عراقچی در گفتوگو با الجزیره، گزینههای ایران در مقابل آمریکا را تشریح کرد
تماس با ویتکاف ادامه دارد؟
وزیر امور خارجه ایران در گفتوگویی با بیان اینکه «ما برای همه گزینهها آمادهایم» گفت: «امیدوارم گزینه خردمندانه انتخاب شود. از نظر ما مهم نیست چه گزینهای انتخاب شود. ما برای جنگ، برای دیپلماسی و برای گزینههای اقتصادی آمادهایم.» سیدعباس عراقچی در گفتوگو با شبکه الجزیره که متن آن روز سهشنبه ۲۳ دی (۱۳ ژانویه) منتشر شد، با تایید تماس با استیو ویتکاف، مذاکرهکننده ارشد آمریکا، در روزهای اخیر بار دیگر تاکید کرد که مذاکرات باید متوازن و براساس یک بدهبستان منصفانه باشد. ما قبلا نشان دادیم که آماده اعتمادسازی در مورد برنامه هستهایمان هستیم. هرگز به دنبال سلاح هستهای نبودیم و نیستیم. عراقچی در این گفتوگو با اشاره به ایدههای پیشنهادی از سوی آمریکا تصریح کرد: «به نظر من میتوان به توافقی منصفانه رسید، اگر مطالبات غیرمنطقی کنار گذاشته شود و اگر مطالبات افراطی و پروندههایی که قابل مذاکره نیستند مطرح نشود. مواضع ما روشن است و اگر احساس کنیم منافع مردم ایران از طریق مذاکره تامین میشود در این زمینه تردید نخواهیم کرد، اما هنوز به این یقین نرسیدهایم.»
پیشتر نیز اسماعیل بقایی در نشست خبری با اشاره به برقراری تماس میان عراقچی و ویتکاف، از تایید تبادل ایده مذاکراتی میان ایران و آمریکا خبر داد. این تحولات در شرایطی است که دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، روز سهشنبه در سخنانی با اشاره به تداوم ناآرامیها در ایران عنوان کرد که تمام دیدارها با مقامات ایرانی را لغو کرده است. به گزارش «ایسنا»، دونالد ترامپ در پیامی در شبکه اجتماعی «تروثسوشیال» در اظهاراتی مداخلهجویانه خواستار تداوم و تشدید ناآرامیهای ایران شد. ترامپ همچنین به همراه تیم امنیت ملی کاخ سفید، عصر سهشنبه گزینههایی، از جمله گزینه نظامی در قبال ایران را بررسی کرد. کارولین لویت، سخنگوی کاخ سفید هم در سخنانی مدعی شد که ترامپ در صورت لزوم، از استفاده از زور علیه ایران هراسی ندارد.
روند اعتراضات و ناآرامیها
بر اساس گزارش خبرگزاری صداوسیما، عراقچی در بخش دیگری از این مصاحبه گریزی به اعتراضات و ناآرامیهای اخیر در ایران زد و گفت: «اعتراضات و تظاهرات در ایران چیز عجیبی نیست. در هر نظامی که بر پایه دموکراسی بنا شده باشد، حق تظاهرات مسالمتآمیز محفوظ است. قانون اساسی ایران نیز به این حق بهصراحت اشاره کرده است. بنابراین، ابراز دیدگاهها، شکایات و اعتراضات مردم از طریق تظاهرات و تجمعات در چارچوب اصول پذیرفته شده است، اما آنچه این بار با آن روبهرو هستیم کاملا متفاوت است.»
عراقچی با تشریح این وضعیت گفت: «به نظر من میتوان این اعتراضات و سپس حوادثی که پس از آن رخ داد را به دو مرحله تقسیم کرد. مرحله اول از ۲۸ دسامبر ۲۰۲۵ تا ۷ ژانویه ۲۰۲۶ بود که تظاهرات کاملا مسالمتآمیز و برای بیان شکایات و اعتراضات بود. در برخی موارد این تظاهرات شاهد مقداری خشونت بود و این امری طبیعی است. دولت با منطق با این اعتراضات برخورد کرد. مسعود پزشکیان رئیسجمهور با اعضای اتاق بازرگانی، تجار و فعالان اقتصادی وارد گفتوگو شد و دیدگاهها و ایدههایشان را شنید و برای حل مشکلاتشان تلاش کرد. از دل این گفتوگوها برخی پیشنهادها و طرحهای اقتصادی مطرح شد. همچنین نمایندگان تجار، فعالان اقتصادی و اصناف به جلسات دولت ایران دعوت شدند و با آنها گفتوگو انجام گرفت. مسیر خوبی در پیش بود، هرچند با مقداری خشونت همراه بود.»
وی افزود: «از هشتم تا دهم ژانویه تحول بسیار مهمی رخ داد و آن ورود عناصر تروریستی به صحنه بود. آنچه میگویم مبتنی بر اسناد و مدارک است. به برخی از این مدارک اشاره و اعلام شده و برخی دیگر را هم بهزودی اعلام خواهیم کرد. سلولهای تروریستی سازمانیافته و آموزشدیده بودند و با سلاح وارد جمعیت معترضان شدند. ناگهان با افرادی در میان معترضان روبهرو شدیم که سلاح داشتند و به سمت نیروهای پلیس و نیروهای حفظ نظم شلیک میکردند. مهمتر و عجیبتر اینکه این افراد به سمت خود معترضان هم تیراندازی میکردند و تلاش داشتند تعداد کشتهها را افزایش دهند.»
