نگذارید زمین بسوزد

تلاطم در بازارهای نفت، نگرانی از افزایش آلودگی و گرمای زمین، پیدایش نسل تازه لپ‌تاپ، بحران مسکن در آمریکا و سرانجام اعتصاب در بزرگترین خودروسازی آمریکا از مهم‌ترین خبرهای اقتصادی جهان در یک ماه گذشته بود. چکیده این تحولات به شرح زیر است: فرانسه پر هزینه‌ترین کشور اروپایی

رییس بانک مرکزی اروپا با انتقاد شدید از سیاست‌های مالی فرانسه تاکید کرد، فرانسه تا پایان سال ۲۰۰۷ به پر هزینه‌ترین کشور اروپایی تبدیل خواهد شد.

ژان کلود تریشه که زمانی، رییس بانک مرکزی فرانسه بود در تشریح اوضاع اقتصادی فرانسه گفت: هزینه‌های دولت فرانسه نسبت به تولید ناخالص داخلی این کشور بسیار بالا است و فرانسه تا پایان امسال با پیشی گرفتن بر آلمان به پر هزینه‌ترین کشور اروپایی تبدیل خواهد شد.

این در حالی است که فرانسیس فیلون نخست وزیر فرانسه نیز اوضاع مالی این کشور را در شرایط بحرانی توصیف و ارزیابی کرده است. فرانسه از سالها پیش تحت فشار شدید اتحادیه اروپا برای کاهش کسری بودجه است. از سوی دیگر دولت فرانسه نیز مقام‌های بانک مرکزی اروپا را به علت افزایش ارزش یورو در برابر دلار و همچنین کاهش رشد اقتصادی اروپا مورد انتقاد قرار می‌دهند. نیکولا سارکوزی رییس‌جمهور فرانسه نیز قول داد، برای کاهش کسری بودجه این کشور تلاش خواهد کرد ولی فکر نمی‌کند این مساله تا سال ۲۰۱۲ محقق شود.

بازگشت به عصر اعتصاب‌های بزرگ

اعتصاب‌های کوچک و مقطعی در خودروسازی آمریکایی جنرال موتورز ماه گذشته جای خود را به اعتصابی فراگیر داد و ناگهان ۷۳‌هزار کارگر دست از کار کشیدند.

به گزارش رویتر بیش از ۷۳‌هزار کارگر شرکت خودروسازی جنرال موتورز در بزرگ‌ترین اعتصاب سراسری و به دلیل عدم حصول توافق با این شرکت بر سر شرایط استخدامی‌و نظام پرداخت حقوق در اولین دوشنبه مهر ماه دست به اعتصاب زدند. این اولین اعتصاب سراسری در آمریکا علیه جنرال موتورز از سال ۱۹۷۰ به این سو بود. کارگران جنرال موتورز پس از آن دست به اعتصاب زدند که مذاکرات ده هفته‌ای اتحادیه کارگران متحد خودرو با جنرال موتورز هیچ نتیجه‌ای را به دنبال نیاورد. در اثر این اعتصاب ۸۰‌درصد کارخانه‌های جنرال موتورز در آمریکا تعطیل شده‌اند و بر اساس نظر کارشناسان شرکت جنرال موتورز هر ماه هشت‌میلیارد دلار به دلیل این اعتصاب زیان می‌بیند. کاخ سفید در واکنش به این اعتصاب از دو طرف خواست به مذاکرات خود ادامه دهند. پیش تر کارگران شرکت خودروسازی جنرال موتورز آمریکا تهدید کرده بودند چنانچه این شرکت همچنان بر انجام تغییرات در نظام پرداخت حقوق و شرایط استخدامی‌خود اصرار داشته باشد دست به اعتصاب خواهند زد.

