روزهای طلایی در بازار قلع

دنیای اقتصاد - تقاضا برای قلع خصوصا در بخش‌های الکتریکی و الکترونیکی در آسیا شدیدا رو به افزایش است. اما تولید معادن نیز رو به افزایش گذاشته و مانع افزایش قیمت‌های آن شده است. در میان فلزات پایه بازار جهانی قلع از تقاضا و رشد مطلوبی برخوردار است. اگر چه هنوز برعکس مس، آلومینیوم، روی و نیکل قیمت آن امسال به رکورد جدیدی نرسیده است ولی هنوز از نظر تاریخی در سطوح بالایی قرار گرفته است که در دادوستدها این قیمت بالا اعمال می‌گردد.

پس از افزایش شدید در پایان سه ماه اول سال ۲۰۰۴ به ۹۰۰۰دلار در هر تن، قیمت سه ماه LME به تدریج کاهش پیدا کرده و در نوامبر ۲۰۰۵ به ۶۰۰۰دلار در هر تن رسید. سپس در ماه آوریل امسال بازار قلع رونق گرفته و به ۹۶۰۰دلار در هر تن رسید. پس از آن قیمت بین ۹۰۰۰-۷۸۰۰دلار در هر تن نوسان داشته و در اوایل سپتامبر به حدود ۹۰۰۰دلار در هر تن رسید.

در طی بازار پر رونق اواسط ۲۰۰۴ که میزان پایین موجودی انبارهای LME (حدود ۶۰۰۰-۴۰۰۰تن) مزید بر علت گردید، ولی امسال با وجود موجودی بالای انبارهای LME که در ابتدای سال ۱۷۰۰۰تن و به تدریج به حدود ۱۱۲۰۰تن در پایان ماه اوت کاهش پیدا کرد، قیمت قلع همچنان بالا باقیمانده است.

همچنین مانند همیشه تولیدکنندگان و مصرف‌کنندگان نیز داده‌های انبارها یا موجودی‌های خاص خود می‌باشند. این موجودی بالغ بر ۲۰۶۰۰تن در پایان ماه ژوئن است. مهم‌ترین انبار قلع در جهان که نقش استراتژیکی در US DLA است که به تدریج موجودی آن فروخته شده و به رقم ۱۷۰۰۰تن در پایان ماه ژوئیه رسید که از ۶۰۰۰تن در پایان سال ۲۰۰۱ پایین‌تر است.

به طور کلی اگرچه مصرف قلع در جهان در طی چهار سال گذشته افزایش چشمگیری داشته است، تولیدات معدنی و قلع تصفیه شده نیز در همین حد بالا رفته است. به طوری که هیچ‌گونه کمبود قابل توجهی نداشته است.

بازار قلع تصفیه شده در جهان در نیمه اول امسال با ۱۰۰۰تن کمبود مواجه بوده است که دلیل آن فروش ۷۷۰۰تن توسط DLA می‌باشد.

مصرف جهانی قلع تصفیه شده بین سال‌های ۲۰۰۲ و ۲۰۰۵ حدود ۶/۲۶درصد رشد داشته و به ۳۴۸۹۰۰تن رسیده است. اما رشد تقاضا ۸/۱۶درصد در نیمه اول امسال بود که به رقم ۱۹۵۲۰۰تن در مقایسه با همان مدت در سال ۲۰۰۵ رسیده است.

انگیزه اصلی

اگرچه به نظر می‌رسد مصرف قلع بسیار وسیع است ولی شکی نیست که مهم‌ترین مصرف این فلز در بازار لحیم‌کاری است. نه تنها مصرف لوازم برقی در تمام جهان فراگیر می‌شود بلکه مقررات زیست‌محیطی مانند قانون محدودیت‌های مصرف مواد مضر، اتحادیه اروپا را مجبور می‌کند که استفاده از سرب و لحیم‌کاری حذف شود (به جز در مواردی استثنایی به دلایل فنی) این محدودیت در مورد اندودکاری قابل لحیم‌کاری الکتروپلیت که در صنعت، کاربرد وسیعی دارد نیز صدق می‌کند.

