری از اورانیوم است در آینده نزدیک به بهره‌برداری نهایی می‌رسد و در طول معدن ساغند یزد معادن دیگری وجود دارد که در مراحل اکتشاف آنها هستیم همچنین مناطق ناریگان، خشومی ‌و چاچوله نیز از مناطقی هستند که در مرحله اکتشافی قرار دارند.
آیا لازمه بهره‌گیری از تکنولوژی غنی‌سازی سوخت هسته‌ای در کشورهای دارای این تکنولوژی، برخورداری از معادن غنی اورانیوم است، در حالی که به نظر می‌رسد اورانیوم در سطح جهان به راحتی خرید و فروش و جابه‌جا می‌شود؟
در دنیا کشور‌هایی چون استرالیا، کانادا، قزاقستان، نیجریه، آفریقای جنوبی و روسیه دارای معادن سرشاری از اورانیوم طبیعی هستند که بسیاری از کشور‌های دنیا مواد اولیه خود را از این کشورها تامین می‌کنند.
مناقصه دو نیروگاه هسته‌ای هزار مگاواتی در ایران که پیشتر خبر آن منتشر شده بود کی انجام می‌شود؟
اسناد مناقصه آماده است و قرار بود در هفته‌های گذشته مناقصه برگزار شود اما احساس کردیم برای انجام آن و استقبال شرکت‌های خارجی، نیاز به زمان بهتر و مناسب‌تری داریم. شرکت‌های توانمند داخلی و خارجی بدون محدودیت امکان شرکت در این مناقصه‌ها را خواهند یافت.
توانمندی نیروهای داخلی برای ساخت نیروگاه هسته‌ای در چه سطحی است؟
طراحی برای ساخت یک نیروگاه ۳۶۰ مگاواتی توسط تکنولوژی و متخصصان ایرانی انجام شده است که به زودی اجرا خواهد شد.
آقای دکتر، با شکایت ایران از سرپرست تیم بازرسی آژانس «کریس شارلیه»، ادعاهایی مبنی بر بروز اشکال در همکاری‌های ایران و آژانس در رسانه‌ها مطرح شد. آیا تغییری در همکاری‌ها به‌وجود آمده است؟
ما همکاری‌های بسیار خوبی با آژانس بین‌المللی انرژی اتمی‌و بازرسان داریم و در این مدت هیچ‌گونه اختلالی در بازرسی بازرسان آژانس ایجاد نشده است، بازرسی‌ها براساس موافقتنامه پادمان انجام می‌شود و این حق هر کشوری است که در انتخاب بازرسان تصمیم بگیرد و به آژانس اعلام کند. در واقع آژانس یکسری از بازرسان خود را معرفی می‌کند و کشور‌ها این حق را دارند که بعضی از این بازرسان را رد کنند، البته ما در این چند سال هیچ مشکل ویژه و خاصی با آژانس نداشته‌ایم و اگر مساله‌ای پیش آمده سعی کرده‌ایم در بعد کارشناسی آن را حل و فصل کنیم. الان روابط ما با آژانس بین‌المللی انرژی اتمی‌بر اساس تعهدات حقوقی که داریم در بهترین سطح قرار دارد.
آسوشیتد پرس در خبری به نقل از منابع آگاه اعلام کرد که ایران با بازدید بازرسان از تاسیسات زیرزمینی نطنز خودداری کرده است، صحت دارد؟
نه، به هیچ وجه صحت ندارد، بازرسان آژانس بر اساس موافقتنامه پادمان اقدامات مربوط به بازرسی‌های خود را به بهترین شکل در ایران انجام می‌دهند، بازرسان در هفته گذشته از تاسیسات نطنز بازدید کردند و در هفته آینده نیز مجددا تعدادی از بازرسان به ایران سفر می‌کنند و از تاسیسات نطنز بازدید خواهند کرد.
این تعداد بازرسی و این فشردگی سفر بازرسان نسبت به آنچه در موافقتنامه ان‌پی‌تی آمده است غیر عادی نیست؟
البته این بازرسی‌های مکرر کمی‌ غیرعادی است اما ایران تاکنون هیچ‌گونه مخالفتی با بازرسی‌ها نداشته است.
