زورآزمایی ایران و آمریکا بر سر راهبرد گام‌به‌گام

رئیس‌جمهور آمریکا، به مشاوران خود گفته که از پیشنهاد ایران برای بازگشایی تنگه هرمز و پایان دادن به جنگ رضایت ندارد. این مطلب را روزنامه نیویورک تایمز به نقل از چند فرد مطلع از مباحث مطرح شده در نشست دوشنبه اتاق وضعیت کاخ سفید گزارش کرده است. طبق این گزارش به نقل از مقام‌های آمریکایی و ایرانی مطلع، این پیشنهاد خواستار پایان محاصره دریایی آمریکا است اما مسائل مربوط به اینکه با برنامه هسته‌ای ایران چه باید کرد را کنار می‌گذارد. یک مقام آمریکایی گفت که پذیرش این پیشنهاد می‌تواند به گونه‌ای جلوه کند که ترامپ را از پیروزی محروم می‌کند. این در حالی است که ترامپ روز یکشنبه در مصاحبه با فاکس نیوز اشاره کرد که می‌خواهد محاصره دریایی، ادامه یابد.

راهبرد گام به گام

همزمان خبرگزاری الجزیره در این خصوص به نقل از یک کارشناس نوشت که پیشنهاد اخیر ایران بر اساس راهبرد «گام‌به‌گام» است. به نوشته این خبرگزاری، رسیدگی به پرونده‌های سنگین میدانی مانند محاصره دریایی و بستن تنگه‌ها، به‌طور جداگانه از پرونده هسته‌ای، واقع‌بینانه‌ترین گزینه برای دستیابی به نتایج سریع است. این کارشناس به الجزیره گفت: «ادغام تمامی مسائل در یک مسیر مذاکراتی واحد ممکن است منجر به طولانی‌تر شدن بحران بدون پیشرفت ملموس شود.» او ادامه داد: «ماهیت پیشنهاد ایران بر اساس یک معاوضه مشخص میدانی است، یعنی بازگشایی تنگه هرمز از سوی ایران در مقابل رفع محاصره دریایی آمریکا، که در عمل می‌تواند به اعلام پایان جنگ منجر شود‌.»

تردید در کاخ سفید

در این بین گزارش‌هایی از واشنگتن حاکی از فضای انتظار و سکوتی توأم با احتیاط در مورد پیشنهاد جدید ایران است. به گفته منابع، دونالد ترامپ و شماری از مقامات امنیت ملی دچار تردیدهای عمیقی هستند. همزمان با این تردید رسمی، جلسات بحث و تبادل‌نظر نشان از انشقاقی حاد در درون دولت آمریکا دارد؛ از یک سو با جریانی محتاط به نمایندگی جی‌دی ونس، معاون رئیس‌جمهور مواجه هستیم که مخالف جنگ‌های تمام‌عیار است و از سوی دیگر جریان تندرویی به رهبری پیت هگست، وزیر جنگ حضور دارد که حامی ادامه عملیات‌ نظامی است. سی‌ان‌ان نیز در این باره مدعی شد، دونالد ترامپ روز دوشنبه این سیگنال را داد که احتمالا آخرین پیشنهاد ایران برای پایان دادن به مناقشه را نمی‌پذیرد؛ طرحی که تهران ارائه کرده بود، تنگه هرمز را دوباره باز می‌کند اما مسائل مربوط به برنامه هسته‌ای را به مذاکرات بعدی موکول می‌کند. دو منبع آگاه گفتند ترامپ در جلسه روز دوشنبه با مقامات ارشد امنیت ملی که در آن درباره ایران بحث شد، نظرات خود را مطرح کرده است.

بن‌بست نه جنگ و نه توافق

چند مقام آمریکایی نیز به اکسیوس گفته‌اند که نگرانند آمریکا به یک مناقشه و بن‌بست شامل «نه جنگ و نه توافق» کشیده شود. در این سناریو، آمریکا مجبور خواهد بود نیروهای خود را برای ماه‌های بیشتری در منطقه نگه دارد. تنگه هرمز بسته خواهد ماند، محاصره آمریکا ادامه خواهد یافت، و هر دو طرف منتظر می‌مانند تا ببینند کدام یک اول عقب‌نشینی یا شلیک می‌کند.

در سن‌پترزبورگ چه گذشت؟

آخرین ایستگاه سفر وزیر خارجه کشورمان سن‌پترزبورگ بود. سیدعباس عراقچی پس از سفر به روسیه در صفحه اجتماعی ایکس نوشت: «در شرایطی که منطقه در حال گذار از تحولات عمده و تعیین‌کننده‌ای است، خوشبختانه تعامل ما با روسیه در عالی‌ترین سطح ادامه دارد.» وی ادامه داد:«تحولات اخیر عمق و استحکام شراکت راهبردی ما را به‌خوبی نشان داده است. همچنان‌ که روابط ما در حال گسترش است، ما قدردان همبستگی موجود هستیم و از حمایت روسیه از مسیر دیپلماسی استقبال می‌کنیم.» این در حالی است که ولادیمیر پوتین، رئیس‌جمهور روسیه در دیدار با عراقچی با تاکید بر آمادگی این کشور برای هرگونه مساعدت جهت خاتمه کامل جنگ و برقراری صلح در منطقه، ابراز امیدواری کرد روندهای دیپلماتیک در این مسیر منجر به نتیجه مطلوب برای صلح و ثبات شود. دیمیتری پسکوف، سخنگوی کرملین نیز ضمن اعلام اینکه روسیه از ادامه مذاکرات میان ایران و آمریکا استقبال می‌کند، گفت که بازگشت به درگیری‌ها تحت هیچ شرایطی نباید صورت گیرد.

نگاه‌ها به تنگه هرمز

درحالی‌که بازگشایی تنگه هرمز همچنان محل بحث مقامات ایران و آمریکا است و تهران در آخرین پیشنهاد خود راه‌حلی به این منظور ارائه کرده است، امانوئل مکرون، رئیس‌جمهور فرانسه اخیرا گفت با مقامات ایرانی درباره تنگه هرمز و بازگشایی آن گفت‌وگو و رایزنی خواهد کرد. طبق گزارش بخش انگلیسی‌زبان الجزیره، مکرون در ادامه گفت: «ما ائتلافی تشکیل داده‌ایم که هدف آن دقیقا تضمین امنیت، ایجاد امنیت و ثبات و نشان دادن حمایت جامعه بین‌المللی از بازگشایی تنگه هرمز است.» وی افزود: «بنابراین امیدوارم بتوانیم طی روزهای آینده ذی‌نفعان را متقاعد کنیم.» همزمان فو چونگ، نماینده دائم چین در سازمان ملل، اقدامات غیرقانونی آمریکا و رژیم صهیونیستی علیه ایران را دلیل اصلی اختلال در تردد از تنگه هرمز دانسته و راهکار پایان مسدود شدن این آبراه جهانی و محاصره دریایی را دستیابی به یک توافق جامع و پایدار آتش‌بس دانست.