تهران میگوید «سخاوتمندانه» است، ترامپ «غیرقابل پذیرش» خواند
پینگپنگ پاسخها در مذاکرات
یک بار دیگر پاسخ ایران به پیشنهاد آمریکا از طریق میانجی پاکستانی ارسال شد و یک بار دیگر دونالد ترامپ اعلام کرد که پاسخ تهران را دوست ندارد و آن را غیرقابلپذیرش خواند. این در حالی است که روز دوشنبه اسماعیل بقایی سخنگوی دستگاه دیپلماسی خواستههای ایران را «معقول و مسوولانه» و پیشنهادها را نیز «سخاوتمندانه» توصیف کرد. مسالهای که نشان میدهد جنگ روایتها میان ایران و آمریکا بر سر چارچوب مذاکرات به موازات تشدید تنشها در میدان نبرد ادامه دارد.
در همین چارچوب؛ سخنگوی وزارت امور خارجه همچنین گفت که در پاسخ به طرح پیشنهادی آمریکا ما امتیازی را مطالبه نکردیم، بلکه حقوق مشروع خود را مطالبه کردیم. اسماعیل بقائی درباره محتوای پیشنهاد ایران به آمریکا گفت:« ما قبلا هم گفته بودیم که در این مرحله تمرکز ما بر چیزی است که فوریت دارد و آن خاتمه جنگ در همه جبههها از جمله در لبنان و تامین ایمنی و امنیت دریانوردی در خلیج فارس و تنگه هرمز و همزمان توقف اقدامات خلاف قانون و راهزنی دریایی آمریکا علیه کشتیهای تجاری است.» اما رئیسجمهور آمریکا میگوید: «نامه ایران را دوست ندارم. نامناسب است. پاسخشان را دوست ندارم.» به گزارش «انتخاب» به نقل از اکسیوس، او از ارائه جزئیات بیشتر درباره محتوای پاسخ خودداری کرد. ترامپ مدعی شد: «آنها به مدت ۴۷ سال است که کشورهای زیادی را دست میاندازند.» ترامپ گفت که روز یکشنبه با بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، گفتوگوی تلفنی داشته و درباره پاسخ ایران و موارد دیگر گفتوگو کرده است. او در مورد نتانیاهو گفت: «تماس بسیار خوبی بود. رابطه خوبی داریم.»، اما افزود که مذاکرات ایران «مسالهای [مربوط به]من است، نه مساله دیگران.»
تهران عصر روز یکشنبه پاسخ خود به پیشنهاد آمریکا که در پاسخ به پیشنهاد ۱۴ مادهای بود، به طرف پاکستانی تحویل داد. بنا بر گزارش المیادین، پاسخ ایران شامل لغو تحریمهای آمریکا و آزادسازی داراییهای مسدود شده ایران است. همچنین هرگونه توافق با واشنگتن باید شامل پایان فوری جنگ و یک دوره ۳۰ روزه مذاکره برای بحث در مورد جزئیات پس از آتشبس باشد. المیادین گزارش داد، پاسخ ایران بر گنجاندن بندی در مورد آتشبس در لبنان تاکید دارد و برخی از تفاهمات پیشنهادی را به تضمینهای مربوط به کاهش تنش در لبنان مرتبط میکند. در این پاسخ، ایران گامهای متقابلی را برای سنجش جدیت ایالات متحده در اجرای تعهداتش پیشنهاد کرده است. تعهداتی که از دید کارشناسان پای دیگر قدرتهای بزرگ را از جمله چین و روسیه به میان میآورد.
