دو روز مانده به دور سوم مذاکرات ایران و آمریکا در ژنو؛
لاریجانی عازم عمان میشود
درحالیکه شمارش معکوس برای پایان ضربالاجل ادعایی واشنگتن آغاز شده، تهران دیپلماسی را به خط مقدم برده است؛ اعلان سفر علی لاریجانی به مسقط، در آستانه دور سوم گفتوگوهای غیرمستقیم ایران و آمریکا در ژنو، نشانهای از تکاپوی فشرده برای رسیدن به توافقی است که هم سایه تحریمها را کمرنگ کند و هم خطر تشدید تنشها را از منطقه دور سازد. به ادعای آکسیوس این احتمالا آخرین فرصت دونالد ترامپ به ایران برای مشخص کردن عناصر یک توافق و انعطاف درخصوص جزئیات آن خواهد بود.
در همین راستا قرار است امروز سهشنبه علی لاریجانی، دبیر شورای عالی امنیت ملی ایران، به عمان سفر کند. به گزارش منابع رسانهای عمان، محمد العریمی، کارشناس عمانی و رئیس انجمن روزنامهنگاران عمان، در پلتفرم ایکس نوشت: «انتظار میرود علی لاریجانی در سفر روز سهشنبه پاسخ ایران در مورد پرونده هستهای ایران را به همراه داشته باشد.» این کارشناس عمانی و شخصیت رسانهای عمان تاکید کرد: «این سفر نشاندهنده ادامه فعالیت دیپلماتیک است و در عین حال نقش محوری سلطنت عمان را در تسهیل کانالهای ارتباطی و گفتوگو بین طرفهای ایرانی و آمریکایی تایید میکند.» لاریجانی ۲۱ بهمن ماه در راس هیاتی سفری به مسقط داشت که از دید تحلیلگران منجر به برخی گشایشها در مسیر مذاکرات با آمریکا شد. در جریان این سفر عمانیها درخواست مکتوب آمریکاییها را به لاریجانی تحویل دادند. اکنون به نظر میرسد سفر امروز سهشنبه دبیر شورای عالی امنیت ملی پاسخ نهایی ایران به این درخواست باشد که میتواند با توجه به ظهور برخی پیشرفتها در مسیر مذاکرات، منجر به شکلگیری یک پیشنویس اولیه توافق باشد.
سه محور مذاکرات پنجشنبه
پیشتر سیدعباس عراقچی، وزیر خارجه ایران، در گفتوگو با رسانه آمریکایی سیبیاس از احتمال دیدار با استیو ویتکاف، فرستاده ویژه ترامپ، در روز پنجشنبه خبر داده بود. سومین دور مذاکرات هستهای ایران و آمریکا روز پنجشنبه هفته جاری در سفارت عمان در ژنو به میانجیگری بدر البوسعیدی، وزیر خارجه عمان، برگزار خواهد شد. مفاد مورد بحث در مذاکرات غیرمستقیم ایران و آمریکا شامل تعهدات هستهای ایران، تعهدات رفع تحریمها از سوی طرف مقابل و همچنین بخش همکاری اقتصادی است. در عین حال عراقچی در مصاحبه با سیبیاس درباره پیشنویس پیشنهادی ایران گفته بود: «ما هنوز در حال کار روی آن هستیم و تلاش میکنیم آن را بهگونهای تنظیم کنیم که شامل عناصری باشد که بتواند نگرانیها و منافع هر دو طرف را در نظر بگیرد. روی این عناصر کار میکنیم و معتقدم وقتی احتمالا این پنجشنبه دوباره در ژنو دیدار کنیم، بتوانیم روی آن عناصر کار کرده، متن خوبی آماده کنیم و به یک توافق سریع برسیم. این برداشت من است. آن را کاملا ممکن میدانم.» در نشست روز پنجشنبه ظاهرا رافائل گروسی، مدیرکل آژانس بینالمللی انرژی اتمی، هم حضور دارد.