شرکت جنرال موتورز که از نظر میزان درآمد و تولید دوران بسیار بدی را سپری می‌کند با هدف کاهش فشارهای هزینه‌ای بر خود تصمیم گرفته است نظام دوگانه‌ای را در زمینه پرداخت حقوق به کارکنان خود پیاده کند و شرایط اخراج کارکنان را تسهیل نماید. شرکت خودروسازی جنرال موتورز در سال گذشته میلادی با ۱۵‌میلیارد دلار زیان مواجه شد. اگرچه اعتصاب کارگران جنرال موتورز پس از دو روز و در پی توافق با مدیران پایان یافت اما برخی تحلبلگران همین اعبصاب دوروزه را بازگشت به عصر اعتصابات بزرگ نامیدند.

پایان شوک نفتی، ادامه نگرانی

شوک نفتی که از سه هفته پیش شروع شده بود در هفته آخر اوت (هفته اول مهر) متوقف شد و بهای نفت اندکی کاهش یافت. اما این کاهش به نگرانی مصرف‌کنندگان پایان نداده است و خریداران نفت خود را برای قیمت‌های بالاتر در ماه‌های آینده آماده می‌کنند. موسسه مالی گلدمن ساش آمریکا در تازه‌ترین گزارش خود اعلام کرد، قیمت متوسط جهانی نفت طی سال ۲۰۰۸ میلادی به بیش از ۸۵ دلار خواهد رسید.

این موسسه در ادامه افزود: قیمت جهانی نفت در مقاطعی از سال ۲۰۰۸ میلادی به مرز ۹۵ دلار در هر بشکه خواهد رسید. گلدمن ساش پیش از این قیمت متوسط نفت در سال ۲۰۰۸ را بیش از ۷۲ دلار اعلام کرده بود. تولید جهانی نفت طی تابستان امسال یک‌میلیون بشکه در روز نسبت به مدت مشابه سال قبل کاهش داشته است و این در حالی است که تقاضای جهانی نفت نیز نسبت به سال گذشته یک‌میلیون بشکه در روز رشد نشان می‌دهد. گلدمن ساش افزود: میزان ذخایر جهانی نفت طی سه ماه پایانی امسال روزانه ۵/۱‌میلیون بشکه کاهش خواهد یافت و این مساله موجب رشد فزاینده قیمت نفت طی زمستان آینده خواهد شد. قیمت متوسط هر بشکه نفت آمریکا تا پایان امسال نیز به بیش از ۸۵ دلار خواهد رسید.

آمریکایی‌ها در انتظار خانه‌های جدید

براساس تحقیقی که نتیجه آن هفته گذشته منتشر شد طی ماه ژوئیه (۱۰ تیر تا ۱۰ مرداد) قیمت مسکن در ۱۰ شهر بزرگ آمریکا بیش از ۶/۰‌درصد کاهش یافت که این میزان کاهش طی ۱۶ سال اخیر بی سابقه بوده است. موسسه تحقیقاتی استاندارد اندپورز با انتشار این تحقیق اعلام کرد: قیمت مسکن در آمریکا طی یک سال گذشته بیش از ۵/۴‌درصد کاهش داشته است. در تحقیقی که از ۲۰ شهر بزرگ آمریکا انجام شده است این نتیجه به دست آمد که قیمت مسکن در ۱۵ شهر کاهش داشته و قیمتها نسبت به ژوئیه ۲۰۰۶ بیش از ۹/۳‌درصد افت داشته است. آتلانتا، شارلوت، کارولینای شمالی، دالاس، پورتلند و سیاتل تنها شهرهای هستند که قیمت مسکن در آنها همچنان رو به افزایش است. کاهش بهای مسکن در آمریکا خبر خوشی به شمار نمی‌رود زیرا به اعتقاد کارشناسان اقتصادی، وضعیت بحرانی صندوقها و موسسات وام مسکن آمریکا، مهمترین علت رکود بی سابقه در بخش مسکن و کاهش بها به شمار می‌رود. در واقع آمریکایی‌ها در انتظار رونق ساخت و ساز و دستیابی به خانه‌هایی با سبک‌های جدیدتر خرید را متوقف کرده‌اند و کاهش تقاضا به کاهش قیمت منجر شده است.

