کوه‌ها قربانیان تازه نابودگران محیط‌زیست

مریم خباز

انگار عده‌ای به عمد تلاش می‌کنند محیط‌زیست و داشته‌های طبیعی کشور را یکسره نابود کنند. هنوز دیر زمانی نیست که شنیدیم جاده‌ای قرار است از میانه دریاچه ارومیه و تالاب انزلی بگذرد. چند ماهی نیز بیشتر نیست که دوستداران محیط‌زیست از به صدا درآمدن ناقوس مرگ برای تالاب میانکاله خبر دادند. همین سرنوشت گریبان پارک جنگلی گلستان را هم گرفته چیزی شبیه جاده ابر که آن نیز می‌خواهد واپسین نفس‌های طبیعت را بگیرد.

داستان هر چه هست نتیجه‌اش نابودی جنگل و دشت و تالاب است، ولی انگار دست‌های نابودگر طبیعت به اینها هم بسنده نمی‌کند. جدیدترین خبر، تلاش برای نابودی کوه‌های«آب و برق» در مشهد است، همان گستره‌های سنگی پرهیبت که ساخت‌وساز توانشان را گرفته است. فنس‌‌کشی پیرامون کوه، تخلیه پسماندهای ساختمانی، استخراج سنگ‌های با ارزش، ساخت‌وساز بی‌رویه، قطع درختان و صاحب شدن غیرقانونی زمین‌های پیرامون کوه بخشی از داستانی است که خبرنگار ایسنا روایتگرش شده است. آنچنان که او گزارش می‌دهد مسیر عبور کوهنوردان از بالای کوه‌های آب و برق به طرف دشت مایون و گلستان به سبب فنس‌‌کشی‌ها بسته شده و پهنه دشت مایون که در گذشته بخشی از جاده ابریشم و صاحب چندین آب‌‌انبار زیبا بوده به دست زمین‌خواران افتاده است. گویی چشمه آب و برق هم خشک شده و آپارتمان‌سازی سخن نخست را در این منطقه می‌زند. ولی شکسته شدن شکوه کوه‌ها زهرخند ساخت نشانه‌های تمدن در کوه‌های آب و برق است.

اکنون در این محل پنج جاده موازی در حال ساخت است برای همین کوه چند تکه شده و قرار است کم‌کم همسطح زمین شود. با این حال صدای فعالیت بولدوزرها و ماشین‌های سنگین در این کوه‌ها حکایت خودش را دارد، آن‌جا که هیچ‌کس زیر بار پذیرش مسوولیت نابودی کوه نمی‌رود و شهرداری بار پاسخگویی را از دوشش زمین می‌گذارد و اعلام می‌کند که تنها برابر نقشه‌ها عمل کرده است. اینجا است که انگشت بد نام کردن به سمت راننده‌های ماشین‌ها نشانه می‌رود و گفته می‌شود که آنها از هر طرف که راحت‌تر باشند کوه را می‌کنند. اما راننده‌ها هر چه قدر هم گناهکار باشند این شهرداری است که اجازه خالی کردن پسماندها و بردن سنگ‌های کوه را داده است. این را ظهیری از فعالان محیط‌زیست هم تایید می‌کند.

با این حال هر چه قدر هم بر واقعیت سرپوش گذاشته شود سازمان‌های محیط‌زیست، منابع طبیعی، مسکن و شهرسازی و شهرداری هستند که باید پاسخگو باشند هر چند که در این پرونده هم انگشت‌ها به سمت هم نشانه می‌رود.

در جست‌وجوهایی که ایسنا پیرامون این موضوع انجام داده، مدیر کل حفاظت محیط زیست خراسان رضوی اعلام کرده که مسوول اصلی نگهداری از فضاهای سبز در طرح کمربند سبز، شهرداری است.

آقامیری، البته روایت جالبی هم دارد چرا که می‌گوید جلوگیری از تخریب و تصرف زمین‌های خارج از محدوده شهری وظیفه اداره کل منابع طبیعی و نگهداری زمین‌های درون شهر وظیفه سازمان مسکن و شهرسازی است. او می‌گوید سازمانی که ریاستش را بر عهده دارد فقط باید در حد هشدار دادن به دیگر سازمان‌‌ها عمل کند به همین جهت درباره نابودی کوه‌های آب و برق مشهد هم وظیفه‌ای ندارد.

پاسخ دردناکی است و دردناکتر هم می‌شود آن هنگام که او می‌گوید از قانونی بودن یا نبودن قطع درختان سه هکتار از زمین‌های منطقه هم خبر ندارد. ولی انگار خبرهای غم‌انگیز پایانی ندارد؛ چرا که مدیر کل منابع طبیعی خراسان رضوی هم از همه چیز بی‌خبر است.

حسن شریعتی نمی‌داند در گستره طبیعی واقع در چند قدمی‌اش چه می‌گذرد، پس اینگونه پاسخ می‌دهد که «بررسی می‌کنیم تا مشخص شود برابر چه مجوزی این کار انجام شده و در صورتی که در حوزه منابع طبیعی تخلفی انجام شده باشد، متخلفان با تشکیل پرونده به دادگاه معرفی خواهند شد.»

وقتی دیگر کوه‌های آب و برق زیر چرخ‌های ماشین‌های ساخت جاده خرد شود فرقی هم نمی‌کند که مدیرعامل سازمان بازیافت و تبدیل مواد شهرداری مشهد هم بگوید «پیگیری می‌کنیم». علی نجفی قول داده است که موضوع تخلیه خاک و پسماندهای ساختمانی در کوه‌های آب و برق را پیگیری کند اما این هم دیگر سودی ندارد که به گفته او متخلفان به دستگاه قضایی فرستاده شوند؛ چرا که جاده همیشه ساختنی است، اما این غزل خداحافظی است که از طبیعت شنیده می‌شود.