فلز دیگر برای لحیم ‌کاری قلع غنی شده است که معمولا دارای بیش از ۹۶درصد قلع در مقایسه با ۶۰درصد در لحیم‌کاری سنتی است و بنابراین این بازار تقاضای بالایی برای قلع ایجاد نموده است که به نظر می‌رسد با اجرایی شدن قانون محدودیت‌های مصرف مواد مضر اتحادیه اروپا ارقام امسال آن را تایید کند. در حقیقت مصرف قلع در لحیم‌کاری همواره در حال رشد بوده و از مصرف اندودکاری با این فلز نیز پیشی گرفته است.

طبق مطالعات انجام شده در سال۲۰۰۴ در لحیم‌کاری ۴۵درصد قلع تصفیه شده مصرف شده حال آنکه مصرف قلع در بخش اندودکاری فقط ۲۰درصد و مواد شیمیایی ۱۵درصد بوده است. ورق قلع اندود بیشترین کاربرد در اروپا را داشته است، اما رشد قابل ملاحظه‌ای در صنایع الکترونیکی آسیا دارد که بیشترین مصرف آن لحیم‌کاری بوده است.

علاوه بر این مقررات محدودیت‌های مصرف مواد مضره اتحادیه اروپا در مورد تمام کالاهای فروخته شده در اتحادیه اروپا از جمله واردات صدق می‌کند، بنابراین صنایعی که به اروپا صادرات دارند مانند بخش الکترونیکی در خاوردور نیز باید به سیستم‌های بدون سرب مجهز شوند.

کاملا مشخص است که بیشترین رشد مصرف در آسیا و خصوصا در چین است. حال آنکه در سایر مناطق جهان کم و بیش ثابت است، تقاضا در آسیا ۵/۱۴درصد سال گذشته رشد داشته و به ۲۱۷۸۰۰ تن رسیده است. از این مقدار رشد تقاضای چین با ۳/۲۴درصد افزایش به ۱۱۵۵۰۰ تن رسیده است.

در نیمه اول امسال تقاضای آسیا با ۷/۲۳درصد افزایش نسبت به مدت مشابه سال قبل آن به ۱۲۳۰۰۰ تن رسیده که از این مقدار مصرف چین با ۵/۲۹درصد افزایش به ۶۵۸۰۰ تن رسیده است. تقاضا نیز به‌طور غیرمنتظره‌ای ۷/۳۲درصد در ژاپن افزایش داشته که بخش الکترونیکی آن در این مدت ۲۱۹۰۰ تن مصرف داشته است.

پس از رکود سال گذشته در آمریکا تقاضا به میزان قابل توجه ۷/۱۲درصد در نیمه اول سال افزایش یافت، اما در حال حاضر هیچگونه الزام قانونی برای شرکت‌های آمریکایی وجود ندارد که به سمت لحیم‌کاری بدون سرب بروند. فقط باید دستورالعمل اروپایی آن را با اهداف بازاریابی منطبق نمایید.

اما تخمین زده می‌شود که کمتر از ۱۰درصد تولیدکنندگان اروپایی این تغییرات را رعایت کرده‌اند. برخلاف سایر کشورها در جهان که سریعا به‌سمت روش بدون سرب حرکت می‌کنند، آمریکاییان چندان حرکتی در این راستا ندارند.

همانند سایر فلزات چین در مصرف و تولید این فلز نیز در رده نخست قرار دارد ولی سعی دارد که توازنی بین عرضه و تقاضای داخلی برای قلع ایجاد نماید. سال گذشته این کشور ۱۱۹۴۴۷ تن قلم تصفیه شده تولید کرد که فقط نیاز به واردات ۷۵۰۷ تن کنسانتره دارد، حال آنکه مصرف آن ۱۱۵۵۳۸ تن بود. تجارت خارجی آن کاملا متوازن بود به‌طوری که حدودا ۲۳۰۰۰تن صادرات و ۱۹۰۰۰ تن واردات قلع داشته است.

