افزایش شدت اعتیاد در کشور

ندا گنجی

عکس:آکو سالمی

معاون امور فرهنگی و پیشگیری سازمان بهزیستی روز گذشته و در آستانه روز جهانی مبارزه با موادمخدر در جمع خبرنگاران حاضر شد تا عملکردش را در حوزه پیشگیری از آسیب‌های اجتماعی، به ویژه اعتیاد تشریح کند.

در شرایطی که او اعتیاد را بزرگ‌ترین آسیب کشور معرفی می‌کند در پاسخ به سوال خبرنگار «دنیای اقتصاد» پیرامون آمار جدید معتادان کشور، گفت: طبق ارزیابی‌هایی که سه سال پیاپی از سوی موسسه داریوش انجام شده، بین۸۰۰هزار نفر تا یک‌میلیون و هفتصدهزار نفر معتاد در کشور وجود دارد. براساس این تحقیقات، آمار معتادان افزایش نیافته، اما شدت اعتیاد در کشور با گرایش به کراک و تزریق هروئین افزایش یافته است.»

او وقتی به این آمار و ارقام استناد می‌کرد، شاید فراموش کرده بود که آمار و ارقام واقعی مربوط به آسیب‌های اجتماعی معمولا ۳برابر بیش از آنچه که از سوی مراکز رسمی تهیه آمار اعلام می‌شود، در کشور واقعیت دارد؛ مصداق این مدعا آمارهایی است که معمولا در مورد شیوع ایدز در کشور مطرح است و مراجع رسمی تعداد ثبت شده مبتلایان به ایدز را حدود ۱۷هزار نفر برآورد می‌کنند؛ اما آماری که کارشناسان بر آن انگشت می‌گذارند چیزی حدود ۱۰۰هزار نفر است.

به علاوه اینکه مسوولان همواره نسبت به ضعف سیستم آمارگیری در ایران در تمام زمینه‌ها اذعان دارند، چه رسد به اعتیاد که در فهرست آسیب‌های اجتماعی پنهان نیز قرار می‌گیرد. به هر روی واقعیت چیز دیگری است؛ به نحوی که اگر آمار موسسه داریوش مبنی بر تعداد معتادان را سه برابر هم کنیم، تعداد معتادان حدود ۵ میلیون نفر می‌شود که حتی این رقم نیز با واقعیت‌های جامعه ایران همخوانی ندارد.

نفریه گسترده‌ترین شبکه در زمینه پیشگیری و درمان اعتیاد را دفتر پیشگیری از اعتیاد سازمان بهزیستی معرفی کرد و گفت: از مجموع ۱۱۰ هزار معتاد تحت درمان با متادون،۶۷ هزار نفر در مراکز درمانی بهزیستی تحت درمان قرار گرفته‌اند.

به گفته او، حوزه پیشگیری از اعتیاد، دو سال در غفلت به سر برد؛ اما سال ۱۳۸۷ از سوی ستاد مبارزه با مواد مخدر سال پیشگیری نامگذاری شده است.

کارشناسان معتقدند، کودکانی که در دوران کودکی خود تحت آموزش‌های مهارت‌های زندگی قرار گرفته‌اند، کمتر دچار آسیب‌هایی چون اعتیاد قرار می‌گیرند از همین روست که از میان یک میلیون و ۴۷۸ نفری که تحت آموزش مهارت‌های زندگی قرار گرفته‌اند، آمار کودکانی که تحت آموزش‌های زندگی قرار گرفته‌اند، ۱۰۰ هزار نفر برآورد شده است.

نفریه می‌گوید: در گرو‌هی از استان‌ها درس «مهارت‌های زندگی» که بخش عمده‌ای از آن به اعتیاد مربوط است، جزو دروس اجباری بوده؛ اما در برخی از استان‌ها به دلیل توجیه نبودن مدیران، آموزش و پرورش در همکاری آنها با سازمان بهزیستی شدت و ضعف وجود دارد.

بی‌توجهی به پیشگیری از اعتیاد

مدیرکل دفتر پیشگیری از آسیب‌های اجتماعی برای اثبات غفلت از مقوله پیشگیری از اعتیاد‌، به اعتباراتی که به این دفتر اختصاص داده شده، اشاره می‌کند: «بودجه‌ای که در سال ۸۵ به مقوله پیشگیری از اعتیاد اختصاص داده شد، رقمی حدود ۶میلیارد تومان بود؛ اما این اعتبار در سال ۱۳۸۶ به ۵میلیارد و ۲۰۰میلیون تومان کاهش یافت؛ اما با رایزنی‌هایی که در اواخر سال ۸۶ با بخش‌های مختلف انجام شد، رقم پیش‌بینی شده در سال ۸۷ به بیش از ۹میلیارد تومان افزایش می‌یابد.»

البته به اعتقاد او، غفلت از مقوله پیشگیری از اعتیاد در برنامه‌های این دفتر خود را نشان داد؛ چرا که طبق آمار تعداد افراد تحت پوشش برنامه‌های پیشگیری از اعتیاد در سال ۸۶ نسبت به سال ۸۵ با یک میلیون کاهش روبه‌رو بوده است؛ به نحوی که تعداد ۳میلیون و ۲۶۰هزار نفر در سال ۸۵ به ۲میلیون و ۱۶۵هزار نفر تقلیل یافته است. اما نفریه در جمع خبرنگاران وعده می‌دهد، در سال ۸۷ حدود ۴میلیون نفر را تحت پوشش برنامه‌های پیشگیری از اعتیاد قرار دهد.

حمایت‌های ناقص

او در خصوص برنامه‌های حمایتی از معتادان و خانواده‌های آنان نیز گفت: «این طرح‌ها ناقص است؛ البته طبق تفاهمنامه‌ای که با ارگان‌های مختلف منعقد شده، سهمیه خاصی برای اشتغال معتادان ترک کرده پیش‌بینی شده است و حداقل ۱۰درصد بودجه اشتغال سازمان در قالب وام‌های خوداشتغالی به اشتغال معتادان اختصاص می‌یابد.» البته نقص حمایت‌های مادی از خانواده‌های معتادان وقتی خود را نمایان می‌کند که نفریه از پرداخت بن‌های ۳۷هزار تومانی به ۱۵۰هزار نفر از خانواده‌های معتادان خبر می‌دهد که این حمایت‌ها حتی ۱۰درصد این خانواده‌ها را هم تحت پوشش قرار نمی‌دهد.