بحران بازار آهن قراضه در چین

دنیای اقتصاد - به‌رغم اینکه بازار صنعت فولاد در چین رشد چشم‌گیری را دارد ولی صنعت قراضه آهن محروم از این رشد بوده و ۴۰درصد واردات این محصول در چین کاهش پیدا کرده است.

رشد مستمر صنعت فولاد در چین سریع‌تر از آنی است که پنج سال پیش پیش‌بینی می‌شد. ولی طبق آمار اداره گمرک این کشور فروشندگان قراضه در این تحول هیچ نقشی ندارند. این آمار نشان می‌دهد که در هفت ماه اول سال گذشته نسبت به مدت مشابه آن در سال ۲۰۰۶ از میزان واردات قراضه این کشور ۴۰درصد کاسته شده است. واردات تقریبا در ماه ژوئیه با ۷۰درصد کاهش به ۳۰۰۰۳۷ تن رسیده است. دست‌اندرکاران تجارت قراضه چین معتقدند که کاهش واردات قراضه آهنی به دلیل افت سریع‌تر قیمت‌های داخلی فولاد نسبت به قیمت‌های جهانی آن است.

اکثر فولادسازان نتوانسته‌اند با قیمت‌های بالای قراضه وارداتی کنار آیند چون از اواسط سال گذشته از قیمت‌های داخلی فولاد کاسته شده و در نتیجه واردات قراضه امسال تنزل پیدا کرده است.

از تقاضا برای قراضه وارداتی همسو با کاهش نرخ تولید فولاد خام چین کاسته شده است. امسال نرخ رشد تولید فولاد نسبت به سال گذشته ۵درصد کاهش پیدا کرده است که این ارقام رشد در سال‌های ۲۰۰۵ و ۲۰۰۶ به ترتیب ۲۵ و ۲۰درصد است بوده است.

یک تاجر عمده قراضه در پکن می‌گوید که امسال نسبت به سال گذشته از میزان واردات قراضه او دو سوم کاسته شده است. افت قیمت‌های داخلی فولاد موجب گردید که از قیمت‌های قراضه چین کاسته شده و در نتیجه قیمت قراضه وارداتی به طرز بازدارنده‌ای گران شود.

هر تن قراضه صادراتی آمریکا به چین ۳۰۰دلار CFR چین در ماه‌های آوریل- مه ولی قیمت قراضه داخلی هر تن ۲۷۷دلار است. به همین دلیل است که مصرف‌کنندگان قراضه چین به محصولات داخلی روی آوره و از کاربرد قراضه در تولید فولاد کاسته‌اند.

در سال‌های آینده به دلیل توسعه صنعتی و رشد راندمان واحدهای بازیافت داخلی قراضه، این محصول بیشتر در اختیار مصرف‌کنندگان قرار خواهد گرفت و در نتیجه از میزان واردات قراضه این کشور کاسته خواهد شد.

سایر منابع در چین معتقدند که تغییر سیاست دولت موجب شتاب کاهش واردات قراضه در این سال گردیده است. یک کارخانه فولادسازی چینی که از مرز قزاقستان قراضه وارد می‌کند مجبور شده است به دلیل افزایش مالیات قراضه وارداتی از حجم واردات قراضه خود امسال ۵۰درصد بکاهد.

سیاست‌های جدید وارداتی امسال شرکت‌های قراضه را ملزم ساخته است که با فولادسازان قراردادهای فروش امضا کنند. طبق مقررات جدید دولتی واردکنندگان باید درخواست مجوزهای اتوماتیک واردات برای هر بندر داشته باشند که اکثرا با آن موافق نیستند. کاهش واردات قراضه فولادی چین از آغاز امسال موجب تعجب بسیاری در بازار گردیده است ولی کارشناسان معتقدند که این وضع هنوز شاخصی کلیدی برای تقویت بازار نیست.