ترامپ از شی چه میخواهد؟
در شرایطی که هنوز مشخص نیست که بحران بین ایران و آمریکا در تنگه هرمز چگونه حل و فصل خواهد شد، دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا قرار است از ۱۳ تا ۱۵ مه(۲۳ تا ۲۵ اردیبهشت) به چین سفر کند. سفری که احتمالا طی آن، موضوع تنگه هرمز یکی از مباحث مورد بحث میان طرفین خواهد بود. چهارشنبه هفته گذشته وانگ یی، وزیر امور خارجه چین، میزبان سید عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران بود و با وی دیدار کرد. بلومبرگ به نقل از مقامات ارشد آمریکایی مدعی شد که انتظار میرود ترامپ در جریان دیدار خود با رئیسجمهور چین، او را در مورد رابطه چین با ایران تحت فشار قرار دهد؛ از جمله خرید نفت که درآمدی برای تهران فراهم میکند و همچنین نگرانیها درباره صادرات احتمالی تسلیحات به ایران.
والاستریت ژورنال هم به نقل از منابع مدعی شد که ترامپ با این آمادگی در پکن فرود خواهد آمد که چین را تحت فشار قرار دهد تا به میانجیگری برای توافقی که به [جنگ با ایران] پایان دهد، کمک کند. با این حال، مقامات ارشد آمریکایی اصرار دارند که بحران تنگه [هرمز] و امتناع تهران از امتیازدهی در مساله هستهای، پس از آغاز اجلاس [اصلی] سران آمریکا و چین، موضوعی فرعی و کماهمیت خواهد بود. اخیرا نیز اسکات بسنت، وزیر خزانهداری آمریکا به فاکس نیوز گفته بود که پکن باید تلاشهای خود را برای اعمال فشار بر ایران جهت بازگشایی تنگه هرمز، مسیر اصلی کشتیرانی که از زمان آغاز درگیری در ۲۸ فوریه به شدت مختل شده است، افزایش دهد. سخنگوی دستگاه دیپلماسی نیز درباره سفر ترامپ به چین و احتمال میانجیگری پکن بین ایران و آمریکا اظهارنظر کرد و گفت که سفر به چین یک سفر دوجانبه است که به خودشان مربوط است.
وی افزود: «ما با چین بهعنوان یکی از شرکای راهبردی و یکی از کشورهای اثرگذار در شورای امنیت سازمان ملل متحد، در ارتباط مستمر هستیم. وزیر خارجه اخیرا سفری به چین داشتند و نظرات ایران را منعکس کردیم. چینیها به خوبی از مواضع ما آگاه هستند. چین به درستی میداند جنگ تحمیلی علیه ایران حادثه گذرایی نیست بلکه بخشی از یک روند جهانی برای تشدید یکجانبهگرایی از سوی آمریکاست که هنجارهای بینالمللی را مورد آسیب قرار داده است.» سخنگوی دستگاه دیپلماسی با تاکید بر اینکه امنیت در منطقه برای چین بسیار مهم است گفت: «دوستان چینی به خوبی میدانند از این فرصتها چطور برای هشدار دادن به اقدامات قلدرمآبانه آمریکا در تضعیف امنیت بینالملل استفاده کنند.»
هشدار به اروپا
واکنش کشورهای اروپایی به تنشها در منطقه و بهخصوص تنگه هرمز، مساله دیگری بود که مورد توجه سخنگوی دستگاه دیپلماسی نیز قرار گرفت. بقایی درباره اعزام ناوهای جنگی فرانسه و انگلیس به منطقه گفت: «ما خیلی صریح به کشورهای اروپایی این موضوع را منتقل کردیم که اجازه ندهند وسوسههای آمریکا و رژیم صهیونیستی در موضوعات منطقهای باعث شود که آنها هم ناخواسته به بحرانی کشیده شوند که سودی برای آنها نخواهد داشت.» وی افزود: «بنابراین هرگونه مداخله در مسائل مرتبط با تنگه هرمز و غرب آسیا صرفا باعث پیچیدهتر شدن اوضاع میشود.» این در حالی است که روز گذشته کییر استارمر، نخستوزیر انگلیس در سخنانی گفت: «اگر ما به توصیههای احزاب دیگر گوش داده بودیم، همین الان در یک بنبست با ایران گیر کرده بودیم. » وی افزود: «به جنگی کشانده میشدیم که به نفع ما نیست، من هرگز چنین کاری نمیکنم.»
