بخش‌خصوصی در صنعت فولاد رشد می‌کند
«دنیای اقتصاد» به مناسب سالگرد پیروزی انقلاب اسلامی گفت‌وگویی با حسن مصیب‌زاده مدیرعامل فولاد البرز انجام داده است که متن آن در پی می‌آید:
«دنیای اقتصاد» به مناسب سالگرد پیروزی انقلاب اسلامی گفت‌وگویی با حسن مصیب‌زاده مدیرعامل فولاد البرز انجام داده است که متن آن در پی می‌آید: از انقلاب تا امروز صنعت فولاد ایران دچار چه تحولاتی شده است؟ نوع سرمایه‌گذاری دولتی-خصوصی در این صنعت به چه صورتی است؟
از ابتدا این صنعت دولتی بوده است در اوایل سال ۱۳۷۰ به طور متوالی ۴سال به وزارت معادن و فلزات سابق نامه نوشتم تا اجازه احداث یک نورد را بگیرم ولی آنها به این نامه‌ها پاسخی نداده و می‌گفتند دولتی است من طی ملاقاتی که با آقای محلوجی وزیر معادن وقت داشتم به ایشان توضیح دادم. در آن زمان میلگرد و سایر لوازم از ترکیه به ایران وارد می‌شد و با نشان‌دادن عکس‌هایی که از کارگاه‌های موجود در ترکیه تهیه کرده بودم آنها قانع شدند تا مجوز احداث واحد ۲۰۰هزار تنی نورد را بدهند. سپس در سال ۷۷ این واحد راه‌اندازی شد. و طبق عادتی که کسی راه را باز کند بقیه به دنبال آن حرکت می‌کنند تا به حال حدود ۸۰میلیون تن مجوز نورد صادر شده که از این تعداد حدود ۱۰میلیون تن در دست احداث هستند. روی هم رفته صنعت فولاد در دست دولت بود ولی با اخذ مجوز، بخش‌خصوصی به طور جدی وارد این صنعت شد. سال‌های ۸۳-۸۴ صنعت فولاد ضررده شد و تقریبا در هریک‌هزار تن تولید، کارخانه‌های داخلی مبلغی بالغ بر یکصدهزار دلار متحمل زیان شدند. ولی امسال با توجه به ساخت و ساز‌های بخش‌خصوصی و دولتی صنعت فولاد رونق یافت، با وجود این متاسفانه پشتیبانی که باید در این زمینه از بخش‌خصوصی شود صورت نگرفته است به طور مثال در سطح تولید فولاد خام برای طرح ذوب آهن گمبرون در بندرعباس درخواست سنگ‌آهن کردم ولی با توجه به دو نامه‌ای که برای من ارسال شده است گفته‌اند که تهیه سنگ‌آهن از خارج از کشور به صرفه‌تر است و امکان تامین آن برای شرکت در داخل وجود ندارد.
بنابراین با وجود هشدار بعضی روزنامه‌ها جای تاسف است که بخش‌خصوصی را حمایت نمی‌کنند که با توجه به ظرفیت بالای معادن سنگ‌آهن ، این مساله تاسف‌بار است در برزیل تولید سالانه سنگ‌آهن بالای ۲۰۰میلیون تن است. در ایران با توجه به ظرفیت بالای میلیونی استخراج کمتر از ۵۰میلیون تن است. با ادامه این روند چشم‌انداز صنعت تولید فولاد در برنامه چهارم ۲۸میلیون تن در نظر گرفته شده است. طبق فرمایش‌های آقای رییس‌جمهور با داشتن گاز ارزان و سنگ‌آهن فراوان، قیمت فولاد در ایران باید ارزان باشد در هیچ‌جای دنیا برای حق اشتراک برق صنعتی میلیون‌ها دلار پول طلب نمی‌کنند. از ما برای برق ۱۵۰مگاوات طی نامه‌ای ۱۸میلیارد تومان درخواست کردند. در خارج یک کارگر ساده در ازای ۸ ساعت کار، ۸ساعت کامل کار می‌کند و ولی برخی کارگران متاسفانه وقت‌گذرانی می‌کنند، ضمن اینکه کارگر برای کارفرما خیلی مقدس است و بنده دست کارگر وظیفه‌شناس را شخصا می‌بوسم و باید از نظر مالی تامین شود.
* دولت چه میزان از بخش‌خصوصی حمایت می‌کند؟
در سطح مدیران بالای دولت همواره در مصاحبه‌ها و سایر موارد اعلام می‌کنند که به بخش‌خصوصی کمک می‌کنند، ولی در سطح پایینتر، طرز تفکر و نحوه عمل متفاوت است. طی ملاقاتی که با آقای هراتی، مدیرعامل محترم ایمیدرو داشتم خواستار تامین سنگ‌آهن شدم، ولی در سطح پایینتر اعلام کردند که امکان فروش سنگ‌آهن به بخش‌خصوصی وجود ندارد. در دنیا حدود یک‌میلیارد و ۲۰۰میلیون تن فولاد تولید می‌شود و در حالی که بافاصله حدود ۳۰۰کیلومتری از کارخانه بزرگ‌ترین معدن سنگ‌آهن وجود دارد منصفانه نیست که برای تامین سنگ‌آهن به برزیل برویم. در این زمینه مدیران رده بالای کشور باید علل ایجاد چنین مسائلی را بررسی کنند. ما مدعی داشتن برق و گاز و کارگر مجانی هستیم که این‌گونه نیست. مورد دیگر نحوه برخورد مدیران دولتی با مدیران صنعتی بر سر بررسی موضوعات است. به عنوان مثال در مواردی مانند عوارض و قانون ارزش بر افزوده که ضدتولید است اگر بحثی صورت گیرد آنها تنها بر درستی تصمیم خود پافشاری می‌کنند، نمونه دیگر در مورد خودرو است. یک خودروی خارجی با اقساط ماهانه ۱۰۰دلار با ۳ سال گارانتی در هر ۱۰۰ کیلومتر ۴ الی ۵ لیتر بنزین می‌سوزاند در حالی که اوضاع صنعت خودرو در ایران به گونه‌ای دیگر است سالانه ۵میلیارد دلار بنزین وارد کشور می‌شود که متاسفانه گوش شنوایی وجود ندارد.
