پیروزی واقعی در روایت‌سازی است

به گزارش «ایسنا» محمدباقر قالیباف، رئیس مجلس شورای اسلامی، در پیامی به مناسبت روز خبرنگار، این قشر را رزمندگانی توصیف کرد که سنگرشان آگاهی و سلاح‌شان حقیقت است. وی در بخشی از این پیام تاکید کرد: «سرنوشت ملت‌ها علاوه بر آنکه در میدان آتش رقم بخورد، در میدان روایت تعیین می‌شود و میدان‌های نبرد تنها بر خاک و دریا و آسمان شکل نمی‌گیرند.» این تعابیر نشان‌دهنده تغییر نگاه سنتی به قدرت است؛ جایی که رئیس قوه مقننه معتقد است خبرنگاران در چنین جهانی «تنها مخابره‌کننده اخبار نیستند؛ رزمندگانی هستند که سنگرشان آگاهی، سلاحشان حقیقت و ماموریتشان دفاع از امنیت روانی، هویت ملی و اقتدار فرهنگی یک ملت است.» این نگاه راهبردی به رسانه، پیش از این نیز در سخنان سیدعباس عراقچی، وزیر امور خارجه، مورد تاکید قرار گرفته بود. عراقچی در گفت‌وگوی ویژه خبری با گرامیداشت یاد شهدای جنگ‌های اخیر از نقش رسانه در کنار میدان و دیپلماسی سخن گفت. 

وی در تحلیل ابعاد این نبردها خاطرنشان کرد: «میدان، دیپلماسی، رسانه و میدان با هم حرکت می‌کنند و این‌بار خیابان هم به آن اضافه شد.» عراقچی معتقد است که دستاوردهای نظامی ایران تنها از طریق دیپلماسی و بازنمایی درست رسانه‌ای است که مشروعیت پیدا می‌کند. نکته قابل تامل در این میان، ظهور مفاهیم جدید در ادبیات سیاسی و نظامی کشور است. درحالی‌که سال‌ها بحث بر سر دوگانه «میدان و دیپلماسی» در جریان بود، اکنون با ورود متغیرهای جدید، شاهد شکل‌گیری «چندگانه‌های قدرت» هستیم. با این حال، یک پارادوکس آشکار در برخورد با اهالی رسانه وجود دارد. تجربه نشان داده است که در برهه‌های حساس، مانند جنگ تحمیلی دوم و سوم، رسانه‌ها به‌عنوان بازوی غیرنظامی در جنگ‌های ترکیبی شناخته می‌شوند و از خبرنگاران به‌عنوان «مجاهدان» قدردانی می‌شود. اما پرسش اینجاست که چرا این سطح از اهمیت، بلافاصله پس از فروکش کردن شعله‌های بحران، در پیچ و خم‌های بوروکراتیک فراموش می‌شود؟ رسانه‌ها در دوران بحران، وظیفه سنگین «آرام‌سازی افکار عمومی» و «مقابله با شایعات» را بر عهده دارند. 

در شرایطی که جامعه دچار اضطراب ناشی از تهدیدهای خارجی است، رسانه با تولید محتوای اطمینان‌بخش، مانع از فروپاشی انسجام ملی می‌شود. اما همین رسانه‌ای که در زمان جنگ «سنگر پاسداری از حقیقت» نامیده می‌شود، در زمان صلح و هنگام نقد عملکردهای داخلی، گاه با بی‌مهری مواجه می‌شود و نقش آن به یک ابزار تشریفاتی تنزل می‌یابد. باید به این نکته توجه داشت که «ایران قوی» که مورد تاکید رئیس مجلس است، تنها با قدرت سخت محقق نمی‌شود. ایران مقتدر، تنها با قدرت بازو حفظ نمی‌شود، بلکه با قدرت اندیشه، صداقت روایت و قلم‌هایی که هرگز در برابر دشمن به اسارت تحریف درنمی‌آیند، استوار و سرافراز خواهد ماند. اگر بپذیریم که «بی‌طرفی در برابر تحریف، بی‌طرفی در برابر ظلم است و سکوت در برابر دروغ، میدان دادن به دشمن و همکاری با متجاوز است»، باید این فضا را برای خبرنگاران فراهم کرد که در تمام روزهای سال، روایتگر واقعیت‌ها باشند.