بدون برق، هرگز

برای آگاهی از فراز و نشیب‌هایی که صنعت برق ایران در 28سال اخیر و فاصله پس از پیروزی شکوهمند اسلامی در بهمن 1357 داشته، ضروری است با یاری جستن از اعداد و ارقام شاخص، وضعیت صنعت برق کشور را بررسی کنیم.

در سال ۱۳۵۷ قدرت نصب شده نیروگاه ی۷۰۲۴ مگاوات، حداکثر قدرت سالانه ۳۴۸۶ مگاوات، تولید برق ۱۷۳۸۶ میلیون کیلووات ساعت، طول خطوط انتقال و فوق توزیع ۱۳۵۶۱کیلومتر مدار، ظرفیت ترانسفورماتورهای انتقال و فوق توزیع ۱۸۴۷۷مگاولت آمپر، طول خطوط فشار متوسط و ضعیف شبکه توزیع ۶۸۲۱۴کیلومتر، ظرفیت ترانسفورماتورهای شبکه توزیع ۸۳۳۰ مگاولت آمپر، تعداد مشترکان ۳میلیون و ۳۹۹هزار مشترک و تعداد روستاهای برقدار شده که عمدتا در حاشیه شهرهای بزرگ قرار داشت به ۴۳۶۷روستا بالغ می‌شد.
با پیروزی انقلاب اسلامی ایران تحریم‌های اقتصادی، سیاسی و جنگ هشت‌ساله تحمیلی بر علیه ایران آغاز شد و تمامی تاسیسات صنعت برق هدف دشمن قرار گرفت، به طوری که پس از پایان جنگ حدود ۲۲۰۰ مگاوات از ظرفیت نیروگاهی، خطوط و پست‌ها آسیب دیده بود و باید می‌شد و این کوششی سخت و شوقی حماسی را طلب می‌نمود. اینک در سال ۱۳۸۵، قدرت نصب شده ۶/۶برابر سال ۱۳۵۷ است، تولید برق ۸/۱۰برابر، طول خطوط انتقال و فوق توزیع ۹/۶برابر، ظرفیت پست‌های انتقال و فوق توزیع ۸/۷برابر، مصرف برق ۱/۱۰برابر، تعداد مشترکان ۱/۶برابر، طول خطوط فشار متوسط و ضعیف ۴/۸برابر و تعداد روستاهای برقدار شده ۶/۱۱ برابر شده در حالی که جمعیت کشور تنها ۹/۱برابر افزایش داشته است. کلیه شاخص‌های برشمرده فوق نشانه‌ای از آگاهی عام و برخورداری بهتر مردم از برق و خدمات صنعت برق است. امروز دیگر برق یک کالای تجملی و عامل فخرفروشی نیست بلکه یک عامل زیرساختی و یک ضرورت بنیادین است (بدون برق هرگز).

ایران امروز با اتصال شبکه سراسری به شبکه‌های برق‌رسانی کشورهای مختلف همجوار در مبادلات انرژی الکتریکی فرامرزی نیز فعال است. ایران امروز ساخت تجهیزات و امکانات مورد نیاز صنعت برق را سرلوحه کاری خود قرار داده و به کشورهای دیگر تجهیزات برقی و خدمات مهندسی صادر می‌کند و این دستاوردی عظیم برای ۲۸سال پرتلاطم از نظر اقتصادی و سیاسی است.
صنعت برق ایران در ۲۸سال گذشته به مدد استفاده از نیروهای متخصص داخلی، تحولات عمیق و بزرگی را از سر گذرانده است که در ذیل به آنها می‌پردازیم:
قدرت نصب شده نیروگاهی
قدرت نصب شده نیروگاهی در سال ۱۳۵۷ معادل ۷۰۲۴مگاوات بود که در پایان آذر ماه سال ۱۳۸۵ به ۴۴۵۹۴مگاوات رسیده و پیش‌بینی می‌شود تا پایان امسال به ۴۶۵۴۳مگاوات (۶/۶برابر) برسد.

