ایران و اوکراین بر حفظ کانالهای ارتباطی تاکید کردند؛
تهران و کییف در لحظه تنشزدایی
بر اساس اعلام وزارت امور خارجه ایران، در پی گفتوگوی تلفنی وزرای خارجه دو کشور در مردادماه، آندری سیبیها، وزیر خارجه اوکراین، در حاشیه نشست عالیرتبه مجمع عمومی سازمان ملل در نیویورک با سیدعباس عراقچی دیدار کرد. در این دیدار، دو طرف بر اهمیت دیپلماسی در مدیریت تنشها تاکید کردند و حفظ مجاری ارتباطی میان تهران و کییف را ضروری دانستند. همچنین بر برداشتن گامهای دوجانبه برای مدیریت روابط و ادامه تماسها با هدف جلوگیری از تشدید تنش توافق کردند. تحولات اروپا و غرب آسیا نیز از دیگر محورهای رایزنی دو وزیر بود و طرفین درباره مسائل دوجانبه، از جمله حمله به یک شناور تجاری ایرانی در دریای خزر و راههای حلوفصل آن، تبادلنظر کردند.
وزیر خارجه اوکراین نیز این دیدار را در شبکه اجتماعی ایکس تایید و آن را در ادامه گفتوگوی تلفنی پیشین خود با عراقچی توصیف کرد. سیبیها تاکید کرد که دیپلماسی، حتی در شرایط دشوار، مستلزم گفتوگوی مستقیم است و گفتوگوی وی با عراقچی بر گامهای متقابل برای جلوگیری از وخامت بیشتر روابط دو کشور متمرکز بوده است. او همچنین از توافق دو طرف برای حفظ کانالهای ارتباطی موجود و ادامه رایزنی درباره تحولات اروپا و خاورمیانه خبر داد.
این تلاش برای مدیریت روابط در حالی صورت میگیرد که مناسبات ایران و اوکراین پس از آغاز جنگ روسیه علیه اوکراین در فوریه ۲۰۲۲، بهشدت تحتتاثیر اختلافات ناشی از این جنگ قرار گرفته است. کییف بارها مدعی استفاده روسیه از پهپادهای ساخت ایران در حملات علیه زیرساختها و شهرهای اوکراین شد؛ ادعایی که تهران آن را رد کرده و تاکید داشته است که جمهوری اسلامی تسلیحاتی برای استفاده در جنگ اوکراین در اختیار روسیه قرار نداده است. اختلاف بر سر پهپادها اما صرفا به روابط دوجانبه تهران و کییف محدود نماند و به یکی از موضوعات مورد اختلاف ایران و اتحادیه اروپا نیز تبدیل شد. بروکسل طی سالهای گذشته تحریمهایی را علیه برخی افراد و نهادهای ایرانی با ادعای نقش آنها در انتقال پهپاد و فناوریهای مرتبط به روسیه وضع کرده و این مساله همچنان بخشی از چارچوب اختلافات میان ایران و اروپا را تشکیل میدهد.
از این منظر، کاهش تنش میان تهران و کییف میتواند یکی از گرههای موجود در روابط ایران و اروپا را تا حدی کمرنگ کند؛ بهویژه اگر روند گفتوگوها به شفافسازی بیشتر درباره همکاریهای دفاعی ایران و روسیه منجر شود. با این حال، روابط تهران و بروکسل تنها تحتتاثیر جنگ اوکراین قرار ندارد و پرونده هستهای، تحریمها، حقوق بشر و مسائل منطقهای نیز از دیگر محورهای اختلافی دو طرف است. از این رو، تنشزدایی تهران و کییف را میتوان بخشی از مسیر کاهش اختلافات ایران و اروپا دانست، نه عاملی مستقل برای تغییر کلی مناسبات.
در همین چارچوب، دیدارهای عراقچی با دیگر مقامهای اروپایی در نیویورک نیز اهمیت دارد. او با اد میلیبند، وزیر خارجه انگلیس، درباره پرونده هستهای و موضوع اسنپبک گفتوگو کرد و بر رویکرد ایران در استفاده از ظرفیت دیپلماسی تاکید داشت. عراقچی همچنین با وزیران خارجه پرتغال، هلند، فرانسه، آلمان، ایتالیا و سوئیس دیدار و رایزنی کرده است؛ مجموعهای از دیدارها که نشان میدهد دیپلماسی ایران در حاشیه مجمع عمومی، علاوه بر واشنگتن، بر مدیریت روابط با پایتختهای اروپایی نیز متمرکز بوده است.
