در گفتوگو با دبیر ستاد مقابله با گردوغبار کشور تشریح شد
برنامه بازگشت حیات به تالاب صالحیه
تالاب صالحیه به کارکرد اصلی خود باز میگردد؟
خشکی این تالاب بهعنوان یک جریان غربی ایجاد کننده گرد و غبار که از استان البرز برمیخیزد، تهران را نیز تحتتاثیر قرار داده است و بنابر اعلام ستاد ملی گرد و غبار در کنار تالاب الله آباد یکی از شدیدترین اثرات ریزگرد را برای استان تهران در سالهای اخیر به همراه داشته است. در کنار خشکی تالاب، زهکشی زمینهای اطراف برای احیای زمینهای کشاورزی یکی دیگر از دلایلی است که در خشکی تالاب اثرگذار بوده است. در پژوهشی که در سال۱۴۰۲ و برای ارزیابی روند تغییرات پهنه آبی تالاب صالحیه در اثر احداث زهکش انجام شد، مشخص شد در سالهای اخیر روند کلی تغییرات رطوبت در تالاب کاهشی بوده و در اکثر سالها منفی بوده است که این بهدلیل خشکسالی در منطقه است. این پژوهش تاکید کرد که بهدلیل تداوم خشکسالی و نرسیدن آب به تالاب، باید جلوی ساخت زهکشهای نامناسب در کنار تدابیر دیگری از جمله حفظ و مدیریت منابع آبی تالاب و بهینهسازی مصرف آب در نظر گرفته شود.
اما چرا زهکشی در کنار مساله خشکی و تعیین حقآبه تالاب مهم است؟ اگر پدیده خشکسالی را ناشی از عوامل طبیعی و پدیده تغییرات اقلیمی در نظر بگیریم، اختصاص حقآبه و زهکشی بهعنوان دو عامل انسانی میتوانند کمبودهای پدیدههای طبیعی را تشدید کنند. این تالاب نیازمند تامین ۶۰میلیون مترمکعب حقآبه است که تامین نمیشود و در چنین شرایطی زهکشی در زمینهای اطراف آن، زمین تالابی که باید مرطوب باشد را به سمت خشکی بیش از حد کشانده است. حالا ستاد ملی مقابله با گرد و غبار رویکردی را در پیش گرفته است که در صورت بهدست آمدن نتایج مطلوب از آن، امید به احیای تالاب صالحیه زنده خواهد شد. امیدی که با توجه به پیشبینیهای پاییز نرمال و حتی پرباران، میتواند تالاب را به کارکرد اصلی خود بازگرداند. هرچند که تامین حقآبه همچنان بهعنوان یک چالش و از دغدغههای اصلی برای تالاب همچنان مطرح است.
بحران ریزگردهای صالحیه به رشت هم رسید
بهزاد رایگانی، دبیر ستاد مقابله با گردوغبار کشور، در گفتوگو با «دنیایاقتصاد» میگوید وسعت و شدت گرد و غبار ناشی از خیزش خاک از تالاب صالحیه به حدی بود که شهریور سال گذشته حتی شهر رشت را نیز تحتتاثیر ریزگرد قرار داد: «با توجه به شدت کانون بحران در این تالاب مصوباتی در نظر گرفته شد که بتواند این گرد و غبار را کنترل کند و یکی از این موارد دستکاریهایی بود که در هیدرولوژی منطقه رخ داده است.» به گفته رایگانی، برای کنترل زهکشی اطراف زمینهای کشاورزی ناحیه یک زهکش ایجاد شده بود که جلوی جریانهای سطحی و زیرسطحی را برای ورود به منطقه میگرفت و نقش کلیدی در خشکی این منطقه داشت. او میگوید در آخرین جلسه ستاد ملی تصویب کردیم که بهصورت پایلوت در محل برخورد جریانهای هیدرلوژیک و زهکش یک اصلاح صورت گیرد و پس از ارائه نتایج در ستاد ملی نسبت به ادامه روند تصمیمگیری شود.
آخرین وضیعت عملیات اصلاح زهکشی
دبیر ستاد ملی مقابله با گرد و غبار کشور اشاره میکند که در دو استان قزوین و البرز عملیات اصلاح زهکشی در حال انجام است و در استان قزوین به پایان رسیده است: «حدود ۶ الی ۷ کیلومتر از کانال زهکشی که وسعت آن بالغ بر حدود ۴۰ کیلومتر است، در حال اصلاح است.» وی درباره نقش این اقدام اصلاحی در سیلابهای احتمالی که در پاییز ممکن است استانهای البرز و تهران را درگیر کند، میگوید: «در پاییز احتمال سیلاب وجود دارد و تالابهای قدیمی در مرکز این ناحیه وجود داشته است و حذف زهکشی میتواند به مدت زیادی تضمین کند که گرد و غبار در این ناحیه رخ ندهد.» او ابراز امیدواری کرد عملیات اصلاحی طی هفته آینده در البرز به پایان برسد و سپس با ارائه نتایج اقدامات بعدی انجام شود.
