وزیر کشور پاکستان در ششمین سفر خود به تهران حامل چه پیامی است؟
محسن نقوی در تهران
سه پرونده روی میز تهران و اسلامآباد
وزیر کشور پاکستان روز گذشته برای ششمین بار از زمان آغاز جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران در اسفند ماه سال گذشته به تهران سفر کرد؛ وی در این سفر با اسکندر مومنی، همتای ایرانی خود دیدار و رایزنی کرد. سفر محسن نقوی در شرایطی انجام میشود که تنش میان تهران و واشنگتن همچنان ادامه دارد و همزمان، تشدید درگیریها میان عربستان و حوثیها در یمن، ابعاد تازهای به بحران منطقهای افزوده است.
در چنین شرایطی، درباره دستورکار ششمین سفر وزیر کشور پاکستان به تهران از زمان آغاز جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران در ماه فوریه میتوان دستکم سه محور احتمالی را در نظر گرفت؛ نخست، رایزنی درباره امکان تداوم نقش میانجیگرانه اسلامآباد میان تهران و واشنگتن و تلاش برای کاهش تنش؛ دوم، گفتوگو درباره نقش ایران در تحولات یمن و یافتن راههایی برای مدیریت تنش میان عربستان و انصارالله و سوم، پیگیری مسائل دوجانبه ایران و پاکستان و اجرای تفاهمها و توافقهای پیشین میان دو کشور با فعال تر کردن مرزهای تجاری.
در محور ادامه میانجیگری بهویژه پس از تایید انتقال شروط ایران به آمریکا دو روایت متفاوت مطرح شده است؛ بر اساس روایت الجزیره و منابع پاکستانی، موضوع میانجیگری و پایان دادن به بنبست موجود در روابط تهران و واشنگتن در دستورکار سفر وزیر کشور پاکستان قرار دارد. با این حال، برخی رسانههای ایرانی به نقل از منابع خود گزارش دادهاند که این سفر ارتباطی با مسائل ایران و آمریکا ندارد و قرار است در جریان آن، موضوعات مربوط به روابط و همکاریهای دوجانبه پیگیری شود. اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت امور خارجه ایران نیز روز یکشنبه گفته بود تا این لحظه اطلاعی از طرح یا پیشنهاد مشخص پاکستان برای میانجیگری ندارد.
با این حال، کنار گذاشتن کامل احتمال رایزنی درباره تنش ایران و آمریکا نیز با سابقه نقش پاکستان در ماههای گذشته همخوان نیست. اسلامآباد در جریان بحران اخیر، میزبان مذاکرات ایران و آمریکا بود و تلاشهای دیپلماتیک این کشور در نهایت به امضای «تفاهمنامه اسلامآباد» میان تهران و واشنگتن در ۱۷ ژوئن ۲۰۲۶ انجامید. مقامهای پاکستانی پس از آن نیز تاکید کردند که این تفاهم، چارچوبی برای بازگشت به گفتوگو و حل اختلافات ایجاد کرده و پاکستان به تلاش برای اجرای آن ادامه خواهد داد. از این منظر، پرسش اصلی آن است که آیا سفر نقوی میتواند بار دیگر به موضوع میانجیگری میان تهران و واشنگتن گره بخورد؟ پاسخ به این پرسش تا حد زیادی به موضع ایران درباره شرایط بازگشت به مذاکره بستگی دارد. تهران اعلام کرده است که هفت شرط خود را پیشتر به آمریکا منتقل کرده و تا تحقق آنها، تغییری در موضعش ایجاد نمیشود. همچنین بر اساس گزارش تاس به نقل از یک مقام ایرانی، تهران اصل مذاکره درباره پرونده هستهای را منتفی نمیداند، اما آن را به اجرای کامل تفاهم اسلامآباد مشروط کرده است.
فرمولی برای یمن
وزیر کشور پاکستان در حالی به تهران سفر کرده است که پیشتر فرمانده ارتش این کشور از ایران خواسته بود که برای مهار حملات انصارالله به عربستان سعودی کمک کند. لذا پیشبینی شده بود که شاید یکی از محورهای این سفر، گفتوگو درباره نقش ایران در کاهش تنش میان عربستان و انصارالله باشد. همچنین چند روز پیشتر رویترز گزارش داده بود که چین نیز در پی درخواست عربستان، از تهران خواسته است از نفوذ خود برای جلوگیری از گسترش اقدامات انصارالله استفاده کند. در این چارچوب، به نظر میرسد که ایران به یکی از طرفهای مورد رایزنی برای کاهش تنش در بحران یمن تبدیل شده است و شاید طرفین در رایزنی با ایران بتوانند به فرمولی برای کاهش یا مدیریت تنشها در شبهجزیره دست پیدا کنند.
فعالتر کردن مرزهای تجاری
در سفر محسن نقوی علاوه بر مسائل امنیتی و تحولات منطقهای، درباره اجرای تفاهمها و توافقهای پیشین میان دو کشور نیز رایزنیهای جدیتری در حال صورت گرفتن است. وزیر کشور ایران بعد از دیدار با همتای پاکستانی خود با اشاره به اینکه هدف اصلی از این دیدار پیگیری توافقاتی بود که از سفرهای قبلی داشتیم، تاکید کرد: «با توجه به روابط خوبی که وجود دارد بخشی از توافقات دوجانبه در حال عملی شدن است؛ از جمله ارتقای عملیات تجاری از ۳ به ۱۰میلیارد دلار که هدف کوتاه و میانمدت بوده است.»
در اردیبهشت ۱۴۰۳، مقامات دو کشور توافق کرده بودند تا حجم تجارت بین دو کشور به رقم ۱۰میلیارد دلار افزایش یابد. محمدعلی دهقان دهنوی، رئیس سازمان توسعه تجارت ماه گذشته در نشست «کمیته مشترک تجاری» ایران و پاکستان گفته بود که در ۱۰ سال گذشته، حجم تجارت رسمی بین ایران و پاکستان همواره روندی رو به رشد داشته است و در سالهای اخیر به بالغ بر ۳میلیارد دلار رسیده است. مومنی با اشاره به اینکه مرزهای ایران و پاکستان شبانهروزی میشوند، اظهار کرد که در این سفر توافق شده که برای افزایش حجم مبادلات تجاری، مرزهای موجود با پاکستان شبانهروزی شود و قرار است مرز جدیدی در کوهک نیز باز شود. وی افزود: «مسیر راهآهن هم در حال کار است تا قطارهای یکسره داشته باشیم.»