در ماه ژانویه - ژوئن امسال روش ایجاد توازن استمرار داشت به‌طوری که تولید فلز تصفیه شده چین ۸/۲۶درصد افزایش داشته و به ۶۶۰۰۰ تن رسیده است که درواقع با افزایش مصرف آن به‌میزان ۶۵۸۰۰ تن متوازن است.

علاوه بر تولیدات وسایل الکترونیکی تقاضای قلع چین در بخش اندود کاری همچنان روبه‌رشد است و در بخش ساختمانی از حمام‌قلع مذاب استفاده می‌شود.

گزارش‌ها نشان می‌دهد که در ماه‌مه دو تولیدکننده بزرگ قلع چین (یونان‌تین و لیوژوچایناتین) در حال مذاکره ایجاد یک شرکت تحت عنوان گروه قلع چین (China Tin Group) هستند تا نفوذ خود را در بازارهای جهانی قلع گسترش دهند. این گروه جدید ۶۵۰۰۰ تن در سال قلع تصفیه شده تولید خواهد کرد. شرکت یونانتین امسال حدود ۴۰۰۰۰ تن تولید خواهد داشت.

تولیدکنندگان قلع در چین درصدد گسترش فعالیت‌های برون‌مرزی خود هستند و در همین رابطه شرکت یونان نیز در حال مذاکره برای خرید معادن قلع و مس در استرالیا است. این شرکت دارای ۴۲درصد سهام شرکت آمریکایی وابسته به خود در صنایع قلع سنگاپور است که تولیدات کنونی سالانه آن ۳۶۰۰۰تن قلع تصفیه شده است.

شرکت قلع سنگاپور به زودی قلعی با عیار ۹۹/۹۹درصد برای صادرات تولید خواهد کرد که مواد اولیه آن از اندونزی خواهد بود، چون در حال احداث یک واحد ذوب در اندونزی است که مواداولیه (قلع خام) لازم را تولید کند. حدود ۵۰درصد قلع تصفیه شده تولیدی تبدیل به مواد شیمیایی قلع در کارخانه جدید‌التاسیس در سنگاپور خواهد شد.شرکت دیگر معدنی چینی که دومین تولیدکننده کنسانتره سرب کشور است، قرار است یک شرکت معدنی قلع در قرقیزستان با ۶۴/۲۴میلیون دلار سرمایه‌گذاری ایجاد کند. این شرکت سالانه حدود ۲۸۰۰تن کنسانتره قلع و مقداری نیز کنسانتره مس تولید خواهد کرد.

اما اندونزی نقش بسزایی در بازار قلع دارد، چون نه تنها دارای دو تولیدکننده بزرگ قلع در جهان تحت عنوان PTTimah و PTKoba می‌باشد بلکه دارای یک شرکت معدنکاری غیررسمی کوچک جانبی است که در شرایطی که قیمت‌های آن در بازار مطلوب باشد شروع به فعالیت می‌کند. چون اگر به‌طور مستمر فعال باشد می‌تواند روی توقف قیمت‌ها نقش داشته باشد.

تعداد زیادی از این واحد‌های معدنی و ذوب غیررسمی در مناطق یا معادن واگذاری به شرکت PT Timah قرار داشته و این شرکت سعی دارد که مجددا دولت را متقاعد کند که فعالیت آنان را متوقف کند و یا حداقل از آنان همان مالیاتی یا حق امتیازی را بگیرد که شرکت می‌پردازند. در‌حال‌حاضر به نظر می‌رسد که این شرکت‌های غیررسمی معدنی تولید قلع اندونزی را افزایش داده‌اند که از سال گذشته رقیب چینی‌ها شده‌اند.

بیشترین تولیدات این معادن غیررسمی در واحدهای ذوب خصوصی به خام تبدیل شده و سپس صادر می‌شود که بیشترین صادرات آن به سنگاپور است. صادرات قلع تصفیه شده‌ اندونزی سال گذشته ۱۳۱۰۰۰تن گزارش شده است. این میزان شامل تولید قلع خام و تولید ۷۸۰۰۰تن قلع تصفیه شده رسمی می‌باشد. تقاضای داخلی کشور فقط ۲۳۰۰تن در سال است.

