۲۶ درصد آب تهران مجانی مصرف می‌شود

ندا گنجی

مقدار مصرف و هزینه آب در چند کشور اروپایی

مقدار مصرف در آلمان به ازای هر فرد ۱۲۰ لیتر، استرالیا ۱۴۲ لیتر، انگلیس ۱۵۳ و فرانسه نیز ۱۵۶ لیتر است این در حالی است که قیمت هر مترمکعب آب در آلمان ۳/۲دلار، انگلیس ۱/۲دلار، فرانسه ۳/۱دلار و کانادا ۴/۰ دلار است.

قیمت آب در ایران در مقایسه با این کشورها به کمتر از ۸سنت نزول پیدا می‌کند. اگر در روزهای گذشته معاون وزیر نیرو از زیر پا گذاشتن استانداردهای جهانی در ایران خبر داد و گفت ایرانیان ۷۰درصد بیش از سایر کشورهای جهان آب مصرف می‌کنند، چندان هم دور از ذهن نیست؛ چراکه پایتخت ‌نشینان با در دست داشتن سه‌درصد از منابع آبی کشور بیش از تمامی استان‌ها و حتی کشورهای اروپایی مصرف‌کننده آب هستند.

درشرایطی که به طور متوسط برای هر فرد ایرانی روزانه ۱۴۰ تا ۱۸۰ لیتر آب در نظر گرفته ‌شده فقط ۴۸درصد از تهرانی‌ها به این الگو پایبند هستند و ۴۵درصد دو برابر این مقدار و ۷درصد نیز بیش از الگوهای تعیین شده، آب مصرف می‌کنند

که گاهی میزان مصرف آنان تا ۳۰۰ لیتر هم می‌رسد. البته این ارقام در کنار میزان آب‌هایی که با عنوان «آب‌های به حساب نیامده» از آن یاد می‌شود و بخشی از منابع را به خود اختصاص می‌دهد ناچیز است. برخی از مسوولان بر این باورند که «آب‌های به حساب نیامده» جزو تلفات آب به شمار می‌آید و گاهی مقدار آن را تا ۳۰درصد منابع آبی نیز تخمین می‌زنند.

اما صادق یونس‌لو، مدیر دفتر مدیریت آب شرکت آب و فاضلاب استان تهران ضمن رد آمارهای اعلام شده می‌گوید: ۲۶درصد آب مصرفی تهران بدون درآمد است یعنی در اختیار مشترکان قرار می‌گیرد و بابت آن پولی دریافت نمی‌شود. اما از این بخش ۲۱درصد دچار هدررفت می‌شود؛

۵/ ۹درصد هدررفت واقعی که شامل هدررفت در شبکه توزیع و خطوط انتقال است و ۵/۱۱درصد نیز دچار هدررفت ظاهری می‌شود که خطای قرائت کنتور و مسائلی از این دست زمینه‌ساز این نوع تلفات می‌شود.

در این میان در حالی که گفته می‌شود کولرهای آبی در تهران ۴۰۰هزار متر مکعب آب مصرف می‌کنند، اما «یونس لو» اذعان می‌کند که کنتورهای خانگی به ندرت آبی را که برای کولرها مورد استفاده قرار می‌گیرد، محاسبه می‌کنند.

به طوری که طبق اظهارات او حدود ۵/۳میلیون خانوار در تهران، ۳میلیون کولر آبی دارند که به دلیل حساسیت پایین کنتورها این بخش از مصارف خانگی به حساب نمی‌آید؛ هر چند که از سال ۸۰ تاکنون بیش از ۸۰درصد از کنتورهای شهر تهران تعویض شده است.

فرهنگسازی، ضرورتی برای تغییر عادات مردم

اما بدیهی است که یکی از مشکلات بزرگ در زمینه مصرف آب آن است که فرهنگ استفاده اصولی از این ماده حیاتی در کشور وجود ندارد.

این در حالی است که مدت‌ها است این موضوع در کشورهای توسعه یافته حل شده است؛ به نحوی که آموزش و ارتقای آگاهی نسبت به ارزش بالای این ماده حیاتی با وجود محدودیت‌های منابع آبی و از سوی دیگر افزایش جمعیت جزو ضرورت‌ها به شمار می‌آید تا مردم نسبت به تغییر عادات خود اقدام کنند.

