نقشه‌راه عبور از چالش‌ها

رئیس‌جمهور در جریان این بازدید با تاکید بر اهمیت مدیریت هوشمندانه شرایط جنگی اظهار کرد: «امروز در تلاش هستیم با تدبیر، حکمت و حفظ عزت ملی، این شرایط دشوار را به‌گونه‌ای مدیریت کنیم که بتوانیم در ادامه با تمرکز و برنامه‌ریزی دقیق، به بازسازی خرابی‌ها و حل مشکلات بپردازیم.» پزشکیان با اشاره به پیامدهای اقتصادی و اجتماعی جنگ افزود: «طبیعی است که پس از پایان درگیری‌ها، کشور با چالش‌هایی در حوزه بازسازی، تامین منابع مالی و کنترل بازار مواجه خواهد شد. اینها واقعیت‌هایی است که نیازمند مدیریت دقیق و همراهی مردم است. عبور از این شرایط سخت، بدون مشارکت و همراهی عمومی ممکن نخواهد بود. همین حضور و همراهی پر خیر و برکت مردم در میادین و خیابان‌ها، پشتوانه‌ای ارزشمند برای عبور از بحران‌هاست؛ اما در ادامه مسیر باید با واقع‌بینی، برای مدیریت تبعات و بازسازی کشور برنامه‌ریزی کنیم.»

وی با اشاره به ضرورت پرهیز از تشدید تنش‌ها تصریح کرد: «در عین ایستادگی در برابر ظلم و زیاده‌خواهی، باید توجه داشت که ادامه درگیری به نفع هیچ‌کس نیست؛ نه برای ما، نه برای طرف مقابل و نه برای آینده منطقه و نسل‌های پیش‌رو. هر میزان که بتوان مسائل را با منطق و در فضایی آرام مدیریت کرد، به نفع همگان خواهد بود.» وی همچنین در تمجید از روحیه آتش‌نشانان گفت: «شما در شرایطی وارد میدان شدید که بسیاری ناگزیر به ترک صحنه بودند. این روحیه فداکاری و حضور عاشقانه برای نجات جان مردم، سرمایه‌ای بزرگ برای کشور است و لازم است این تلاش‌ها بیش از پیش برای مردم تبیین شود.»

ارزیابی خسارت‌ها به اماکن تاریخی

در ادامه نظارت‌های ستادی، رئیس‌جمهور با حضور در وزارت میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری، آخرین وضعیت این حوزه را مورد بررسی قرار داد. در نشست مشترک با وزیر و معاونان این وزارتخانه، گزارشی از میزان خسارات وارده به اماکن تاریخی و آثار ثبت ملی در پی حملات اخیر ارائه شد. طبق این گزارش، ارزیابی‌های میدانی برای تعیین دقیق حجم آسیب‌ها آغاز شده و دولت موظف به جذب اعتبارات اضطراری برای مرمت این آثار شده است.

پزشکیان در جمع‌بندی این بازدید، با اشاره به اهمیت راهبردی این وزارتخانه در حفظ سرمایه‌های هویتی، خواستار انسجام بیشتر میان دستگاه‌های اجرایی و استفاده از ظرفیت نخبگان شد. وی همچنین با هدف ایجاد یک جنبش ملی برای احیای میراث فرهنگی، به وزرای ذی‌ربط از جمله وزیر امور اقتصادی و دارایی و وزیر تعاون، کار و رفاه اجتماعی دستور داد تا برنامه‌های حمایتی لازم را برای فعالان صنایع دستی و گردشگری تدوین و اجرا کنند.

 ماموریت‌های حقوقی و قضایی

پیش از این نیز، نظارت‌های ستادی در وزارت دادگستری با تمرکز بر ماموریت‌های حقوقی دولت انجام شده بود. در این بازدید محورهایی همچون پیگیری حقوقی خسارات وارده و حمایت از حقوق شهروندان آسیب‌دیده مورد بحث قرار گرفت. رئیس‌جمهور در نشستی با مسوولان این وزارتخانه اظهار کرد: «آنچه تا امروز حاصل شده، نتیجه هماهنگی میان دولت، مجلس، قوه قضائیه و همراهی مردم، در کنار رهنمودهای راهگشای رهبری بوده است. واگذاری بخشی از اختیارات به استان‌ها و مدیران اجرایی نیز موجب افزایش قدرت عمل و تسریع در مدیریت مسائل شد.»

وی با بیان اینکه این دستاوردها نباید موجب غفلت از چالش‌های پیش‌رو شود، تصریح کرد: «اگرچه با تدبیر و هماهنگی، بخشی از مشکلات مدیریت شده، اما تداوم این روند بدون اصلاحات و مدیریت دقیق، می‌تواند فشارهای بیشتری را به مردم تحمیل کند. برخی کمبودها در حوزه‌هایی مانند انرژی و سوخت وجود دارد که لازم است با برنامه‌ریزی دقیق و همراهی عمومی مدیریت شود. مردم باید در جریان واقعیت‌های کشور قرار گیرند. ارائه اطلاعات نادرست یا وعده‌های غیرواقعی، نه‌تنها کمکی به حل مسائل نمی‌کند، بلکه اعتماد عمومی را نیز تضعیف خواهد کرد. باید هم دستاوردها و هم چالش‌ها به‌صورت صادقانه با مردم در میان گذاشته شود.»