شرکت PT Timah تخمین می‌زند که تولید قلع اندونزی امسال ۱۲۰۰۰۰-۱۱۰۰۰۰تن باشد که حدودا نیمی از این محصول توسط ۲۵شرکت مستقل ذوب خصوصی تولید می‌شود. گزارش شده است که این واحدها بازسازی شده‌اند و قادر به تولید قلع تصفیه شده مرغوبی هستند.

شرکت PT Timah در حال حاضر کنسانتره خود را از مواد لاروبی شده خارجی و معادن داخلی مستقل غیررسمی تامین می‌کند که بیشترین آن از منابع داخلی است. (۷۸درصد از کل آن در سال ۲۰۰۵ و ۷۴درصد در نیمه اول سال ۲۰۰۶). این شرکت اعلام کرده است که قادر به رقابت با واحدهای ذوب کوچک خصوصی و داخلی می‌باشد که هزینه‌های آن را افزایش می‌دهد. اوائل امسال فصل باران طولانی‌تر از مدت پیش‌بینی شده بود که از میزان تولید معدن کاست.

سایر پروژه‌ها

اگرچه در حد فعالیت‌های چینی‌ها و اندونزی‌ها نمی‌باشد ولی تا حدی اقدامات و تحولاتی نیز در سایر مناطق جهان در زمینه پروژه قلع وجود دارد. به عنوان مثال شرکت تجاری گلنکور سوئیس مشارکتی را با شرکت برزیلی MMM آغاز کرده است. میزان سرمایه‌گذاری ۴۰میلیون دلار است که تا ماه مه سال آینده تولید شرکت برزیلی را از ۷۰۰۰ به ۱۰۵۰۰تن در سال کنسانتره قلع خواهد رساند.

آمار نشان می‌دهد که تولید معادن برزیل از ۱۲۰۰۰تن در سال گذشته به ۲۰۰۰۰تن در سال در ظرف چند سال آینده خواهد رسید. در مصر پروژه تانتالوم - قلع - فلداسپار احتمالا از سه ماهه سوم سال آینده شروع به بهره‌برداری خواهد نمود. این پروژه سرمایه‌گذاری مشترکی است بین دولت مصر و شرکت Gippsland استرالیا. این پروژه در اصل برای تولید tantalum (تانتالوم) بوده که ۱۵۰۰ تن قلع نیز تا ۲۰ سال آینده تولید خواهد کرد.

در استرالیا نیز شرکت بلواستون سالانه ۳۵۰۰ تن تولید کنستانتره قلع خود را در سه ماه اول امسال آغاز کرده است، اگرچه تولید کامل آن هنوز شروع نشده است که در این صورت ۷۵۰۰۰ قلع تولید خواهد شد.

پروژه دیگر در تاسمانیا آغاز خواهد شد و انتظار می‌رود که ۱۵۰۰-۱۳۵۰ تن کنستانتره در سه ماه چهارم از معدن گلداستون تولید کند. کنسانتره این دو معدن مدت شش سال به تایلند ارسال خواهد شد.

چشم‌انداز مطلوب

به‌رغم پروژه‌های جدید و تولید غیرقابل پیش‌بینی در اندونزی به‌نظر می‌رسد که چشم‌انداز قلع در کوتاه‌مدت مطلوب باشد، چون در نیمه اول امسال نسبت به سال گذشته ۱۷درصد افزایش مصرف داشته است. استفاده از قلع در صنعت لحیم‌کاری هنوز در جهان کامل نشده است و با توجه به ارزان بودن می‌توان از آن در صنایع برقی و الکترونیکی نیز استفاده کرد.

متال‌بولتن تخمین می‌زند که امسال قیمت نقد قلع به‌طور متوسط به ۸۲۶۰ دلار در هر تن رسیده و سال آینده به ۶۹۸۰ دلار در هر تن تنزل پیدا کند. ولی منابع دیگر پیش‌بینی می‌کنند که امسال قیمت آن به‌طور متوسط به ۸۲۴۲ دلار در هر تن رسیده و سال آینده به ۸۸۰۰ دلار در هر تن افزایش پیدا کند.