عراقچی در پاسخ به این پرسش مجری الجزیره که برخی از رفتار امنیتی ایران انتقاد میکنند و میگویند اگر ایران اعتراضات و حق اعتراض شهروندان را به رسمیت میشناسد پس چرا اینترنت و ارتباطات قطع شده است؟ آیا این قابل توجیه است؟ گفت: «قطع اینترنت از روزی آغاز شد که عملیات تروریستی آغاز شد. پیش از آن اینترنت قطع نبود. ما رسما اعتراضات را به رسمیت شناختیم و دولت در حال گفتوگو با معترضان بود. نمایندگان آنها به دولت دعوت شدند. رئیسجمهور ایران شخصا با آنها دیدار کرد. اما قطع اینترنت از زمانی شروع شد که با عملیات تروریستی مواجه شدیم. متوجه شدیم دستورات از خارج کشور میآید. برخی مکالمات ضبط شده است. ما صداهای ضبطشدهای داریم که افراد از خارج به عوامل تروریستی دستور میدهند. به آنها میگویند به سمت نیروهای پلیس شلیک کنند و اگر نیروی پلیسی نبود به سمت معترضان شلیک کنند. نیت آنها گسترش کشتار بود؛ و این دیگر از اعتراضات عادی فراتر رفته بود.»
تماس با ویتکاف ادامه دارد
وزیر خارجه ایران در پاسخ به این سوال که تاثیر اعتراضات و فشار مردمی ناشی از شرایط اقتصادی در شتاب دادن به سمت مذاکرات متوقفشده با ایالات متحده را چگونه ارزیابی میکند و اینکه ارتباط و توافقی با ویتکاف برای احتمال برگزاری دیدار وجود دارد، اظهار کرد: «تماسهای بین من و آقای ویتکاف ادامه دارد. پیش از این اعتراضات هم وجود داشت و در روزهای اخیر پیش از اعتراضات و پس از آن هم تماسها ادامه داشته است. برخی ایدهها مطرح شده و در حال بررسی از جانب ماست. ما هرگز از مذاکره فرار نکردهایم، اما باید عادلانه و منصفانه و براساس منافع متقابل باشد و نه اینکه یک طرف انتظار داشته باشد همه منافع را به دست آورد. مذاکرات باید بر پایه احترام متقابل باشد و بدون هیچ تهدیدی.»
عراقچی با بیان اینکه ایدههایی مطرح شده و در حال بررسی است، تاکید کرد: «اما در کنار این پیشنهادها برخی تهدیدها هم مطرح میشود و نمیتوان مذاکره و تهدید را با هم جمع کرد. اگر به نقطهای برسیم که مذاکره بدون تهدید و بدون تحمیل و براساس احترام متقابل و منافع متقابل در پرونده هستهای انجام شود، ما آمادهایم بر سر میز مذاکرات هستهای بنشینیم؛ اما تا الان قانع نشدهایم که آمریکا به دنبال این است. متاسفانه ایالات متحده سابقه بدی در مذاکره با ما دارد. به یاد دارید موضوع توافق هستهای و اینکه چگونه از آن خارج شدند و سال گذشته میلادی در حالی که در حال مذاکره بودیم به کشورمان حمله شد و موضوع فعالسازی مکانیسم ماشه در میانه مذاکرات رخ داد. از نظر ما آمریکا آماده مذاکرات منصفانه و متوازن نیست. اگر به این نقطه برسد، بررسی خواهیم کرد.»
شروط مذاکرات
وزیر خارجه ایران در ادامه گفت: «به نظر من مذاکرات باید متوازن و براساس یک بدهبستان منصفانه باشد. ما قبلا نشان دادیم که آماده اعتمادسازی در مورد برنامه هستهایمان هستیم. هرگز به دنبال سلاح هستهای نبودیم و نیستیم. اگر میخواستیم سلاح هستهای داشته باشیم بهانههای لازم را داریم، اما سیاست ما سیاست اصولی است. این سلاحها را غیرانسانی و براساس فتوای رهبر معظم انقلاب حرام میدانیم. از حقوقمان در استفاده صلحآمیز از انرژی هستهای از جمله غنیسازی به عنوان عضو متعهد به معاهده انپیتی کوتاه نمیآییم. از این حق دست نمیکشیم اما اگر کسی سوال یا نگرانی دارد آمادهایم آنها را برطرف کنیم تا اعتمادسازی شود. در مقابل انتظار داریم حقوق ما را محترم بشمارد و به رسمیت بشناسد و تحریمها را بردارد.»
احتمال اقدام آمریکا
سید عباس عراقچی در بخش دیگری از این گفتوگو در پاسخ به این سوال مجری که انتظار دارید قبل از مذاکرات اقدام آمریکایی (چه نظامی چه غیرنظامی) علیه ایران انجام شود، بهویژه که از دولت آمریکا شنیدیم قبل از مذاکرات ممکن است ایران یا آمریکا هر اقدامی انجام دهند، گفت: «ما برای هر عملی آمادگی داریم. اگر میخواهند گزینه نظامی را که قبلا آزمایش کردند دوباره امتحان کنند، ما آمادهایم. اکنون آمادگی ما نسبت به پیش از جنگ دوازدهروزه در سطح کمی و کیفی بسیار بیشتر است. برای همه گزینهها آمادهایم؛ اگر گزینه نظامی بخواهند امتحان کنند یا گزینه دیپلماتیک با شرایطی که گفتم. مهم این است که تا چه حد مسیر خردمندانه اتخاذ شود. متاسفانه برخی تلاش میکنند آمریکا را به جنگ و جنگهای بیپایان بکشانند تا منافع اسرائیل تامین شود. باید ببینیم آمریکا تا چه حد مسیر حکمت را انتخاب میکند.»