یک دیپلمات کشورمان در گفتوگو با ایسنا در ارتباط با اخبار منتشرشده مبنی بر حضور گروسی در مذاکرات روز پنجشنبه ۷ اسفندماه ایران و آمریکا در ژنو گفت: «احتمالا مدیرکل آژانس بینالمللی انرژی اتمی مانند دور قبلی مذاکرات که سهشنبه هفته گذشته ۲۸بهمنماه در ژنو برگزار شد در این دوره از مذاکرات نیز حضور پیدا خواهد کرد.» پررنگ شدن نقش گروسی در مسیر مذاکرات مرتبط با مسائل راستیآزمایی بهویژه در آستانه نشست فصلی شورای حکام آژانس در ماه مارس (اواسط اسفند) است.
مرحله تدوین دیدگاهها
این در حالی است که اسماعیل بقایی، سخنگوی دستگاه دیپلماسی، در جلسه روز گذشتهاش با خبرنگاران با بیان اینکه اگر حسننیت در هر دو سوی مذاکرات باشد میتوان به نتیجه امیدوار بود، خاطرنشان کرد: «ما در مرحله تدوین دیدگاهها هستیم و امیدواریم ظرف دو سه روز آینده در جلسهای که آقای عراقچی اعلام کردند دور دیگری از مذاکرات را داشته باشیم.» بقایی در نشست هفتگی خود با خبرنگاران درباره احتمال توافق موقت گفت: «گمانهزنی درباره نحوه و محتوای مذاکرات زیاد است اما هیچکدام از اینها را ما تایید نمیکنیم و جزئیات مذاکرات از جمله درباره توافق موقت هیچ مبنایی ندارد. تدوین هر متن مذاکراتی یک کار مشترک است. دیدگاه ما درباره خاتمه تحریمهای آمریکا و مباحث هستهای روشن است و از دیدگاه طرف آمریکایی هم مطلع هستیم.»
شرط اجرای پروتکل الحاقی
وی درباره شرایط ایران برای پذیرش پروتکل الحاقی که از سوی وزیر امور خارجه کشورمان مطرح شد نیز توضیح داد: «ما به طور داوطلبانه در زمان اجرای برجام به پروتکل الحاقی عمل میکردیم. بنابراین یک تجربهای وجود دارد و قاعدتا اجرای چنین تصمیمی به مابهازای لازم از جمله در حوزه رفع تحریمها برمیگردد.» همچنین سخنگوی دستگاه دیپلماسی در پاسخ به اینکه آیا قرار است آمریکا نیز طرح پیشنهادی ارائه دهد، گفت: «یکی از نشانههای جدیت در هر مذاکرهای این است که همه طرفها برای رسیدن به نتیجه با جدیت و حسننیت تلاش میکنند. تدوین هر سندی مستلزم مساعدت همه طرفهاست. ما به سهم خودمان مشغول این کار هستیم، اینکه هیات نمایندگی آمریکا چه اقداماتی انجام دهند باید از خودشان پرسید، طبیعی است طرف آمریکایی دیدگاه و نقطه نظرات خودش را دارد.»
سرنوشت بازدید از سایتهای آسیبدیده
بقایی در بخش دیگری از این نشست خبری در پاسخ به پرسشی مبنی بر اینکه پیششرطی در مذاکرات است که سایتهای هستهای ایران به روی بازرسان گشوده شوند، گفت: «ما به تعهدات خودمان واقف هستیم، کل تعهدات ما و اجازه بازدید از تاسیسات صلحآمیز هستهای در ۲۰۲۵ انجام شد. اما موضوع تاسیسات آسیبدیده یک مساله متفاوت است و مادامی که پروتکلی نباشد، معذوریم.» سخنگوی وزارت خارجه کشورمان خاطرنشان کرد: «بازدید از سایتهای آسیبدیده موضوعی بین ما و آژانس است؛ اما مستلزم این است که تفاهم در شیوهنامه صورت گیرد اما فعلا در این مرحله نیستیم.»