امانوئل مکرون، رئیسجمهور فرانسه نیز شامگاه یکشنبه طی کنفرانس مطبوعاتی در نایروبی، در پاسخ به هشدار جمهوری اسلامی ایران مبنی بر «پاسخ قاطع و فوری» در صورت استقرار نیروهای فرانسوی و بریتانیایی در تنگه هرمز، اظهار کرد: «فرانسه هرگز به فکر اعزام کشتیهای جنگی به تنگه هرمز نبوده است.» طبق گزارش رسانه فرانسوی «بیافامتیوی»، رئیسجمهور فرانسه با تاکید بر اینکه به این موضع «پایبند» است، گفت: «اطمینان میدهم که فرانسه هرگز استقرار نیروی دریایی نظامی در تنگه هرمز را در نظر نگرفته، بلکه یک ماموریت امنیتی هماهنگ با ایران را در نظر گرفته است.» همچنین کایا کالاس، مسوول سیاست خارجی اتحادیه اروپا روز دوشنبه پیش از آغاز نشست وزیران امور خارجه اروپایی در بروکسل درباره ادامه تنشها در خلیج فارس گفت که ما از حصول راهحل دیپلماتیک میان ایران و آمریکا حمایت میکنیم. وی خواستار توقف جنگ و باز شدن تنگه هرمز شد.
مذاکره یا جنگ؟
بقایی در نشست خبری هفتگی خود در خصوص احتمال مذاکره یا ادامه درگیری در آینده نیز توضیح داد:« ما نشان دادیم فارغ از پارازیتهایی که ممکن است از نقاط مختلف ساطع شود، بر منافع ملی ایران متمرکز هستیم و به هر شیوهای که لازم باشد و هر طور که اقتضا کند، در مسیر تامین منافع ملیمان اقدام خواهیم کرد.» او درباره اظهارنظر ترامپ مبنی بر اینکه از پاسخ ایران راضی نیست، گفت: «ما هر وقت لازم باشد میجنگیم و هر وقت تشخیص دهیم از سلاح دیپلماسی استفاده میکنیم تا منافع ملت ایران را تحقق بخشیم. رضایت دیگران برای ما مهم نیست.»
پیشنهاد پوتین در دستور کار نیست
از سوی دیگر سخنگوی دستگاه دیپلماسی درباره بحث مطرح شده پیرامون انتقال اورانیوم غنیشده ایران به روسیه گفت: «در مرحله کنونی تمرکز ما بر پایان جنگ است. اینکه بعدا در مورد موضوع هستهای، مواد ایران و مباحث مرتبط با غنیسازی چه تصمیمی گرفته شود و چه گزینههایی را ما مدنظر قرار دهیم، موضوعی است که زمان آن که برسد، حتما در مورد آن صحبت خواهیم کرد.» پیشتر ولادیمیر پوتین، رئیسجمهور روسیه گفته بود که مسکو آماده انتقال ذخیره اورانیوم غنیشده ایران است و میتواند ترتیبی را که قبلا تحت توافق هستهای ۲۰۱۵ استفاده میشد، احیا کند.
رایزنی تهران-ریاض
همچنین روز گذشته وزیر خارجه کشورمان در ادامه رایزنیهای تلفنی خود با مقامات کشورهای دیگر با فیصل بن فرحان، همتای سعودی خود درباره آخرین تحولات مرتبط با مذاکرات ایران و آمریکا و تحولات منطقه گفتوگو کرد. وزیر خارجه عربستان پس از تماس با عراقچی، با همتای پاکستانی خود گفتوگو کرد. وزیر امور خارجه ایران روز یکشنبه نیز با وزرای خارجه کشورهای قطر، ترکیه، مصر و هلند در ارتباط با این تحولات رایزنی کرده بود.