* انرژی چند درصد هزینه صنعت فولاد را به خود اختصاص می‌دهد؟
در صنعت نورد ۸۵درصد معمولا هزینه مواد اولیه، ۵درصد هزینه انرژی و ۱۵درصد هم نیروی کار و تعمیرات و نگهداری و یدکی می‌باشد در تولید فولاد خام حدودا ۲۰درصد انرژی کاربرد دارد.
* مشکل دیگر صنعت، تهیه شمش به عنوان مواد اولیه برای تولید است. در زمینه تهیه شمش و گرانی آن شما دارای مشکل خاصی نبودید؟
مشکل تهیه مواد اولیه بخش خصوصی به این شکل است که نورد کار برای تولید ۱۰هزار تن در ماه که رقم قابل توجهی هم در صنعت آهن و فولاد نیست حدود ۵میلیون دلار مواد اولیه مورد نیاز دارد که حداقل باید به اندازه ۳ ماه را مواد اولیه داشته باشد. در کل با سایر هزینه‌ها در ۳ ماه ۲۰میلیون دلار سرمایه‌گذاری نیاز دارد که با توجه به فقدان فرهنگ همکاری، بانک و صنعت بانک‌ها توان همیاری و سرمایه‌گذاری را ندارند. در واقع اوضاع بانک‌ها اجازه همکاری با سرمایه‌گذاران فولاد را نمی‌دهد.
* اوضاع محصولات در بازار داخلی و صادرات به چه صورت است؟
در بازار داخلی فعلا مصرف زیاد است ولی در زمینه صادرات به عنوان نمونه برای ارسال محصولات به بندر امام و بندرعباس ۲۰ - ۲۵ دلار در هر تن هزینه‌بر است برای کشورهایی مانند افغانستان و عراق از طریق بازارچه‌ها به صرفه است چون این کشورها دارای یک سیستم گشایش اعتبار در بانک‌ها نیستند بنابراین از طریق بازارچه‌ها تعامل دارند.
* نحوه عملکرد شما در بورس به چه صورت است؟
بخش خصوصی ما در بورس قادر به رقابت با بخش دولتی نیست، چون آنها سنگ آهن را به صورت مجانی و با سوبسید دریافت کرده و اگر ضرری متحمل شوند مشکل زیاد پیدا نمی‌کنند ولی چنانچه ما ضرر متحمل شویم خود جوابگو خواهیم بود.
* شما چرا کارهای خود را در بورس فلزات عرضه نمی‌کنید؟
در بورس فلزات ما باید با ذوب آهن و گرده ملی که تولید همسان ما را دارند رقابت کنیم که با توجه به دارایی آنها در زمینه مواد اولیه و کارخانه‌های ۵میلیارد دلاری بخش خصوصی قادر به حضور در بورس و رقابت با بخش دولتی نیست. مگر آن که در اثر تقاضای زیاد امکان فروش داشته باشیم.
*آیا طرحی برای ورود و عرضه در بورس دارید؟
بله در حال مذاکره با کارگزار هستیم.
*اگر خواستار عرضه محصولات خود باشید چه نوع محصولاتی را عرضه می‌کنید؟
میلگرد از ۸ تا ۳۲ که فعلا با قیمت روزانه عرضه می‌کنیم.
* علل افزایش قیمت میلگرد در زمستان امسال چه بود؟
معمولا زمستان در دنیا هوا رو به سردی است. ساخت و ساز کم می‌شود در نتیجه قیمت فولاد پایین می‌آید برای تولیدکنندگان زمان خوبی برای خرید مواد اولیه است که در اوایل زمستان قیمت مواد اولیه رو به پایین است . علت دیگر این است که با وجود شوروی سابق و آسیای میانه تولید آنها به بازارهای دنیا سرازیر می‌شد ولی امروزه با پیدا کردن خودشان و گران شدن نفت در کشورهای روسیه و ترکمنستان و سایر کشورها، ساخت و ساز در این کشورها افزایش یافته است. به طوری که امسال روسیه حدود یک میلیون تن میلگرد از اوکراین وارد کرد. به خاطرتان هست که آقای رییس جمهور اعلام فرمودند تعرفه فولاد صفر باشد. انتظار می‌رفت واردات فولاد به طرف ایران سرازیر شود ولی به علت گران بودن قیمت‌ها در خارج امکان خرید و وارد کردن پیدا نشد. در واقع با افزایش قیمت نفت و پیشرفت و ساخت و ساز ساختمانی، فولاد در روسیه و سایر نواحی رو به گرانی است.
* تفاوت میلگرد شما و ذوب آهن چه میزانی است؟
کیفیت محصولات که توسط استاندارد ملی بررسی می‌شود تقریبا همسان هستند زیرا کارخانه‌‌هایی که دارای استاندارد هستند دارای محصولاتی با کیفیت یکسان هستند.
در زمینه قیمت‌ها ما تا جایی که سود هم نداشته باشد می‌توانیم قیمت‌ها را کاهش دهیم ولی در سال ۸۳-۸۴ ما در هر تن ۱۰۰-۱۵۰ دلار با ضرر محصولات را به فروش رساندیم. زیرا مواد اولیه خریداری شده گران تمام شده بود و محصولات تولید شده ارزان به فروش می‌رسد.
