جنگ در مسیر نامعلوم

بر اساس گزارش المانیتور، دولت ترامپ در مقطع کنونی ترجیح می‌دهد بدون آغاز عملیات نظامی گسترده، فشارها بر ایران را حفظ کند. مارکو روبیو، وزیر خارجه آمریکا، نیز اخیرا با ادعای تضعیف توانمندی‌های ایران، گفت تا زمانی که فشار اقتصادی نتیجه‌بخش باشد، نیازی به اقدام نظامی وجود ندارد. در محاسبات کاخ سفید، گذر زمان می‌تواند به سود آمریکا تمام شود؛ اما تهران نیز نشان داده است که در برابر فشارها، از ابزارهای مختلفی برای حفظ توان بازدارندگی و اعمال فشار متقابل برخوردار است. جنگ نامتقارن، توان موشکی و پهپادی و موقعیت راهبردی ایران در خلیج فارس و تنگه هرمز از جمله عواملی هستند که بر محاسبات امنیتی منطقه تاثیر می‌گذارند.

در همین حال، اختلاف‌نظرها در داخل دولت آمریکا درباره ادامه جنگ نیز آشکار شده است. جی‌دی ونس، معاون رئیس‌جمهور، پیش‌تر بخشی از مسوولیت ناکامی جمهوری‌خواهان در انتخابات میان‌دوره‌ای را متوجه هزینه‌های جنگ دانسته بود و تلاش‌هایی نیز برای از سرگیری تماس‌های دیپلماتیک با تهران گزارش شده است. با وجود این، گزینه نظامی همچنان از محاسبات واشنگتن خارج نشده است. گزارش‌ها حاکی از آن است که بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر اسرائیل، در تلاش است دولت ترامپ را به از سرگیری حملات علیه ایران متقاعد کند. در مقابل، میانجی‌های منطقه‌ای از جمله قطر همچنان برای کاهش اختلافات و فراهم کردن زمینه گفت‌وگو میان دو طرف تلاش می‌کنند. بنابراین، در حالی‌ که مسیر دیپلماسی کاملا مسدود نشده، احتمال تشدید دوباره درگیری‌ها نیز منتفی نیست.

 بازگشت شکننده صادرات انرژی

ابهام در آینده جنگ، تنها به محاسبات سیاسی و نظامی محدود نمی‌شود و بازار انرژی خلیج فارس را نیز تحت‌تاثیر قرار داده است. المانیتور در گزارشی ادعا می‌کند که با وجود تداوم حملات ایران به کشتی‌های متخلف در تنگه هرمز، صادرات نفت کشورهای منطقه تا حدی احیا شده است؛ اما این روند همچنان به ترتیبات امنیتی و مسیرهای جایگزین وابستگی دارد. بر اساس داده‌های شرکت کلپر، صادرات نفت خام منطقه در ماه اکتبر به‌طور میانگین به ۱۶.۶‌میلیون بشکه در روز رسیده است. همچنین حدود ۴۰درصد صادرات نفت خام منطقه اکنون از طریق خطوط لوله عربستان سعودی و امارات متحده عربی و با دور زدن تنگه هرمز انجام می‌شود؛ در حالی‌ که این سهم پیش از جنگ حدود ۱۷درصد بود.

با این حال، افزایش نرخ حمل‌ونقل دریایی، هزینه‌های بالای بیمه و نگرانی شرکت‌های کشتیرانی از حملات احتمالی، نشان می‌دهد که بازگشت جریان صادرات به معنای عادی شدن شرایط نیست. صادرات گاز طبیعی مایع قطر نیز همچنان با محدودیت‌های بیشتری مواجه است. در شرایط کنونی، از نگاه کشورهای منطقه خطر اصلی آن است که هرگونه تشدید تنش نظامی، زیرساخت‌های نفت و گاز، پایانه‌های صادراتی و خطوط انتقال انرژی را بیش از گذشته در معرض تهدید قرار دهد. در چنین شرایطی، پیشرفت دیپلماتیک می‌تواند به کاهش نگرانی بازارها و قیمت نفت منجر شود، اما شکست تلاش‌های سیاسی و بازگشت درگیری‌ها ممکن است روند احیای صادرات را با اختلال جدی مواجه کند.