نگذارید زمین بسوزد

دبیرکل سازمان ملل متحد از رهبران جهان خواست تا برای مقابله با گرمایش و تغییرات جوی زمین به سرعت اقدام کنند. بان‌کی‌مون به جمعی از رهبران کشورهای جهان در نیویورک گفت: لازم است که هر موافقتنامه تازه جهانی برای کاهش گازهای گلخانه‌ای در چارچوب سازمان ملل مورد مذاکره قرار گیرد.

رهبران و نمایندگان ۱۵۰ کشور جهان هفته گذشته برای بحث درباره گرمایش زمین و چگونگی مقابله با آن در نیویورک گرد آمده‌بودند. بان در این اجلاس بی سابقه گفت: اگر همین حالا اقدام نکنیم، پیامد تغییرات آب و هوایی ویرانگر خواهد بود. ما برای رسیدگی به این مشکل همین حالا تدابیری که امکان اجرای مالی آنها وجود داشته باشد و همچنین فناوری‌های لازم را در اختیار داریم. وی تصریح کرد: سازمان ملل محل مناسبی برای مذاکره درباره یک معامله تازه برای کاهش میزان تصاعد گازهای گلخانه‌ای است.

دبیرکل سازمان ملل ابراز امیدواری کرد که ملاقات سازمان ملل نقش نیروی محرکه برای مذاکرات گرمایش زمین که قرار است در دسامبر در بالی، اندونزی، برگزار شود را بازی کند.

آرنولد شوارتزنگر فرماندار ایالت کالیفرنیا که در این اجلاس شرکت داشت، گفت که وقت آن است که نگاه‌ها از پیمان ۱۹۹۷ کیوتو گرفته شود،زیرا پیامدهای تغییرات جوی در جهان چنان مشکل عاجلی است که دیگر مهم نیست چه کسی در گذشته مسوول آن بوده است، مهم این است که بدانیم چه کسی برای آینده پاسخگوست. کالیفرنیا با وضع قانونی از صنایع فعال در این ایالت خواسته است تصاعد گازهای گلخانه‌ای را تا سال ۲۰۲۰ به میزان ۲۵‌درصد کم کنند. شوارتزنگر تصریح کرد: ملل ثروتمند و ملل فقیر مسوولیت‌های مختلفی دارند، اما یک مسوولیت هست که همه دارند و آن عمل است.

دبیرکل سازمان ملل متحد در جمع بندی این همایش اعلام کرد که جهان باید تا سال ۲۰۵۰ تولید گازهای گلخانه‌ای را به نصف کاهش دهد تا افزایش حرارت در دنیا را در حدود دو درجه سانتیگراد حفظ کنیم.

وی گفت: نظریه تدابیر دراز مدت همانطور که بسیاری از کشورها تاکید کردند باید با شاخص‌های بازدارنده موکد همراه شوند. بیشترین پیشنهادات ارائه شده درباره لزوم کاهش گازهای گلخانه‌ای به نصف تا سال ۲۰۵۰ و بدین ترتیب محدود کردن رشد دما به دو درجه سانتی گراد بود. به اعتقاد بان کی مون، دقیقا همین هدف باید در توافقنامه جهانی که در همایش بالی طی دسامبر سال‌جاری بررسی می‌شود منعکس شده و به آن حالت الزام اجرایی داده شود.

سه هفته پیش هم در کنفرانسی در مونترال کانادا، نمایندگان ۲۰۰ کشور جهان توافق کردند که ۱۰ سال زودتر از موعد مقرر از تولید گاز هیدروکربن‌های مختلف و اکسیدهای نیتروژن (CFC)، که یکی از عوامل اصلی تخریب لایه اوزون هستند، صرفنظر کنند. مطابق توافق مونترال، کشورهای صنعتی تا سال ۲۰۲۰ و کشورهای در حال توسعه تا سال ۲۰۳۰ تولید و استفاده از گازهای تخریب‌کننده‌ لایه اوزون را متوقف خواهند کرد. این توافق موفقیت بزرگی در آستانه کنفرانس نیویورک بود.

