رد پای پکن در پرونده مذاکرات
دنیای اقتصاد: در بحبوحه گمانه‌زنی‌ها درباره احتمال ورود چین به معادلات دیپلماتیک جنگ آمریکا علیه ایران و ایفای نقش میانجی میان تهران و واشنگتن، سفر ژای جون، نماینده ویژه پکن در امور خاورمیانه، به تهران بار دیگر نگاه‌ها را به تحرکات دیپلماتیک چین در منطقه معطوف کرده است. این سفر در شرایطی انجام می‌شود که گزارش‌هایی از درخواست دولت دونالد ترامپ برای کمک پکن به پایان جنگ منتشر شده و همزمان، سخنگوی وزارت خارجه چین در پاسخ به درخواست واشنگتن، بر ضرورت توقف درگیری‌ها و حل اختلافات از مسیر مذاکره تاکید کرده است؛ هرچند هنوز مشخص نیست پکن تا چه اندازه حاضر است از نفوذ خود برای پیشبرد خواسته‌های واشنگتن استفاده کند. بر اساس بیانیه‌ای که روز دوشنبه از سوی وزارت امور خارجه چین منتشر شد، این سفر در چارچوب سفر منطقه‌ای این مقام چینی در ماه جاری انجام شده است؛ سفری که شامل بازدید از ایران، سلطان‌نشین عمان و عربستان سعودی می‌شود. سه کشوری که دو هفته پیش به‌صورت همزمان در پکن با مقامات چینی دیدار کردند.
گوئو جیاکون، سخنگوی وزارت امور خارجه چین، در واکنش به گزارش‌ها درباره درخواست آمریکا از پکن برای کمک به پایان دادن به جنگ با ایران، اعلام کرد که ادامه این درگیری‌ها با منافع مشترک طرف‌های درگیر و جامعه بین‌المللی سازگار نیست. او با تاکید بر ضرورت انتخاب مسیر صلح، از طرف‌های مرتبط خواست اختلافات خود را از طریق گفت‌وگو و مذاکره حل‌وفصل کنند و برای بازگشت هرچه سریع‌تر آرامش به منطقه خلیج فارس و خاورمیانه تلاش کنند.
در همین راستا، ژای جون، نماینده ویژه چین در امور خاورمیانه، در سفر به تهران با شماری از مقام‌های ارشد جمهوری اسلامی ایران، از جمله علی باقری‌کنی، معاون دبیر شورای عالی امنیت ملی، مجید تخت‌روانچی، معاون سیاسی وزیر امور خارجه و محمدعلی بک، دستیار وزیر امور خارجه و مدیرکل خلیج فارس، دیدار و گفت‌وگو کرد.
ژای جون در این دیدارها با اشاره به ابتکارها و دیدگاه‌های رئیس‌جمهور چین، برای برقراری صلح و ثبات در خاورمیانه، بر ضرورت شکل‌گیری چارچوبی جدید برای امنیت منطقه‌ای تاکید کرد. در مقابل، مقام‌های ایرانی ضمن تاکید بر اهمیت روابط راهبردی تهران و پکن و آمادگی برای گسترش همکاری‌های دوجانبه، از نقش سازنده چین در تلاش‌ها برای توقف جنگ قدردانی کردند. طرف ایرانی همچنین حل‌وفصل سیاسی منازعات منطقه‌ای از مسیر گفت‌وگو و رایزنی را مورد حمایت قرار داد.
در همین زمینه، اسماعیل بقائی، سخنگوی وزارت امور خارجه ایران، درباره احتمال نقش‌آفرینی پکن در تحولات منطقه با اشاره به جایگاه چین به‌عنوان عضو دائم شورای امنیت سازمان ملل و یکی از کشورهای تاثیرگذار در جهان جنوب گفت: «چین در حوزه منطقه‌ای نیز همیشه نقش مثبتی داشته است و ما از نقش‌آفرینی چین برای کاهش تنش‌ها در منطقه و تامین امنیت در غرب آسیا استقبال می‌کنیم.»
سفر فرستاده ویژه چین به تهران حدود یک هفته پس از سفر علی باقری‌کنی به پکن و دیدار او با وانگ یی، وزیر امور خارجه چین، انجام شد. همزمانی این تحولات با سفر سلطان عمان و دبیر شورای امنیت ملی عربستان به چین نیز بر گمانه‌زنی‌ها درباره احتمال نقش‌آفرینی پکن در تلاش‌های دیپلماتیک برای مهار جنگ افزوده است.
با این حال، درباره میزان تمایل و توانایی پکن برای ورود به یک میانجی‌گری موثر میان تهران و واشنگتن، دیدگاه‌های متفاوتی مطرح است. پیش‌تر نشریه فارن‌پالیسی در تحلیلی درباره انگیزه‌های پکن استدلال کرده است که چین تمایل چندانی به اعمال فشار بر ایران برای پذیرش شروط آمریکا ندارد؛ چرا که چنین اقدامی نه با راهبرد بلندمدت این کشور در خاورمیانه همخوانی دارد و نه لزوما منافع فوری پکن را تامین می‌کند. از این منظر، چین اگرچه خواهان توقف جنگ و حفظ ثبات منطقه‌ای است، اما میان حمایت از روندهای دیپلماتیک و استفاده از نفوذ خود برای ترغیب تهران به پذیرش مطالبات واشنگتن تفاوت قائل است.
