نفت در گرداب هرمز
در همین چارچوب، اعلام مواضع تند از سوی رئیسجمهور آمریکا دونالد ترامپ و طرح سناریوهای جدید نظامی علیه ایران، انتظارات بازار از طولانی شدن اختلال عرضه را تقویت کرد. با این حال، این رشد پرشتاب دوام چندانی نداشت و در ادامه معاملات پایانی همان روز، بازار بخشی از رشد شدید خود را تعدیل و از اوجهای ثبتشده عقبنشینی کرد؛ بهطوریکه در پایان معاملات پنجشنبه ۳۰آوریل، بهای نفت برنت در سطح ۱۱۴دلار در هر بشکه تثبیت شد. در بازار نفت آمریکا نیز شاخص WTI ابتدا تا ۱۱۰دلار بالا رفت؛ اما در نهایت در سطح ۱۰۵دلار بسته شد. این افت از سقف روزانه، در غیاب یک محرک بنیادی مشخص رخ داد و بیشتر بهعنوان نتیجه شناسایی سود توسط معاملهگران و تخلیه هیجان اولیه بازار تحلیل شد. تحلیلگران بازار انرژی تاکید کردهاند که شدت حرکات روزانه در این مقطع به سطحی رسیده که معمولا در بازههای چندماهه مشاهده میشود. در پسزمینه این نوسانات، کانون اصلی بحران همچنان تنگه راهبردی هرمز است؛ گذرگاهی که بخش قابلتوجهی از نفت و گاز مایع جهان از آن عبور میکند. گزارشها نشان میدهد حجم تردد نفتکشها در این مسیر به شدت کاهش یافته و از بیش از ۱۲۰ تا ۱۴۰ شناور در روزهای عادی، به تنها چند کشتی محدود رسیده است؛ نشانهای از اختلال جدی در زنجیره تامین جهانی انرژی.
به گزارش تارنمای tradingeconomics و تا لحظه تنظیم این خبر، بهای شاخص برنت در روز جمعه اول ماه مه به ۱۱۱دلار در بشکه رسید. در سطح سیاسی، تنش میان تهران و واشنگتن وارد مرحلهای پیچیدهتر شده است. از یکسو، ایالات متحده با اعمال محدودیتهای دریایی و فشار بر بنادر ایران تلاش دارد جریان صادرات نفت این کشور را مهار کند و از سوی دیگر، تهران با تاکید بر کنترل و محدودسازی عبور نفتکشها، اهرم فشار متقابل خود را حفظ کرده است. نتیجه این تقابل، شکلگیری بازاری است که بیش از واقعیت فیزیکی عرضه، به انتظارات و سناریوهای بحرانی واکنش نشان میدهد. در همین حال، بازار ارز و داراییهای مالی نیز به این تنشها واکنش نشان دادهاند. افت ارزش دلار آمریکا و جهش شدید ین ژاپن که بیشترین رشد روزانه خود در بیش از سه سال اخیر را ثبت کرد به کاهش مقطعی قیمت نفت در برخی معاملات کمک کرد. این همزمانی نشان میدهد که بازارها در حال قیمتگذاری همزمان ریسکهای ژئوپلیتیک و مالی هستند. با وجود عقبنشینی از سقفهای روزانه، هر دو شاخص نفتی همچنان در مسیر ثبت رشد ماهانه قرار دارند؛ موضوعی که بیانگر تداوم نگرانی از اختلال عرضه در ماههای آینده است.
برخی تحلیلگران معتقدند بازار هنوز به سناریوی بازگشت سریع ثبات در خلیج فارس خوشبین نیست و ریسک ژئوپلیتیک همچنان در قیمتها لحاظ میشود. از منظر کلان اقتصادی، افزایش قیمت انرژی نگرانیها درباره بازگشت فشارهای تورمی جهانی را تشدید کرده است. رشد هزینه سوخت میتواند به سرعت به بخش حملونقل، تولید و زنجیره تامین منتقل شود و در نهایت خطر ترکیبی «تورم همراه با رکود» را تقویت کند. برخی برآوردها حتی از احتمال ورود اقتصادهای بزرگ به دوره رکود در سالهای آینده در صورت تداوم شوک انرژی خبر میدهند.
در سطح عرضه جهانی نیز تحولات جدیدی در جریان است. افزایش صادرات نفت ایالات متحده بخشی از کمبود عرضه خاورمیانه را جبران کرده، اما ظرفیت آن برای پوشش کامل اختلالهای احتمالی همچنان محل تردید است. همزمان، خروج امارات متحده عربی از سازمان تولیدکنندگان نفت نیز به پیچیدگی معادلات بازار افزوده است. در مجموع، بازار نفت اکنون در وضعیتی قرار دارد که در آن همزمان با دو نیروی متضاد حرکت میکند: از یکسو نگرانی از کمبود عرضه ناشی از بحران ایران و تنگه هرمز و از سوی دیگر ترس از تخریب تقاضا در اثر قیمتهای بسیار بالا. تا زمانی که این گره ژئوپلیتیک باز نشود، نوسانهای شدید و عدم قطعیت ساختاری، ویژگی غالب بازار انرژی باقی خواهد ماند.
