نشست علنی مجلس همراه با تغییر آرایش کمیسیونها واکاوی شد
بازگشت بهارستان پس از ۱۳۳روز
به گزارش خبرنگار خانه ملت، تغییرات بصری در جایگاه هیاترئیسه، نخستین نکتهای بود که جلب توجه میکرد. تصویری بزرگ از آیتالله مجتبی حسینیخامنهای، رهبر انقلاب، در گوشه راست جایگاه قرار گرفته و جایگزین تصویر رهبر شهید شده بود. همچنین تصاویر شهدای جدید مجلس، از جمله شهید لاریجانی و شهید سیدجاسم ساعدی، بر دیوارهای سبز صحن دیده میشد. نشست مجلس با روضهخوانی آغاز شد و بلافاصله با شعارهای سیاسی گره خورد؛ فریادهای «مرگ بر آمریکا»، «مرگ بر اسرائیل» و «حرف ما یک کلام؛ انتقام، انتقام» زیر سقف بلند بهارستان به گوش میرسید. حمیدرضا حاجیبابایی، نایبرئیس مجلس، با به صدا درآوردن زنگ رسمی جلسه، حضور ۲۵۹نماینده را اعلام کرد و به این ترتیب، مجلس دوازدهم وارد یکی از حساسترین مقاطع حیات خود شد.
وقتی فضای مجازی به کمک قانونگذاری میآید
دستور کار اصلی این نشست، بررسی گزارش کمیسیون آییننامه داخلی در خصوص طرح اصلاح ماده یک قانون آییننامه داخلی مجلس بود. این طرح که با هدف جلوگیری از توقف چرخ قانونگذاری در شرایط بحرانی تدوین شده بود، موافقان و مخالفان سرسختی را در برابر هم قرار داد. به گزارش خانه ملت، محسن زنگنه، سخنگوی کمیسیون آییننامه، در تشریح ضرورت این اصلاحیه اظهار کرد که در شرایط اضطرار و خاص کشور، نباید قانونگذاری معطل بماند. وی توضیح داد که طبق این طرح، در صورتی که به تشخیص هیاترئیسه، حضور فیزیکی در صحن امکانپذیر نباشد، جلسات میتواند در مکان دیگری یا در بستر فضای مجازی با رعایت کلیه پروتکلهای قانونی تشکیل شود.
در جریان بررسی این طرح، مهدی کوچکزاده، نماینده مردم تهران، در مخالفت با کلیات سخن گفت. وی از رویههای موجود انتقاد کرد و گفت: «در این ایام که مجلس تعطیل بود، وقایع بزرگی اتفاق افتاد که انتظار میرفت در اولین جلسه علنی، به آن وقایع بهطور واقعی و نه نمایشی پرداخته شود. متاسفانه شاهدیم همان رویههای سابق ادامه دارد.» کوچکزاده تاکید کرد که استفاده از کلمات کلی مانند «شرایط خاص و اضطرار» ابهامزا است و نباید بهانهای برای تعطیلیهای طولانیمدت مجلس فراهم کند. حمید رسایی نیز در مخالفت با طرح، به تعطیلی ۵ماهه مجلس اشاره کرد و گفت: «همین هیاترئیسه ۵ماه مجلس را بدون دلیل و به اسم امنیت تعطیل کرده است. با این طرح، تعطیلی مجلس ادامهدار خواهد بود.»
در سوی دیگر میدان، موافقان طرح بر لزوم انطباق با شرایط «جنگ پستمدرن» تاکید داشتند. احمد نادری، نماینده تهران، با دفاع قاطع از عملکرد مجلس در ماههای اخیر گفت: «این نمایندگان رشادت خود را در جنگ ۱۲روزه نشان دادند و اگر شرایط ایجاب کند، زیر آتش نیز خواهند آمد. مجلس در این مدت تعطیل نبود و شاهد آن برگزاری ۲۰۰جلسه کمیسیون و ۷جلسه مجازی صحن بود.» وی اصلاح آییننامه را ضرورتی برای تداوم وظایف تقنینی در شرایط جنگی دانست. عباس گودرزی نیز مخالفت با این طرح را به معنای استمرار وقفه در امر نمایندگی توصیف کرد. در نهایت، پس از بحثهای داغ، کلیات طرح با ۲۱۱ رأی و جزئیات آن با ۲۱۰رأی موافق به تصویب رسید تا بنبست قانونی برگزاری جلسات غیرحضوری شکسته شود.
امنیت خلیجفارس و حضور زنان در هیاترئیسه
در بخش دیگری از این نشست، سمیه رفیعی که بهعنوان تنها زن عضو هیاترئیسه مجلس دوازدهم و پس از ۲۳سال غیبت زنان در این جایگاه، یکی از چهرههای مورد توجه اجلاسیه سوم است، اعلام وصول طرح «اقدام راهبردی تامین امنیت و پیشرفت پایدار تنگه هرمز و خلیجفارس» را قرائت کرد.
