نقشه راه پاستور برای عبور از ترامپ

به گزارش «ایسنا»، محمدرضا عارف، معاون اول رئیس‌جمهور، در جلسه هم‌اندیشی برنامه راهبردی دوساله دولت با اشاره به شرایط آغاز به کار دولت چهاردهم اظهار کرد: «دولت از نخستین روز فعالیت خود با شرایط جنگی روبه‌رو بود و به همین دلیل برنامه اداره کشور در شرایط جنگی از آذر۱۴۰۳ تهیه شد. اولویت این برنامه توجه به معیشت مردم و رفع ناترازی‌ها بود و در جریان جنگ ۱۲روزه نیز مبنای مدیریت کشور قرار گرفت و نتایج مطلوبی به همراه داشت.» وی افزود: «پس از جنگ ۱۲روزه، مجموعه حکمرانی به این جمع‌بندی رسید که احتمال وقوع جنگی جدی‌تر وجود دارد؛ از این رو، همزمان با موافقت برای انجام مذاکرات، دولت برنامه جامع‌تری برای مدیریت شرایط جنگی تدوین کرد.» به گفته عارف، هدف دشمن در جنگ رمضان سرنگونی نظام بود و «پس از ناکامی در این هدف، تلاش کرد با آسیب به زیرساخت‌های اقتصادی و حوزه علم و فناوری، کشور را تضعیف کند که در این مسیر نیز موفق نشد.»

در جبهه مقابل، بازگشت دونالد ترامپ به کاخ سفید از ژانویه۲۰۲۵، معادلات دیپلماتیک را به شدت تحت‌تاثیر قرار داد. روزنامه نیویورک‌تایمز در تحلیلی به قلم دیوید سنگر نوشت: «دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا که جنگ با ایران را با تصور یک پیروزی سریع آغاز کرده بود، اکنون در جنگی گرفتار شده که نه راه روشنی برای پایان آن دارد و نه اهداف اولیه‌اش محقق شده است.» با وجود موفقیت ایران در برابر این سناریوها احتمال رسیدن به توافقی جامع با ایالات متحده بعید به نظر می‌رسد، شاید در مقاطعی تفاهم‌نامه‌های دیگری مانند تفاهم‌نامه اسلام‌آباد به امضا برسد، اما اگر تنش‌ها همچنان ادامه پیدا کند، ایران نیازمند یک برنامه مدیریتی تا پایان دولت ترامپ خواهد بود. تداوم این وضعیت منجر به شکل‌گیری یک جنگ فرسایشی شده است.

در پاسخ به این بحران‌ها، دولت چهاردهم راهبرد تمرکز بر توان داخلی و مدیریت منابع موجود را در دستور کار قرار داده است. به گزارش «ایسنا» محمدرضا عارف با بیان اینکه دشمن همچنان به دنبال ایجاد بی‌ثباتی و فروپاشی نظام و دولت است، تاکید کرد: «شرایط کشور پس از ۲جنگ تحمیلی اخیر با گذشته متفاوت شده است. دشمن دیگر توان اعمال تحریم‌های موثر را ندارد و پروژه ایران‌هراسی نیز با شکست مواجه شده است.» وی همچنین با اشاره به ورود دولت به سومین سال فعالیت خود، از قطعی بودن ثبات مدیریتی خبر داد و گفت: «ثبات مدیریتی در ۲سال آینده قطعی است و دولت برنامه‌ای برای تغییر مدیران ندارد مگر موارد خاصی که دولت احساس ضرورت کند.» عارف هماهنگی میان دولت، قوه قضائیه و مجلس را کم‌سابقه‌ توصیف کرد و آن را کلید موفقیت در اجرای برنامه‌های آتی دانست. می‌توان این برداشت را از سخنان عارف داشت که دولت چهاردهم به دنبال سیاست‌هایی است که ۲سال بحران‌زای پیش رو را با برنامه‌ریزی پشت سر بگذارد.

معاون اول رئیس‌جمهور همچنین دستور داد که دانشگاه‌ها و مراکز علمی ظرف یک‌ماه نسخه اولیه برنامه راهبردی دوساله دولت را با اولویت حفظ سرمایه اجتماعی، بهبود معیشت و انضباط مالی تهیه کنند. عارف در تشریح اولویت‌های این برنامه گفت: «معیشت مردم همچنان مهم‌ترین اولویت اقتصادی دولت است؛ زیرا مردم با مشکلات ناشی از گرانی روبه‌رو هستند که بخشی از آن به اصلاحات ساختاری، افزایش قیمت‌های جهانی و تحولات منطقه‌ای بازمی‌گردد.» وی با اشاره به تلاش دشمن برای تحمیل وضعیت «نه جنگ و نه صلح» به کشور تصریح کرد: «جمهوری اسلامی باید با افزایش اقتدار ملی، برای همه سناریوهای پیش‌رو آمادگی و برنامه داشته باشد.»

عارف در نشست مدیران روابط عمومی که سه‌شنبه هفته گذشته برگزار شده بود، تاکید کرد: «ما برای شرایط جنگی کاملا آماده هستیم و اگر آن جرثومه فساد بخواهد دوباره جنگی را آغاز کند، پرونده‌اش را برای ابد می‌بندیم. در مقابل، اگر توافقی حاصل شود، برنامه‌های کشور در شرایط عادی دنبال خواهد شد؛ اما در هر وضعیت، وظیفه دولت حفظ آرامش و امید در جامعه است.» این سخنان معاون اول رئیس‌جمهور به نوعی مهر تایید بر این ادعای تحلیلگران است که ایران به هر توافقی با آمریکا تن نخواهد داد و سعی خواهد کرد دوران ریاست‌جمهوری ترامپ و این حجم تخاصم فرسایشی را مدیریت کند.

دولت چهاردهم در ۲سال گذشته توانسته است با وجود جنگ تمام‌عیار، فضای جامعه و وضعیت اقتصادی را به گونه‌ای مدیریت کند که در تامین اقلام اساسی بحرانی به وجود نیاید. روزنامه اعتماد نیز تاکید می‌کند: «کارنامه دولت در این دوره، بیش از آنکه با گشایش نهایی تعریف شود، با مدیریت بحران، جلوگیری از انزوای بیشتر و حفظ حداقل‌های اقتصادی قابل توصیف است.» بسیاری از تحلیلگران معتقدند ۲سال پیش روی دولت صرف تثبیت دستاوردها و تلاش برای ایجاد یک الگوی توسعه اختصاصی خواهد شد؛ چراکه با توجه به حضور ترامپ تا سال ۲۰۲۹ و پیچیدگی‌های متمم بیست‌ودوم قانون اساسی آمریکا برای حضور احتمالی او در دوره‌های بعد، ایران ناگزیر است با نگاهی واقع‌بینانه به امکانات خود، برای یک دوره دوساله سخت اما مدیریت‌شده برنامه‌ریزی کند. همان‌طور که عارف اشاره کرد: «برنامه هفتم؛ برنامه‌ای مناسب، اما آرمان‌گرایانه است و در تدوین آن به منابع مالی توجه کافی نشده است. از این رو باید اولویت‌های اجرایی آن مشخص و متناسب با امکانات کشور، برنامه راهبردی ۲سال آینده تدوین شود.»