فاتحه «میانکاله» خوانده شد

ندا گنجی

حامیان محیط‌زیست شهریور ۸۶ را خوب به یاد دارند، که چطور شورای اسلامی شهر بهشهر بدون توجه به کوچک‌ترین ویژگی‌های تالاب بین‌المللی «میانکاله» بساط تخریب آن را پهن کرد. اعضای شورای این شهر با استناد به نامه‌ای مربوط به سی و اندی سال پیش، در اقدامی غیرمنتظره کامیون‌های پر از شن و ماسه را به سوی این منطقه روانه کردند تا با برگزاری مراسمی به بازگشایی جاده‌ای که حدود ۲۰سال است آب دریا روی آن را پوشانده رسمیت ببخشند.

اگر چه دخالت شورای شهر در اکوسیستم این منطقه پس از پیگیری‌های سازمان محیط‌زیست بهشهر از سوی دادسرای عمومی و انقلاب بهشهر متوقف شد، اما حتی حضور فاطمه واعظ جوادی، رییس سازمان حفاظت محیط‌زیست کشور هم نتوانست دست‌های پشت پرده این پرونده را قطع کند. چنانکه حدود ۷کیلومتر از این جاده احداث شده و مسوولان این شهر بر ادامه این جاده و تخریب اکوسیستم این تالاب مصرند.

اهمیت پناهگاه حیات وحش میانکاله

تالاب بین‌المللی میانکاله طبق مصوبه ۱۳۴۸ شورای عالی شکاربانی به عنوان منطقه حفاظت شده معرفی شد. این تالاب البته به دلیل دارا بودن معیار کنوانسیون‌های بین‌المللی در سال ۱۳۵۴ در زمره اولین دسته از تالاب‌هایی به شمار آمد که در فهرست کنوانسیون رامسر به ثبت رسید. این منطقه با طول تقریبی ۷۰کیلومتر در مرز جغرافیایی دو استان مازندران و گلستان واقع شده که موقعیت آن به دلیل ویژگی مصونیت از توسعه شهر، آلودگی و تخریب جایگاه کم نظیری را در منطقه خاورمیانه و غرب آسیا احراز کرده است. این تالاب به دلیل برخورداری از شرایط مناسب زیستی، در طول سال میزبان جمعیت بزرگی از گونه‌های مختلف پرندگان است.

علاوه بر آن بستر طبیعی زاد و ولد انواع آبزیان و ذخیره‌گاه ژنتیک این گونه‌های آبی به شمار می‌رود. با این حال از سر بی‌تدبیری مسوولان، «تخریب» سرنوشت محتومی است که دامن میانکاله را همچون انزلی و لار و گلستان خواهد گرفت.

جاده زیر آب

جاده قدیم این شهر، در جریان پیشروی دریا به زیر آب رفت، این در حالی است که این منطقه تا سال ۱۳۵۷ تنها در فصل زمستان تحت‌تاثیر «مد» آب قرار می‌گرفت، اما به هر حال آب این جاده را نیز، براساس فرآیند تکامل طبیعی دریاچه‌ها و تالاب‌ها پوشانده است؛ به طوری که به وسعت قبلی خلیج و تالاب میانکاله اضافه کرده و درنهایت زیستگاه یکپارچه‌ای را پدید آورده است؛ بنابراین تخریب آن، نقض آشکار قانون تلقی می‌شود؛ تا جایی که طبق اصل پنجاهم قانون اساسی حفاظت محیط‌زیست که نسل امروز و نسل‌های بعد باید در آن حیات اجتماعی و رو به رشدی داشته باشند، وظیفه عمومی تلقی می‌شود، از همین رو فعالیت‌های اقتصادی و غیر آن که با آلودگی محیط‌زیست یا تخریب غیرقابل جبران آن ملازمه پیدا کند، ممنوع است. این در حالی است که ناامنی در زیستگاه آبی، قطع ارتباط آبی و تبادل انرژی، حذف و نابودی محیط‌زیست زاد و ولد آبزیان و پرندگان تالابی، دستبرد به حریم امن تالاب کمترین پیامدهای منفی قابل پیش‌بینی و قطعی احداث این جاده خواهد بود.

از دیگر سو چه کسی می‌تواند پیشروی آتی آب دریا و جلوگیری از پوشاندن جاده در دست احداث را در آینده تضمین کند.

مسابقه در میانکاله

یادآوری وضعیت تالاب میانکاله موضوعی است که «کهرم»، یکی از کارشناسان محیط‌زیست را نیز برمی‌آشوبد: «وقتی ورود عموم را به چنین محوطه‌ای بازمی‌گذارند و در آن مسابقه موتورسواری به راه می‌اندازند معلوم است فرم آن از «زیستگاه» حیات‌وحش خارج می‌شود».

او میانکاله را از حیث زیستگاه حیات وحش بارورترین منطقه ساحلی می‌داند: خلیج میانکاله تنها جایی است که آب شور و شیرین مخلوط می‌شود و زمینه زاد و ولد آبزیان را فراهم می‌کند. به باور این کارشناس محیط زیست احداث این جاده خاصیت مخلوط شدن آب شور و شیرین در این منطقه را نابود کرده و زیستگاه را به دو نیم تقسیم می‌کند؛ این شرایط در نهایت حیوانات را نیز منزوی می‌کند و تولید نسل آنها را به مخاطره می‌اندازد.

کهرم معتقد است: مسوولان در پارک‌های ملی گلستان و لار هم جاده ساختند؛ ما ایرانی‌ها عادت داریم پارک‌های ملی را به ثبت برسانیم و آنها را با استاندارد ایرانی حفظ ‌کنیم؛ در حالی که چنین مناطقی را می‌بایست دربست در اختیار حیات وحش قرار داد.او مجموع مناطقی که در ایران به عنوان مناطق حفاظت شده به ثبت رسیده است را ۳/۷درصد عنوان می‌کند: اگر قرار است این مناطق نابود شوند، چرا برای نگهداری آنها بهای سنگینی چون شهادت ۷ محیط‌بان می‌پردازیم و به چه دلیل این مناطق را به ثبت می‌رسانیم.

او برای اثبات نابودی این منطقه به تعداد پرندگان مهاجری اشاره می‌کند که در گذشته به این منطقه مهاجرت می‌کردند؛ به طوری که طبق تحقیقات در سال گذشته، از ۷۰ هزار به ۱۱هزار پرنده کاهش یافته است.

کهرم برافروخته می‌شود و می‌گوید فاتحه میانکاله را باید خواند...

از سوی دیگر منصوری، عضو انجمن دیده‌بان میانکاله می‌گوید: فروردین ماه امسال به دلیل سهل‌انگاری مسافران نوروزی ۱۰ هکتار از پوشش گیاهی میانکاله در آتش سوخت.

در عین حال شهرداری بندر ترکمن نیز یک متر و نیم از پوشش گیاهی این منطقه را برای سالم‌سازی محدوده دریا نابود کرده است که این خود نقض قانون شکار و صید مصوب سال ۴۶ است. حال در شرایطی که قانون‌های مصوب در سال‌های خیلی دور یکی یکی نقض می‌شود، مسوولان بهشهر برای احداث جاده‌ای که به نابودی اکوسیستم خواهد انجامید به نامه‌ای استناد می‌کنند که از رییس سازمان محیط‌زیست وقت در سال‌های پیش از انقلاب به‌جا مانده و البته فاقد امضا است.