در واقع به‌زعم متولیان این بخش ایجاد آگاهی و استفاده از تکنولوژی‌های نوین در جریان کاهش مصرف آب بسیار موثر خواهد بود.

به طوری که به گفته «یونس لو» استفاده از تجهیزات کاهنده مصرف در سیستم آبرسانی منازل می‌تواند تا ۵۰درصد از میزان مصرف آب بکاهد؛ برای مثال با بهره‌گیری از کاهنده‌های جریان آب تا ۵۶۰ لیتر از مصارف روزانه یک خانواده چهار نفره کاهش می‌یابد. هر چند او از برنامه‌های سازمان متبوعش مبنی بر اهدای رایگان ۷۰۰هزار کاهنده به مشترکان خانگی، واگذاری ۷هزار شیر فتو‌الکترونیکی به ادارات، مدارس و وزارتخانه‌ها خبر می‌دهد، اما این میزان در مقابل حجم گسترده مشترکان پایتخت‌نشین ناچیز است، پس منطقی است که این سازمان به جای ورود مستقیم به این عرصه، با فرهنگسازی وسیع، مردم را به استفاده از این تجهیزات ترغیب کند.

این موضوع زمانی اهمیت خود را نشان می‌دهد که بدانیم بارندگی ایران سالانه یک‌سوم متوسط بارندگی جهان و دو پنجم متوسط بارش آسیا را دارا است.

براساس این آمار، متوسط بارندگی ایران ۲۵۱ میلیمتر است که این میزان بارش در تمام نقاط کشور به صورت یکنواخت دیده نمی‌شود و دامنه تغییرات بارندگی در سواحل دریای خزر گاهی تا دو هزار میلیمتر و در برخی نقاط مانند یزد به سختی به ۴۰ میلیمتر می‌رسد.

در این میان در شرایطی که استان تهران ۲۰درصد جمعیت کشور را در خود جای داده است، با داشتن ۲۳۲ میلیمتر بارندگی تنها ۳درصد از منابع آبی کشور را در اختیار دارد و با این حال در صدر فهرست پرمصرف‌ترین مناطق کشور نیز قرار گرفته است.

البته قصه بی‌اعتنایی به ارزش «آب» به همین جا ختم نمی‌شود؛ چرا که جایگاه اقتصادی آب با وجود محدودیت منابع آن حکایتی فراموش شده در ایران است؛ به طوری که در برخی کشورها نرخ تمام شده آب از مشترکان دریافت می‌شود، در بعضی دیگر نرخ‌گذاری آب بر پایه بهبود وضعیت اقتصادی بخش آب و کمک به خودکفایی این بخش صورت می‌گیرد، اما نرخ‌گذاری آب در ایران بر پایه هیچ یک از این روش‌ها نیست و هزینه دریافت شده از مصرف‌کنندگان تنها هزینه بخشی از خدمات انجام شده در این زمینه است و به ارزش ذاتی آب توجهی نمی‌شود.

به نحوی که اگر قیمت تمام شده هر مترمکعب آبی که به دست مصرف‌کنندگان می‌رسد ۱۴۶تومان باشد، با کاهش ۶۲تومانی، ۸۴تومان فروخته می‌شود.

جدیدترین ارقام

اما به رغم این آمارها، آخرین خبرها حاکی است که قیمت تمام شده هر مترمکعب آب در ایران ۵۰۰تومان است که مشترکان فقط ۸۰تومان بابت آن پرداخت می‌کنند. به معنای بهتر ایرانیان آب را مجانی مصرف کرده و بابت هر مترمکعب مصرف این ماده حیاتی ۴۲۰ تومان یارانه دریافت می‌کنند.

دکتر رسول زرگر، معاون وزیر نیرو درامور آبفا اخیرا ضمن بیان این مطلب همچنین گفته بود که به لحاظ قدمت طولانی خطوط آبرسانی حدود ۳۰درصد آب کشور به هدر می‌رود، یعنی از ۶میلیارد مترمکعب آب مصرفی یک میلیارد مترمکعب هدرروی آب وجود دارد.