چرا برق در آفریقای جنوبی قطع می‌شود؟
نشریه اکونومیست گزارشی از وضعیت وخیم صنعت برق در آفریقای جنوبی تهیه کرده است و مشکلات بوجود آمده را ناشی از مالکیت و مدیریت ضعیف دولتی و عدم سرمایه‌گذاری می‌داند.
نشریه اکونومیست گزارشی از وضعیت وخیم صنعت برق در آفریقای جنوبی تهیه کرده است و مشکلات بوجود آمده را ناشی از مالکیت و مدیریت ضعیف دولتی و عدم سرمایه‌گذاری می‌داند. صنعت برق ایران نیز از مشکلات تقریبا مشابهی رنج برده و در صورت تداوم ساختار و روند کنونی، دیر یا زود آینده‌ای مشابه وضعیت آفریقای جنوبی در پیش روی خواهد داشت.
هفته گذشته اکثر نقاط آفریقای جنوبی به واسطه افت شدید برق در تاریکی فرو رفت که آخرین مورد از موارد بسیار بوده و باعث نگرانی جدی شده است. در سال ۲۰۰۶ شهر کیپ تاون به مدت چند ماه دچار قطع مکرر برق شد. دولت مشکل را کم اهمیت جلوه می‌دهد ولی فعالان اقتصادی نگران شده‌اند و شرکت‌های بزرگ مثل فرست نشنال بانک مبالغ عظیمی برای خرید ژنراتورهای برق خصوصی سرمایه‌گذاری کرده‌اند. آیا وقت آن رسیده است که مردم آفریقای جنوبی شروع به ذخیره سازی شمع کنند؟
اسکام، بنگاه دولتی که ۹۵درصد برق آفریقای جنوبی را تولید می‌کند اعلام کرد هشت واحد تولید برق آن با مشکل مواجه شده و باید در ۱۸ ژانویه تعطیل می‌شد که ظرفیت تولید را به میزان ۴۶۰۰ مگاوات کاهش می داد. سایر نیروگاه‌های برق نیز به خاطر تعمیرات معمول از مدار خارج شده بودند. در شرایطی که یک چهارم ظرفیت تولید در دسترس نبود، اسکام هیچ انتخابی به جز سهمیه‌بندی عرضه نداشت. با اینکه در عرض چند روز مشکل حل شد، ولی امکان دارد چنین سهمیه‌بندی در آینده شکل عادی پیدا کند چون آفریقای جنوبی با یک وضعیت حساس نگران‌کننده مواجه شده است. اسکام می‌گوید ظرفیت کنونی آن برای تامین اوج تقاضا در اواسط سال جدید میلادی که در نیمکره جنوبی فصل زمستان خواهد بود کافی نیست و در سال ۲۰۱۰ حتی قادر به تامین تقاضای خط پایه هم نخواهد بود.
برنامه اسکام برای سامان‌دهی اوضاع، نیازمند بودجه ۹۷میلیارد رندی (یا ۶/۱۳میلیارد دلاری) طی پنج سال آینده برای احداث نیروگاه‌های جدید، گسترش ظرفیت نیروگاه‌های موجود و به سرکار برگرداندن نیروگاه‌های تعطیل شده است. بخشی از بودجه نیز باید صرف ارتقا بخشیدن و توسعه دادن شبکه‌های انتقال و توزیع شود. اما این برنامه جدید که دولت در سال ۲۰۰۴ اعلام کرد اندکی دیر شروع شده است. سال‌ها طول می‌کشد تا نیروگاه‌های جدید احداث شوند. با نزدیک شدن زمستان نیمکره جنوبی در چند ماه آینده، اسکام در تلاش است تا دوباره نیروگاه‌های ذغال سنگی نفتالینی را راه‌اندازی کند و حتی دو نیروگاه جدید را تکمیل نماید. اگر اسکام موفق به عرضه برق جدید نشود زمستان آینده نه فقط برای آفریقای جنوبی بلکه برای همسایگانش که بیشتر آنها وابسته به برق اسکام هستند سرد و تاریک خواهد بود.
اسکام تاکید می‌کند که برق به موقع حاضر خواهد بود. اما حتی اگر این‌طور باشد عرضه بسیار به تقاضا نزدیک خواهد بود و با هر وقفه‌ای در عرضه، قطع بیشتر برق به‌وجود می‌آید. منتقدان می‌گویند مشکل فقط کمبود ظرفیت مازاد نیست بلکه سوء مدیریت نیز دخیل است. موسسه تنظیم انرژی ملی متوجه شد که خاموشی‌های سال گذشته برق در استان تاون غربی عمدتا به دلیل بی‌توجهی و تعمیر و نگهداری نادرست اسکام اتفاق افتاده است. اسکام این انتقاد را نمی‌پذیرد.
چرا این همه زمان برده است تا چنین مشکلاتی آفریقای جنوبی را بیدار سازد؟ طی دهه گذشته اسکام به نحو قابل درکی تمرکز خود را به سمت برق‌رسانی به میلیون‌ها سیاه پوستی کرد که در دوران آپارتاید از برق محروم بودند طرحی که با موفقیت بسیار زیاد همراه بود. اقتصاد نیز سریع‌تر از حد انتظار رشد کرده است که به تقاضای برق دامن زده و ظرفیت مازادی که همیشه آفریقای جنوبی داشت را از بین برده است. اما بحث‌هایی در داخل دولت در مورد آینده اسکام و نیز نقش بخش خصوصی بالا گرفته است. دولت اکنون می‌گوید که بنگاه‌های خصوصی باید ۳۰درصد برق آینده کشور را تولید کنند. اما به نظر می‌رسد که هیچ عجله‌ای برای رسیدن به این هدف وجود ندارد چون مراحل مجوزدهی برای نیروگاه‌های جدید بسیار کند است.
حتی اگر مشکلات عرضه برق رفع و رجوع شود، مشکل توزیع همچنان باقی است. بسیاری از قطع برق‌ها به علت کهنگی شبکه انتقال و توزیع است. بیشتر این شبکه‌ها تحت مالکیت، مدیریت و نظارت شهرداری‌ها هستند که به نحو مناسبی از آنها نگهداری نکرده‌اند. ژوهانسبورگ شروع به خرج پول برای بهبود سیستم‌ها کرده است اما این فرایند سال‌ها زمان می‌برد. دولت مرکزی سعی کرده است تا توزیع برق را در شش هیات منطقه‌ای متمرکزکند اما برنامه با مخالفت شهرداری‌ها روبه‌رو شده است که تمایلی به از دست دادن درآمد حاصل از برق ندارند مگر اینکه به نحو مناسبی زیانهایشان جبران شود. ترکیب عرضه محدود، وضعیت حساس توزیع شهرداری‌ها و نا‌اطمینانی تنظیمی باید حرکتی به سمت فروش برق توسط نیروگاه‌های خصوصی ایجاد کند.
