دوری از حدس و گمان
محمدصادق افراسیابی رئیس انجمن سواد رسانهای
شبکههای مجازی در داخل کشور در سالهای قبل همواره بهعنوان فضایی برای تفریح و سرگرمی مورد استفاده قرار میگرفت، درحالیکه امروزه این فضا بستر گستردهای برای انتشار و تحلیل اخبار فراهم کرده است. بنابراین افراد در حوزه سواد رسانهای به سه دسته تقسیم میشوند، یک گروه عموم مردم هستند که برای حضور در این عرصه نیاز به سواد رسانهای حداقلی دارند تا سره را از ناسره تشخیص دهند و با نگاه انتقادی به مسائل نگاه کنند. گروه دوم، مدیران و سیاستگذاران هستند که باید سواد حداکثری رسانهای داشته باشند چون موضعگیری آنها در مورد اخبار و مسائل بازتاب سریعی پیدا میکند بنابراین باید با ملاحظه اظهارنظر کنند.
گروه آخر هم فعالان رسانهای هستند که به یک سواد رسانهای ویژه برای تولید محتوا در این عرصه نیاز دارند چون تنها مصرفکننده نیستند و هر اظهارنظر آنها مهم است و به عبارتی گروه مرجع هستند. آنها نباید به هیچوجه سطحینگرانه مسائل را نقد و تحلیل کنند و این نیازمند تمرین است تا به مسائل با نگاه انتقادی توجه کنند و نسبت به آن تامل کنندبا این حال برخورد برخی افراد در این گروه نشان میدهد که سطح تفکر انتقادی در جامعه متاسفانه پایین است چون با هر پدیدهای که مواجه شدند باید تامل کنند و احساس کنند آیا این برداشت آنها درست است یا خیر و با تحقیق اظهارنظر کنند. در اسلام هم تاکید شده دوبار فکر کنید و بعد سخن بگویید. فضای رسانهای درحالحاضر سرشار از گمانهزنیهای بسیار است که تنها با اکتفا به «سواد رسانهای» امکان دوری جستن از این حدس و گمانها مهیا میشود. همه تاکید من بر سواد رسانهای بهویژه در گروه سوم است زیرا سواد رسانهای موجب میشود تا هر فرد محتوای موجود در فضای مجازی را از فیلتر عقلانیتش عبور دهد و با وجود اینکه امروزه تحلیلها در فضای مجازی چند لایه هستند مخاطب با سواد رسانهای میتواند از این لایهها عبور کند و به هدف خود نزدیک شود. فعالان این عرصه باید توجه داشته باشند زمانی که در فضای مجازی با یک خبر غیرشفاف روبهرو میشوند، احتمال آنکه این خبر نتواند معنای حقیقی و واقعی خود را به مردم برساند، بسیار است، از اینرو تلفیق سواد رسانهای موجب میشود که افراد انتخاب درستی در فضای مجازی داشته باشند و محتوای خبر به درستی به مخاطبان برسد، از این رو فعالان رسانهای کشور باید با مقوله سواد رسانهای آشنایی کامل داشته باشند .