رواج موبایل در افغانستان

وزیر مخابرات افغانستان اوایل ماه گذشته خبر داد که تاکنون ۸۰۰‌میلیون دلار در عرصه فناوری مخابراتی در این کشور سرمایه‌گذاری شده است.امیرزی سنگین، این مطلب را در مراسم آغاز به کار چهارمین شرکت تلفن‌همراه (موبایل) در کابل اعلام کرد. شرکت مخابراتی «اتصالات» از کشور امارات متحده عربی، چهارمین شرکت عرضه کننده تلفن‌همراه است که پس از شرکت‌های افغان بیسیم، روشن و اریبا کار خود را در افغانستان آغاز کرده است. این شرکت می‌گوید نزدیک به سیصد‌میلیون دلار در افغانستان سرمایه‌گذاری می‌کند. شرکت تلفن‌همراه اتصالات، درحال حاضر در شهرهای کابل، هرات، مزارشریف، قندوز و جلال آباد فعالیت می‌کند.

«امیرزی سنگین»، وزیر مخابرات گفت افغانستان در مراسم آغاز به کار شرکت مخابراتی اتصالات گفت کشورش در جلب سرمایه‌گذاری خارجی در عرصه مخابرات «بسیار موفق» بوده و تاکنون شرکای خارجی، هشتصد‌میلیون دلار در این عرصه سرمایه‌گذاری کرده‌اند. وی افزود دولت افغانستان در سال گذشته از محل همین سرمایه‌گذاری‌ها، بیش از صد‌میلیون دلار درآمد داشته است.

به گفته وزیر مخابرات افغانستان، در حال حاضر نزدیک به هشتاد‌درصد مردم این کشور، به خدمات مخابراتی دسترسی دارند. امیرزی سنگین گفت: «در حال حاضر سه‌میلیون افغان از تلفن‌های همراه استفاده می‌کنند. این شرکت‌ها زمینه اشتغال را برای نزدیک به پنجاه‌هزار افغان میسر کرده‌اند».اما با وجود فعالیت سه شرکت غیر دولتی تلفن‌همراه و ورود یک شرکت خارجی به این عرصه، برخی از مردم افغانستان، هنوز از کیفیت و قیمت مکالمات با تلفن‌همراه ناراضی هستند. دولت افغانستان نیز امیدوار است با جلب سرمایه‌گذاری‌های بیشتر در این عرصه، میدان رقابت را تنگ‌تر کند و در نتیجه، بتواند بر قیمت و کیفیت مکالمات تلفن‌همراه تاثیر مثبت بگذارد.

یکی برای مشتری یکی برای تهیدستان جهان

در خبرهای ماه گذشته خبری جذاب نیز برای دوستداران لپ‌تاپ‌های ارزان که البته اهل کارهای خیریه هم باشند به چشم می‌خورد. هنگام خرید این مدل رایانه‌های کوچک که اکنون در کشورهای صنعتی پیدا می‌شود وبه لپ‌تاپ‌های ۱۰۰ دلاری شهرت دارد، خریدار باید هزینه دو دستگاه را همزمان پرداخت کند، شرکت فروشنده یکی از لپ‌تاپ‌ها را به خریدار می‌دهد و یکی دیگر را برای کودکی در یکی از کشورهای در حال توسعه ارسال می‌کند. برنامه فروش لپ‌تاپ‌ها، تحت عنوان «جی وان جی وان»، از دوازدهم نوامبر(۲۱ آبان) آغاز خواهد شد و به مدت چهارده روز ادامه خواهد داشت.

والتر بندر، رییس بخش نرم‌افزار طرح «یک لپ‌تاپ برای هر کودک، به بی‌بی‌سی گفته است: «از اولین روزی که این ایده را مطرح کردیم با استقبال زیاد مردم در کشورهای پیشرفته روبرو شدیم.» تشکیلاتی که بانی راه‌اندازی طرح لپ‌تاپ‌های صد دلاری بوده است، قبلا گفته بود برای شروع خط تولید، گرفتن سفارش برای ساخت دست کم سه‌میلیون دستگاه از این گونه لپ‌تاپ‌ها لازم است.

