مخترع ماشین حساب اقتصاددان بود

چارلـــــز بابیـــــج (۱۸۷۱-۱۷۹۲)، استاد کرسی ریاضیات دانشگاه کمبریج در فاصله زمانی ۱۸۲۸ تا ۱۸۳۹، مخترع ماشین حسابی است که خود آن را «ماشین تفاضل» نامیده بود و می‌توانست ضمن تلفیق معادلات تفاضلی، نتایج حاصله را چاپ کند. این ماشین که با کمک‌های مالی مجلس قانونگذاری انگلیس ساخته شده، بعدا جای خود را به ماشین حساب کامل‌تری داد که بابیج ساخت و می‌توانست به کمک حافظه خود محاسبات پیچیده‌تری انجام دهد. اگرچه بابیج فرصت نیافت تا این ماشین را تکمیل کند، لیکن جزئیات ساخت آن را ثبت و ضبط کرد. لذا، بابیج را باید به حق پدر کامپیوترهای امروزی دانست. مع‌هذا دلیل دیگری برای ذکر نام او به عنوان اقتصاددان وجود دارد. او برای این که طرح ماشین حساب خود را عملی کند از کارگاه‌های متعددی در انگلیس بازدید به‌عمل آورد تا با مشکلات عملی کار از نزدیک آشنا شود. این امر سبب شد تا او مهمترین اثر خود یعنی اقتصاد ماشین و ساخت را تالیف کند که اثری بی‌نظیر در زمینه‌ای است که امروزه پژوهش عملیاتی نامیده می‌شود.

این کتاب تاثیر عمیقی بر جان استوارت میل و بعدها بر کارل مارکس گذاشت، به طوری که این دو، مکررا از این اثر نام برده‌اند. همین کتاب بود که باعث شد، جان استوارت میل موضوع رقابت را از طریق صرفه‌جویی‌های ناشی از مقیاس تولید بهتر درک کند. بابیج باعث شد تا میل گرایش مثبت‌تری از آدام اسمیت نسبت به شرکت‌های سهامی پیدا کند که مبتنی بود بر اصل محدود بودن مسوولیت این شرکت‌ها. تاثیر کتاب بابیج را می‌توان بر جلد سوم کتاب سرمایه اثر کارل مارکس نیز مشاهده کرد. مارکس در این کتاب پیشرفت‌های فنی را که خصوصیت اصلی نظام سرمایه‌داری می‌داند، شرح و بسط داده است.

بابیج در سال ۱۷۹۲ در خانواده یک بانکدار مرفه متولد شد و تحصیلات خود را در دانشگاه کمبریج به پایان برد. او در این دوران با جان هرشل آشنا شد که بعدها منجم دربار انگلیس شد. او و هرشل بعدها ترجمه کتاب را در زمینه ریاضیات عالی آغاز کردند. بابیج سپس مقالاتی درباب مباحث مختلف ریاضی نوشت. او همچنین آثاری در زمینه علوم طبیعی به رشته تحریر درآورد. بابیج در کتاب دیگری که در سال ۱۸۳۰ تحت عنوان تاملاتی در باب سقوط علم در انگلیس نوشت بی‌توجهی دانشگاه‌های انگلیس به علم را مورد حمله قرار داد و از دولت خواست تا از دانشمندان حمایت کنند. بر اثر انتشار همین کتاب بود که یک سال بعد (انجمن پیشرفت علم انگلیس) تاسیس گردید.