حداکثر بار تامین شده همزمان
حداکثر بار تامین شده همزمان برق در سال ۱۳۵۷ معادل ۳۴۸۶مگاوات بود که امسال این رقم با ۷/۹برابر شدن به ۳۳۶۴۰مگاوات رسید.
تولید برق
تولید انرژی در سال ۱۳۵۷ معادل ۱۷میلیارد و ۳۸۶میلیون کیلووات ساعت بود اما این رقم در آذر ماه امسال به ۱۴۵میلیارد و ۶۰۷میلیون کیلووات ساعت رسید و تا پایان ۱۸۷میلیارد و ۱۸۱میلیون کیلووات ساعت (۸/۱۰برابر سال ۵۷) خواهد رسید.
قدرت نصب شده حرارتی
قدرت نصب شده حرارتی در سال ۱۳۵۷ معادل ۵۲۲۰مگاوات بود اما هم‌اکنون با ۶/۷برابر شدن به ۳۹۵۷۵مگاوات رسیده است.
قدرت نصب شده آبی
قدرت نصب شده آبی در سال ۱۳۵۷ حدود ۱۸۰۴ مگاوات بود که در پایان آذرماه امسال به ۶۵۵۵مگاوات رسید و پیش‌بینی می‌شود این رقم تا پایان امسال به ۶۹۶۸مگاوات (۹/۳ برابر) برسد.
تعداد واحدهای نیروگاهی
تعداد واحدهای نیروگاهی در سال ۱۳۵۷ معادل ۲۶۷ واحد بود که در آذرماه امسال به ۴۲۵ واحد رسید و پیش‌بینی می‌شود این رقم تا پایان امسال به ۴۴۵ واحد (۷/۱برابر) برسد.
صنایع بزرگ تا پیش از پیروزی انقلاب تولید برق نداشتند اما اکنون ۴میلیارد و ۷۵۰میلیون کیلووات ساعت انرژی برق در این صنایع تولید می‌شود.
طول خطوط انتقال برق در سال ۱۳۵۷ معادل ۴۵۴۸ کیلیومتر بود و این رقم با ۵/۸برابر رشد در آذرماه امسال به ۳۸۰۵۴کیلومتر رسیده و تا پایان امسال پیش‌بینی می‌شود این رقم به ۳۸۵۸۷کیلیومتر افزایش یابد.
طول خطوط فوق توزیع
طول خطوط توزیع که در سال ۱۳۵۷ معادل ۹۰۱۳ کیلومتر مدار بود اکنون به ۵۴۷۰۴کیلومتر مدار رسیده و پیش‌بینی می‌شود این رقم تا پایان امسال به ۵۵۰۹۶کیلومتر مدار (۱/۶برابر) برسد.

ظرفیت پست‌های انتقال
ظرفیت‌ پست‌های انتقال در سال ۱۳۵۷ معادل ۹۱۵۰مگاوات ولت آمپر بود که اکنون به ۸۱۲۸۶ مگاولت آمپر رسیده و پیش‌بینی می‌شود تا پایان امسال به ۸۲۵۰۱مگاولت آمپر (۹برابر) برسد.
ظرفیت‌ پست‌های فوق توزیع
ظرفیت پست‌های فوق توزیع در ابتدای انقلاب ۹۳۲۷مگاولت آمپر بود اما در پایان ۹ماه امسال به ۶۰۰۵۱ مگاولت آمپر رسیده و پیش‌بینی می‌شود تا پایان امسال به ۶/۶برابر رشد به ۶۱۲۶۱مگاولت آمپر بالغ شود.
تعداد مشترکین
تعداد مشترکین برق که در سال ۱۳۵۷ کمتر از ۳میلیون و ۴۰۰ هزار مشترک بود. در آذر ماه امسال به ۲۰میلیون و ۲۹۴ هزار مشترک رسید و تا پایان امسال با افزوده شدن ۳۷۲ هزار مشترک دیگر نسبت به روزهای آغاز انقلاب ۱/۶برابر مشترک خواهد داشت.
فروش انرژی برق
در سال ۱۳۵۷ حدود ۱۴۱۴۵ میلیون کیلو وات ساعت برق فروخته شد. این رقم در آذر ماه به ۹۸۱۸۰میلیون کیلو وات ساعت رسید و تا پایان سال از ۱۴۳۷۴۹ میلیون کیلو وات ساعت (۲/۱۰برابر) عبور خواهد کرد.
ظرفیت ترانسفورماتورهای توزیع
ظرفیت ترانسفورماتورهای توزیع در سال ۱۳۸۵معادل ۸۳۳۰مگا ولت آمپر بود، اما پیش‌بینی می‌شود تا پایان امسال با ۹/۷ برابر شدن به ۶۵۷۲۷ مگا ولت آمپر برسد.

تعداد کل روستاهای برق‌دار شده
تعداد روستاهای برق‌دار شده در سال ۱۳۵۷معادل ۴۳۶۷ بوده، اما در آذر ماه امسال به ۵۰۵۷۵ روستا رسید و پیش‌بینی می‌شود که رقم تا پایان امسال به ۵۰۷۲۵روستا برسد که ۶/۱۱برابر سال ۵۷است.
تعداد خانوار روستاهای برق‌دار شده
خانوارهای روستایی برخوردار از برق که تعداد آنها در سال ۱۳۵۷ فقط ۷۵۰هزار بود در آغاز زمستان امسال به ۴میلیون و ۴۱۷هزار و ۶۸۳خانوار رسید. به رغم شرایط دشوار کار در زمستان‌ها پیش‌بینی می‌شود تعداد خانوارها تا پایان سال حدود سه هزار افزایش یابد و کل تعداد آنها به ۹/۵برابر سال ۵۷ برسد.
نیروی انسانی
نیروی انسانی شاغل در صنعت برق در سال ۱۳۵۷معادل ۳۲هزار نفر بودکه تنها ۱۵۳۱نفر آنها از تحصیلات عالی برخوردار بودند. اکنون تعداد کل کارکنان صنعت برق به ۴۸۶۲۲نفر رسیده است که بیش از ۱۱هزار و ۷۴۵نفر از آنها تحصیلات دانشگاهی دارند.
اطلاعات سال ۱۳۸۵ براساس ۹ماه عملکرد و ۳ماه برآورد تهیه شده است.