سازنده این لپ‌تاپ‌ها برای آن نام «ایکس او» انتخاب کرده و آن را طوری طراحی کرده است که قابل استفاده برای کودکان، کم هزینه، با دوام و کار کردن با آن در حد ممکن آسان باشد. پنج سال پس از مطرح شدن ایده ساختن لپ‌تاپ‌های صد دلاری، مرحله تولید انبوه اینگونه لپ‌تاپ‌ها سه ماه پیش شروع شد.

ابتکارات زیادی در ساخت لپ‌تاپ‌های صد دلاری به کار برده شده است. مثلا این مدل رایانه‌های کتابی و سیار صفحه نمایش ویژه‌ای دارد تا در هوای آزاد و آفتابی قابل استفاده باشد. این لپ‌تاپ‌ها بخش متحرکی ندارند، با باطری خورشیدی، پمپ پایی یا شارژرهای هندلی قابل استفاده اند. جعبه محافظ این لپ‌تاپ هم از مواد ضد آب ساخته شده است. این لپ‌تاپ که می‌تواند به صورت بی‌سیم به اینترنت متصل شود، با یک سیستم عامل منبع باز مانند لینوکس کار خواهد کرد که معمولا ارزان‌تر از نرم‌افزار ویندوز است. قیمت این لپ‌تاپ اخیرا از ۱۷۶ دلار به ۱۸۸ دلار افزایش یافت اما هدف این است که نهایتا قیمت آن ۱۰۰ دلار تثبیت شود.

دولت‌ها می‌توانند به طور انبوه خرید کنند و هر بار سفارش خرید ۲۵۰‌هزار دستگاه لپ‌تاپ «صد دلاری» بدهند. تشکیلاتی که این طرح را پایه ریزی کرده و اجرای آن را در دست داشته است اعلام نکرده که دولت‌های چه کشورهایی اولین خریدهای انبوه را انجام داده‌اند. افغانستان، رواندا و‌هائیتی، اولین کشورهایی هستند که لپ‌تاپ‌های اهدا شده را دریافت می‌کنند. همه کشورهای در حال توسعه که در فهرست کشورهای محروم سازمان ملل متحد قرار دارند، می‌توانند برای شرکت در این برنامه آزمایشی دو هفته‌ای با یکدیگر رقابت کنند. فروش لپ‌تاپ‌های «صد دلاری» دو هفته ادامه دارد تا سازنده آن فرصت کافی برای تحویل سفارشات داشته باشد و همچنین دستگاه‌ها سر از کشور دیگری در نیاورد.

با اینکه تعداد لپ‌تاپ‌هایی که از طریق برنامه «جی وان جی وان» به فروش خواهد رسید هنوز اعلام نشده است اما به گفته آقای بندر اولین ۲۵‌هزار خریدار لپ‌تاپ‌ها، قاعدتا تا آخر سال‌جاری میلادی دستگاه خود را دریافت خواهند کرد. دیگر خریداران، لپ‌تاپ خود را در سه ماهه اول سال ۲۰۰۸ دریافت می‌کنند.

بندر گفت اگر این برنامه موفق باشد ادامه آن بررسی خواهد شد: «انگیزه ما کمک به آموزش کودکان و دادن فرصت به آنهاست تا در این برنامه شرکت کنند.» برخی از منتقدین نیاز به این لپ‌تاپ‌ها در کشورهایی که با کمبودهای اساسی مانند کمبود آب و برق و خدمات بهداشتی روبرو هستند را مورد سوال قرار داده‌اند، سازمان ملل از طرح ساخت لپ‌تاپ صد دلاری جهت کمک به کشورهای فقیر در مبارزه با شکاف دیجیتالی، حمایت کرده است. این رایانه کوچک که کمی‌ ارزان‌تر از هزینه تولیدش فروخته خواهد شد، به اندازه یک کتاب درسی است.