خشنودی عمان از گام بلند تهران و واشنگتن
به دنبال اعلام زمان دور سوم مذاکرات، بدر البوسعیدی، وزیر امور خارجه عمان، شامگاه یکشنبه در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: «با کمال خرسندی تایید میکنم که مذاکرات ایران و آمریکا اکنون برای ژنو در پنجشنبه این هفته برنامهریزی شده است.» وزیر خارجه عمان که در گفتوگوهای غیرمستقیم قبلی بهعنوان میانجی حضور داشته و احتمالا در این دور جدید نیز حضور خواهد یافت، افزود: «و همچنین خوشحالم تلاش مثبتی برای برداشتن گامهای بلندتر به سمت نهایی کردن توافق صورت میگیرد.» این در حالی است که سید عباس عراقچی، وزیر امور خارجه کشورمان، روز یکشنبه در تماس تلفنی با وزیر امور خارجه عمان، درباره آخرین وضعیت مذاکرات غیرمستقیم ایران و آمریکا گفتوگو و تبادل نظر کرد. در این تماس، دو طرف درباره ترتیبات برگزاری دور بعدی مذاکرات هستهای رایزنی کردند.
اسرائیل بیقرار است
مذاکرات روز پنجشنبه در حالی برگزار خواهد شد که همچنان سایه تهدید و جنگ بر سر ایران وجود دارد. درواقع از یک سو استیو ویتکاف و جرد کوشنر، مشاوران رئیسجمهور آمریکا، سعی در ایجاد فضای بیشتری برای دیپلماسی دارند اما برخی چهرههای اطراف ترامپ، برای اقدام نظامی علیه تهران در صورت عدم دستیابی به توافق فشار وارد میکنند. این در حالی است که اتحادیه اروپا نیز مخالفت خود را با هرگونه درگیری در منطقه اعلام کرده است. کایا کالاس، مسوول سیاست خارجی اتحادیه اروپا پیش از نشست وزرای امور خارجه اتحادیه اروپا گفت: «ما به جنگ دیگری در این منطقه نیاز نداریم. ما در حال حاضر چیزهای زیادی داریم.»
افزایش رایزنی دیپلماتها
دو روز مانده تا آغاز سومین دور گفتوگوهای تهران و واشنگتن، شاهد افزایش رایزنیها بین دیپلماتها هستیم. در این راستا، وزیر امور خارجه عراق و همتای عمانی او روز دوشنبه تلفنی درباره جزئیات مذاکرات قریبالوقوع بین آمریکا و ایران گفتوگو کردند. طرفین بر لزوم موفقیت مذاکرات که به دور کردن سایه جنگ در منطقه و تقویت امنیت و ثبات کمک میکند، تاکید کردند. همچنین وزارت امور خارجه مصر روز دوشنبه اعلام کرد که بدر عبدالعاطی، وزیر امور خارجه، طی دو روز گذشته مذاکرات فشردهای را برای پیشبرد روند کاهش تنش در خاورمیانه انجام داده است. در مذاکرات وزیر امور خارجه، به اهمیت کاهش تنشها و مهار بحران رو به افزایش در منطقه، ایجاد محیطی مساعد برای ازسرگیری مذاکرات بین ایالات متحده و ایران و تلاش برای دستیابی به راهحلهای دیپلماتیک و سیاسی پرداخته شد. از دیگر سو سید عباس عراقچی، شامگاه یکشنبه با فواد حسین وزیر امور خارجه عراق بهصورت تلفنی گفتوگو کرد. در این تماس تلفنی، آخرین تحولات منطقهای و بینالمللی مورد بررسی و تبادل نظر قرار گرفت و وزیر امور خارجه کشورمان همتای عراقی را در جریان تحولات مرتبط با مذاکرات هستهای ایران - آمریکا قرار داد.
