بهارستان در بستر مجازی

ماجرای تغییر شیوه برگزاری جلسات مجلس از زمانی کلید خورد که ضرورت انعطاف‌پذیری نهاد قانون‌گذاری در شرایط اضطراری به یک اولویت تبدیل شد. مجلس در نشست علنی شامگاه دوشنبه ۲۲ تیرماه، با تصویب طرح «اصلاح ماده یک قانون آیین‌نامه داخلی مجلس»، مسیر قانونی را برای خروج از بن‌بست فیزیکی هموار کرد. به گزارش خبرگزاری فارس، نمایندگان با هدف تضمین استمرار فعالیت‌های قانون‌گذاری در شرایط خاص، مقرر کردند که در مواقع اضطرار و با تشخیص هیات رئیسه، جلسات صحن می‌تواند در محلی غیر از ساختمان اصلی یا در بستر فضای مجازی برگزار شود. این مصوبه که بلافاصله با تایید شورای نگهبان همراه شد، به هیات رئیسه این قدرت را داد تا بر اساس مولفه‌های امنیتی و حاکمیتی، درباره نحوه تشکیل جلسات تصمیم‌گیری کند. 

هادی طحان‌نظیف، سخنگوی شورای نگهبان، در تشریح ابعاد حقوقی این تغییرات، در گفت‌وگویی در حاشیه تجمعات شبانه شنبه‌شب در میدان ولیعصر تهران، تصریح کرد: «این مصوبه خلأ قانونی موجود را برطرف کرد. پیش از این، در آیین‌نامه داخلی مجلس شورای اسلامی تصریح شده بود که جلسات مجلس باید در محل ساختمان بهارستان برگزار شود. با تصویب این طرح و تایید آن از سوی شورای نگهبان، امکان تشکیل جلسات مجلس در مکان‌های دیگر یا به صورت مجازی در شرایط اضطراری فراهم شده است.» اما این اظهارنظر خوش‌بینانه با انتشار خبر روز یکشنبه توسط عباس گودرزی، سخنگوی هیات رئیسه، رنگ دیگری به خود گرفت. به گزارش «ایسنا» گودرزی با اشاره به جلسه هیات‌رئیسه اعلام کرد: «مقرر شد که جلسه صحن علنی مجلس سه‌شنبه هفته جاری در بستر فضای مجازی برگزار شود.»

تداوم جلسات مجازی، با وجود زیرساخت‌های قانونی جدید، با انتقادات تندی همراه شده است. منتقدان معتقدند که ماهیت مجلس بر پایه «شور و مشورت» است و این امر در فضای مجازی به درستی محقق نمی‌شود. حسینعلی حاجی‌دلیگانی، از نمایندگان باسابقه مجلس، در این‌باره به خبرگزاری فارس گفت: «هرچند برگزاری جلسات به‌صورت وبیناری نمی‌تواند جایگزین کامل جلسات حضوری باشد و فلسفه شورای اسلامی یعنی همان شور و مشورت در فضای مجازی به خوبی محقق نمی‌شود؛ اما با توجه به شرایط خاص و جنگی کشور، این مصوبه ضروری به نظر می‌رسید.»

این نقدها تنها به داخل بدنه مجلس محدود نمانده و چهره‌های سیاسی خارج از پارلمان نیز نسبت به آنچه «تعطیلی طولانی‌مدت» می‌خوانند، معترض شده‌اند. محمدجواد لاریجانی، کارشناس مسائل بین‌الملل، هفته گذشته در یک گفت‌وگوی تلویزیونی اظهار کرد: «مجلس نباید به خواب غفلت برود، این بد است که مجلس ۵ ماه است، تعطیل است.» این اظهارات بلافاصله با واکنش تند مرکز ارتباطات و رسانه مجلس روبه‌رو شد. به گزارش «ایلنا» مجلس در جوابیه‌ای خطاب به سازمان صداوسیما، ضمن رد ادعای تعطیلی ۵ماهه، تاکید کرد که پس از آغاز جنگ تحمیلی سوم و با توجه به ملاحظات امنیتی و مکاتبات نهادهای ذی‌ربط از جمله دبیرخانه شورای عالی امنیت ملی، جلسات به شکل گذشته برگزار نشده است. پرسش اساسی اینجاست که در شرایطی که تمامی ارکان نظام بر حفظ انسجام و وحدت ملی در برابر تهدیدهای خارجی تاکید دارند، چرا موضوع نحوه برگزاری جلسات مجلس به محلی برای مناقشات تند بدل شده است؟