روزولت چه پیامی دارد؟
دنیای اقتصاد: ورود ناو هواپیمابر «تئودور روزولت» به حوزه عملیاتی سنتکام را نمیتوان صرفا یک جابهجایی معمول نظامی یا حتی جایگزینی یک ناو با ناو دیگر تلقی کرد. با ورود این ناو، تعداد گروههای رزمی ناوهای هواپیمابر آمریکا در منطقه به سه گروه رسیده است؛ تمرکزی که از نظر حجم قدرت دریایی آمریکا، در بیش از دو دهه گذشته کمسابقه بوده است. اهمیت این تحول زمانی بیشتر میشود که آتشبس و تلاشهای دیپلماتیک برای پایان دادن به جنگ با بنبست مواجه شده و محاصره دریایی ایران نیز به یکی از اصلیترین ابزارهای فشار واشنگتن تبدیل شده است.
پیام اصلی ورود روزولت این است: واشنگتن میخواهد گزینه نظامی را نهفقط حفظ کند، بلکه امکان استفاده مجدد از آن را با آمادگی و ظرفیت عملیاتی بیشتری در اختیار داشته باشد. این اقدام بهتنهایی به معنای تصمیم قطعی برای آغاز جنگ نیست، اما نشان میدهد آمریکا در حال ورود به مدیریت مرحله بعدی بحران، از طریق ترکیبی از تهدید نظامی، تشدید فشار اقتصادی و دیپلماسی اجبار است. نکته مهم دیگر آن است که روزولت قرار بود جایگزین ناو جورج واشنگتن شود، اما باقی ماندن واشنگتن در منطقه و همزمانی حضور سه گروه رزمی، دستکم در مقطع فعلی، از افزایش ظرفیت نظامی آمریکا حکایت دارد.
با این حال، رسانهها ارزیابیهای متفاوتی از اهداف و پیامدهای این استقرار نظامی دارند. الجزیره، ورود ناو روزولت را نشانه افزایش ظرفیت نظامی آمریکا در منطقه، همزمان با ادامه تلاشهای دیپلماتیک برای پایان دادن به جنگ و بازگشایی تنگه هرمز میداند. جروزالم پست استقرار سه گروه ناو هواپیمابر را عاملی برای گسترش گزینههای نظامی ترامپ میداند؛ با این حال، همزمانی این تحرکات با سفر دیپلماتیک او به آسیا و احتمال گفتوگو درباره ایران با رهبران چین و روسیه را نیز برجسته میکند. واینت نیز این استقرار را بخشی از آمادگیها برای احتمال حمله ایران به نیروهای آمریکایی در خاورمیانه یا تصمیم ترامپ برای آغاز تهاجم علیه ایران ارزیابی کرده است.
العربی الجدید نیز با اشاره به استقرار سه ناو هواپیمابر، صدها جنگنده و سامانههای پیشرفته دفاع موشکی، این پرسش را مطرح میکند که آیا واشنگتن خود را برای حملهای تازه آماده میکند یا از تهدید نظامی بهعنوان اهرم فشار استفاده میکند. این رسانه همچنین فشار نتانیاهو برای ازسرگیری حملات و هشدارهای متقابل تهران را از عوامل موثر بر احتمال تشدید دوباره درگیریها میداند. برای فهم پیام این تحرک، باید سه سناریو را از یکدیگر تفکیک کرد:
آمادهسازی برای دور تازهای از جنگ
در این سناریو، ورود روزولت بخشی از تکمیل آرایش نظامی برای آغاز دور دیگری از تجاوز علیه ایران است. حضور سه ناو هواپیمابر، ناوشکنهای مجهز به موشکهای هدایتشونده و ظرفیت هوایی گسترده، امکان افزایش تعداد و تداوم حملات را فراهم میکند. بهویژه اگر واشنگتن به این جمعبندی رسیده باشد که محاصره دریایی بهتنهایی نمیتواند ایران را به عقبنشینی وادار کند، حملات مجدد میتواند ابزاری برای تخریب زیرساختهای اقتصادی، کاهش توان موشکی و افزایش هزینه تاب آوری ایران باشد. گزارش رویترز نیز حاکی است که گزینه حملات مجدد همچنان روی میز ترامپ قرار دارد، هرچند درباره اثربخشی آن در تغییر محاسبات تهران تردیدهایی وجود دارد.
حفظ آرایش نظامی و تشدید محدود در چارچوب محاصره
در این سناریو، واشنگتن بدون ورود به یک جنگ گسترده، آرایش نظامی خود را حفظ میکند و از قدرت دریایی برای تشدید فشار بر ایران بهره میگیرد. حملات محدود به اهداف مرتبط با توان دریایی، تاسیسات نظامی یا زیرساختهای مورد استفاده برای دور زدن محاصره، میتواند مکمل این سیاست باشد. منطق این سناریو آن است که آمریکا بهجای پذیرفتن هزینههای سنگین یک جنگ فراگیر، تلاش کند با استمرار محاصره و تهدید معتبر نظامی، هزینه اقتصادی و سیاسی مقاومت را افزایش دهد. در واقع، ناوها در اینجا فقط ابزار جنگ نیستند؛ بخشی از سازوکار اجرای محاصره و جلوگیری از تغییر موازنه به سود ایران محسوب میشوند.
دیپلماسی اجبار و وادار کردن ایران به توافق
در سومین سناریو، ورود روزولت بیش از آنکه مقدمه حمله باشد، بخشی از راهبرد فشار حداکثری ترامپ برای مذاکره از موضع قدرت است. پیام واشنگتن به تهران این است که اگر توافقی مطابق خواستههای آمریکا حاصل نشود، گزینه نظامی همچنان معتبر و آماده اجراست. در این چارچوب، حفظ محاصره، نمایش قدرت دریایی و حتی حملات محدود، ابزارهایی برای تغییر محاسبات ایران و تحمیل توافقی مطلوب واشنگتن هستند. به بیان دیگر، هدف الزاما شکست نظامی ایران نیست، بلکه وادار کردن آن به پذیرش شرایطی است که در وضعیت عادی حاضر به قبول آنها نیست.
ورود روزولت را باید نشانهای جدی از افزایش ریسک جنگ دانست؛ با این حال، پرسش تعیینکننده این است که حتی اگر دور دیگری از جنگ آغاز شود، آیا تشدید حملات و حفظ محاصره میتواند بنبست کنونی را بشکند؟ از این منظر خطر اصلی این است که محاصره دریایی بهجای شکستن بنبست، خود به بنبستی در دل بنبست تبدیل شود. مساله دیگر صرفا این نیست که جنگ دوباره آغاز میشود یا نه؛ مساله این است که اگر آغاز شود، آیا واشنگتن راهی برای پایان دادن به آن دارد؟