پزشکیان در ادامه افزود: «عبور از میدان جنگ، به‌منزله پایان مسیر نیست، بلکه آغاز مرحله‌ای مهم‌تر یعنی «جهاد اکبر» است؛ جهادی که در آن همه مردم باید با صبر، تحمل، همکاری و مشارکت فعال، در مسیر بازسازی و حل مشکلات کشور نقش‌آفرینی کنند. این مرحله، نیازمند آمادگی ذهنی و اجتماعی بیشتری نسبت به دوران جنگ است. رسانه‌ها باید در کنار بیان دستاوردها، واقعیت‌های موجود و سختی‌های پیش‌رو را نیز تبیین کنند تا جامعه با آگاهی کامل، برای عبور از این مرحله آماده شود.» وی همچنین انسجام داخلی را بزرگ‌ترین سرمایه کشور دانست و گفت: «حفظ این انسجام مستلزم صداقت در گفتار، شفافیت در عملکرد و تقویت اعتماد عمومی است. اگر مردم در جریان واقعیات قرار گیرند و در تصمیم‌سازی‌ها احساس مشارکت داشته باشند، عبور از بحران‌ها تسهیل خواهد شد.»

وضعیت ورزش و جوانان در شرایط بحران

نظارت ستادی بر وزارت ورزش و جوانان نیز از دیگر برنامه‌های رئیس‌جمهور بود. وی در این نشست اظهار کرد: «ورزش و عرصه قهرمانی، محل تبلور روح مردانگی، کار تیمی، عرق ملی و تلاش برای برترین بودن است. روحیه یک قهرمان به‌گونه‌ای است که در برابر تهدید کشور، سر خم نمی‌کند و اجازه نمی‌دهد عزت و استقلال سرزمینش خدشه‌دار شود. حتی اگر با برخی مسائل داخلی اختلاف‌نظر وجود داشته باشد، هنگامی که پای وطن، خاک، خانواده و هویت ملی در میان باشد، این روحیه ایستادگی و مقاومت خود را نشان می‌دهد.»

در جریان همین بازدید، رئیس‌جمهور با انتقاد از رویکردهای دوگانه بین‌المللی تصریح کرد: «ادعاهایی که درباره حقوق بشر، دموکراسی و انسانیت مطرح می‌شود، در برابر اقداماتی که رژیم صهیونیستی و ایالات متحده در منطقه به‌ویژه در حمله جنایتکارانه به کشور ما انجام می‌دهند، قابل ارزیابی است. حملات به غیرنظامیان، ترور افراد، بمباران مناطق مسکونی و هدف قرار دادن زنان و کودکان، چگونه با این ادعاها قابل توجیه است؟» پزشکیان همچنین با تاکید بر رویکرد اصولی ایران افزود: «جمهوری اسلامی ایران به‌دنبال گسترش جنگ نیست و آغازگر هیچ درگیری‌ای نبوده و نخواهد بود. ما به هیچ کشوری حمله نکرده‌ایم و در شرایط کنونی نیز قصد تعرض به هیچ طرفی را نداریم و صرفا در حال دفاع مشروع از خود هستیم. اینکه رئیس‌جمهور آمریکا اعلام می‌کند ایران نباید از حقوق هسته‌ای خود استفاده کند؛ اما پاسخ نمی‌دهد به چه جرمی؟ و اساسا او چکاره دنیاست که بتواند ملتی را از حقوق قانونی‌اش محروم کند؟ نباید چنین القا شود که ایران به‌دنبال جنگ‌طلبی است؛ برعکس، ما صلح‌طلب هستیم و آنچه انجام می‌دهیم، دفاع مشروع از خود است.»

در راستای تقویت سرمایه اجتماعی، نشستی با محوریت «محله‌محوری و مسجد‌محوری» برگزار شد. رئیس‌جمهور در این نشست تصریح کرد: «این رویکردی که از ابتدای آغاز به کار دولت مورد تاکید بوده، در شرایط جنگی اخیر کارآمدی خود را در بسیج اجتماعی، افزایش تاب‌آوری و تقویت همبستگی ملی به‌خوبی نشان داده است. مساجد به‌عنوان کانون‌های محوری حیات اجتماعی در جریان تحولات اخیر، نقش موثری در سازماندهی حضور میدانی مردم، تقویت هویت جمعی و ایجاد انسجام اجتماعی ایفا کردند. پیوند هدفمند میان مسجد، مردم و مدیریت محلی می‌تواند به شکل‌گیری الگوی حکمرانی مردمی منجر شود و کارآمدی نظام تصمیم‌گیری در شرایط بحران را به‌طور محسوسی افزایش دهد.» سلسله بازدیدهای نظارتی مسعود پزشکیان نشان‌دهنده تمرکز دولت بر گذار از شرایط بحرانی به دوران ثبات و بازسازی زیرساخت‌های آسیب‌دیده است. تاکید مکرر رئیس‌جمهور بر مفاهیمی همچون «شفافیت با مردم» و «انسجام داخلی»، بیانگر این واقعیت است که قوه مجریه برای عبور از چالش‌های اقتصادی و اجتماعی پیش‌رو، راهبردی مبتنی بر مشارکت عمومی و حکمرانی مردم را برگزیده است. به نظر می‌رسد دولت چهاردهم با اولویت‌بندی حمایت از نیروهای عملیاتی، صیانت از میراث ملی و تقویت مشارکت آحاد ملت در تلاش است تا سرمایه اجتماعی را برای رویارویی با واقعیت‌های دوران پس از جنگ تجهیز کند.