دوربین‌های آژانس در نطنز همچنان روشن است؟
بله، دوربین‌های آژانس ۲۴ ساعته در تاسیسات نطنز روشن است و فعالیت‌های تحقیقاتی ایران را به طور مستمر تحت نظارت دارد.
مقامات کشور اعلام کرده‌اند که در صورت تلاش برای سخت کردن شرایط برای ایران، تهران در سیاست هسته‌ای خود و ارتباط با آژانس بین‌المللی انرژی اتمی ‌تجدید نظر می‌کند، آیا این صرفا می‌تواند به معنای خروج از ان‌پی‌تی باشد یا مراحل میانی دیگری نیز برای محدود ساختن همکاری با آژانس وجود دارد؟
در حال حاضر خروج از ان‌پی‌تی در دستور کار جمهوری اسلامی‌ایران نیست ولی قطعا ضمن اینکه یک سری سیاست‌های مستقلی داریم که آن حفظ حقوق ملتمان است براساس معاهدات و تعهدات بین‌المللی، چنانچه برخی از کشور‌ها به رفتار‌های نامعقولی دست بزنند طبیعتا سیاست‌های ما هم دچار تغییر خواهد شد.
شما پیشتر در مصاحبه‌ای گفته بودید تجهیز کشور به فناوری هسته‌ای یکی از راه‌های توانمندسازی و ارتقای جایگاه ایران در منطقه است، در حال حاضر با توجه به این فناوری جایگاه ایران در منطقه کجا است؟
من فکر می‌کنم ملت ایران به لطف خداوند رفته‌رفته جایگاه بلند خود را در منطقه و جهان به دست می‌آورد، ما پیشرفت‌های چشمگیری در فناوری‌های نوین داشتیم که من صرفا در بخش هسته‌ای می‌توانم خدمت ملت عزیزمان بگویم که شرایطی که ما الان در فناوری هسته‌ای داریم قطعا آینده‌ای روشن و پر افتخار را برای هر ایرانی در هر نقطه‌ای از کره زمین شکل خواهد داد و ابعاد این فناوری هنوز برای ما کاملا شناخته شده نیست، شاید ما ۱۰ سال دیگر متوجه شویم که این فناوری چقدر برای پیشرفت ایران عزیز ارزشمند و تاثیرگذار بوده است و اگر بخواهیم در آینده دنیا یک نقش موثر و تعیین‌کننده داشته باشیم ناچاریم که به فناوری‌های نوین شناخته شده دنیا که صرفا مصارف صلح‌آمیز دارند دست پیدا کنیم و مهم‌تر از آن نیروی انسانی ورزیده‌ای است که در کشور ما تربیت شده و به تعداد این نیرو‌های متخصص و فرهیخته روز به روز افزوده می‌شود و در کنار آن ارتقای صنایع و دانشگاه‌های ما قطعا می‌تواند جایگاه رفیع برای ما رقم زند.
پروژه بزرگ «آب سنگین» ایران در آینده نزدیک به بهره‌برداری می‌رسد
معاون بین‌الملل سازمان انرژی اتمی در آستانه مبعث رسول اکرم(ص) به مردم نوید داد، پروژه‌ بزرگ «آب سنگین» ایران در آینده بسیار نزدیک به بهره‌برداری می‌رسد.
محمد سعیدی، علاوه‌بر گفت‌و‌گو با خبرگزاری مهر، در گفت‌و‌گویی با خبرگزاری فارس نیز با اعلام این خبر افزود: پروژه‌ بزرگ آب سنگین، یکی از افتخارات بزرگ برای ملت ایران است که عملا ایران را به عنوان نهمین کشور دنیا که دارای مجتمع تولید آب سنگین است، مطرح می‌کند. وی یاد آور شد: آب سنگین دارای فوائد زیادی است که هم به عنوان خنک‌کننده مورد استفاده قرار می‌گیرد و هم در درمان بسیاری از بیماری‌های صعب‌العلاج مثل سرطان استفاده چشمگیری دارد.