قرائت نام این طرح با فریادهای «اللهاکبر» نمایندگان همراه شد. رفیعی در سخنان خود یادی از کودکان شهید مدرسه شجره طیبه میناب و شهدای لامرد کرد تا پیوند تصمیمات کلان ملی با دردهای منطقهای را نشان دهد. حاجیبابایی درخصوص این طرح راهبردی خاطرنشان کرد که در حال حاضر ۱۱طرح مشابه در مجلس وجود دارد که همگی برای جمعبندی و رسیدن به یک متن واحد به کمیسیونهای تخصصی ارجاع شدهاند. وی تاکید کرد که مجلس در موضوع امنیت تنگه هرمز و مقابله با تهدیدهای خارجی، به دنبال یک اجماع کامل و تصویب قانونی جامع و بازدارنده است. این اقدام نشاندهنده عزم مجلس برای ورود مستقیم به پروندههای حساس سیاست خارجی و تصمیمسازی امنیتی در دوران پس از جنگ رمضان است.
حواشی کمیسیون امنیت ملی
اما شاید پرحاشیهترین بخش تحولات اخیر مجلس، نه در صحن علنی، بلکه در راهروهای کمیسیونها و نتایج انتخابات هیاترئیسه آنها رقم خورد. درحالیکه در بسیاری از کمیسیونها نظیر اقتصاد، آموزش و انرژی، رؤسای قبلی همچون سیدشمسالدین حسینی، علیرضا منادی و موسی احمدی در سمت خود ابقا شدند، کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی شاهد برخی تغییرات معنادار و بحثبرانگیز بود. به گزارش خبرآنلاین، ابراهیم عزیزی، نماینده شیراز، مجددا بهعنوان رئیس این کمیسیون انتخاب شد، اما آنچه رسانهها را بهتزده کرد، حذف چهرههای شاخص جناح موسوم به تندرو از ترکیب هیاترئیسه بود. محمود نبویان، نماینده تهران، که به مواضع بسیار سرسختانه در قبال غرب شهرت دارد، از جایگاه نایبرئیسی کنار گذاشته شد. همچنین ابراهیم رضایی، نماینده دشتستان که در ماههای اخیر با توییتهای تند و تیز علیه مذاکرات و تفاهم اخیر ایران و آمریکا به صدر اخبار آمده بود، نتوانست کرسی سخنگویی کمیسیون را حفظ کند. رضایی که سوابق مدیریتی در رسانههای کشور دارد، از منتقدان جدی مذاکرات بوده و تفاهم اخیر را «ناچیز در برابر پیروزی ملت در جنگ» توصیف کرده بود. به گزارش خبرآنلاین، حذف این دو چهره از هیاترئیسه کمیسیون امنیت ملی، میتواند به عنوان سیگنالی روشن به خارج از پارلمان تعبیر شود؛ پیامی مبنی بر اینکه اکثریت اعضای کمیسیون و مجلس خواهان تعدیل مواضع و همراهی بیشتر با ضرورتهای دیپلماتیک کشور هستند.
با این حال، خبرگزاری فارس گزارش داد که انتخابات ریاست این کمیسیون میان علاءالدین بروجردی و ابراهیم عزیزی با ابهاماتی روبهرو شده است. برخی اعضا مدعی وجود مشکل فنی در سیستم رأیگیری الکترونیک شدهاند و زمزمههایی مبنی بر احتمال تکرار انتخابات ریاست به گوش میرسد. با این حال حاجی بابایی این حواشی را رد و تاکید کرد که انتخابات همه کمیسیونها مورد تایید است. این حواشی نشان میدهد که رقابت میان طیفهای مختلف مجلس بر سر هدایت سکان سیاست خارجی، بهرغم بازگشایی صحن، همچنان در لایههای زیرین پارلمان با شدت ادامه دارد.
در مجموع، بازگشت نمایندگان به بهارستان پس از ۱۳۳روز، با ترکیبی از سوگواری، شعارهای حماسی، اصلاحات ساختاری در آییننامه و تغییرات معنادار در ترکیب کمیسیونها همراه بود. مجلسی که حالا با تصویب قانون جدید، دیگر هیچ بهانهای برای تعطیلی در شرایط اضطرار نخواهد داشت و باید دید در مواجهه با چالشهای پیشرو در تنگه هرمز و پروندههای بینالمللی، چه مسیری را انتخاب خواهد کرد. از دیگر رویدادهای مهم برگزاری نشست حضوری مجلس اقدام حدود ۱۸۰نفر از نمایندگان مجلس بود که با صدور بیانیهای، بر ضرورت پیگیری انتقام، پایانیافتن تفاهم با آمریکا، تشکیل کمیسیون ویژه بررسی مذاکرات، تصویب قانون مدیریت تنگه هرمز و حمایت همهجانبه از نیروهای مسلح تاکید کردند.
به گزارش خبر فوری در بخشهایی از این بیانیه آمده است: «در سنگر مجلس عهد میبندیم در مسیر خونخواهی و انتقام، لحظهای غفلت نکنیم.» این نمایندگان از هیاترئیسه مجلس خواستهاند فورا کمیسیون ویژه نظارت بر تحقق شروط رهبر انقلاب را تشکیل دهد. مجلس همچنین ایجاد تمهیدات قانونی از جمله تصویب قانون مدیریت تنگه هرمز را در دستور کار قرار خواهد داد. این نمایندگان همچنین از سران قوا خواستند مواضع قاطع و انقلابی خود را در زمینه اظهارات اخیر ترامپ مبنی بر پایان تفاهمنامه اعلام کنند.