اما چینی‌ها به رغم مخالفت با افزایش قیمت سنگ‌‌آهن به نظر می‌رسد که به دلیل مشکلات قراضه مصممند که به جای تولید فولاد از طریق کوره‌های قوسی به تولید از طریق کوره بلند روی آورند چون برای آنان اقتصادی‌تر است.

اکثر کارخانه‌های فولادسازی در چین هم دارای کوره‌های قوسی هستند و هم از کوره بلند استفاده می‌کنند و در‌حال‌حاضر نسبت به گذشته قراضه بیشتری دارند، اما این وضع انگیزه‌ای را برای این کار ایجاد نمی‌کند. تخمین‌زده می‌شود که قراضه تولید شده در کارخانه‌های فولادسازی چین۵۰-۴۰میلیون تن در سال است، آنان دارای سیستم جمع‌آوری قراضه داخلی کاملی هستند چون هر فردی که قراضه جمع می‌کند به قول معروف به سگش هم یاد داده است که هر قراضه‌ای را در خیابان دید بردارد.

با توجه به اینکه اکثر فولادسازان بزرگ در این کشور از کوره بلند استفاده می‌کنند ولی معمولا فولادسازی‌های زیر ۲میلیون تن از کوره‌های قوس الکتریک استفاده می‌کنند.

میزان سرمایه‌گذاری برای ساخت کوره‌های بلند با حجم بالای هزارمتر مکعب معمولا۸۰۰-۷۰۰یوان است که فولادسازان کوچک‌تر توان این سرمایه‌گذاری را ندارند و در نتیجه به کوره‌های قوسی روی می‌آورند.

پکن سعی کرده است که تولیدکنندگان کوچک را از طریق تعطیلی، ادغام و یا افزایش تولید جمع‌آوری کند، اگرچه اثرات تلاش‌های دولت در این رابطه تاکنون مشخص نبوده است.

بهبود فناوری در سال‌های اخیر توانسته کیفیت محصولات کوره قوسی را به حد کوره‌های بلند رسانیده و نیز بر جذابیت بهره‌برداری و حفظ ظرفیت کوره‌های قوسی بیافزاید.

فولادسازی‌های بیشتری در چین تکنولوژی تولید خود را بهبود می‌بخشند به گونه‌ای که می‌توان انواع مواد اولیه را به این کارخانه‌ها تغذیه نمود.

آنها از جایگزین‌های قراضه استفاده می‌کنند یا نسبت قراضه مصرفی خود را در کنورتور کاهش می‌دهند که بدین طریق می‌توان مصرف قراضه را در صورت لزوم کاهش داد.

شاید افزایش میزان چدن موجود در چین یکی از دلایلی باشد که روی واردات قراضه اثر گذاشته است. در ماه اوت ۲۰۰۵، دولت چین ۱۲درصد معافیت مالیاتی برای صادرات چدن را لغو کرده و ۱۹درصد مالیات صادراتی را اعمال نمود. چین سابقا حدود ۳میلیون تن در سال تا پایان هزاره میلادی، چدن صادر می‌کرد که در آن زمان به بعد دولت محدودیت‌های صادراتی را بر آن اعمال نمود.

یکی از مهم‌ترین عوامل تغییرات در این سال همین موضوع بوده است و خط‌مشی دولت شاید بتواند مانع صدور محصولات نهایی گردد. بنابراین چدن زیادی در داخل برای مصرف وجود داشته و نیاز به قراضه نیز چندان بالا نیست.

آمار نشان می‌دهد که میزان صادرات چدن در طی هفت ماه اول امسال نسبت به مدت مشابه آن ۹۰درصد کاهش پیدا کرده و به رقم ۲۰۳۱۹۱تن رسیده است. به نقل قول از موسسه جهانی چدن، صادرات چدن چین از زمان تغییرات حقوقی آن کاهش یافته است. این موسسه نماینده تجار و تولیدکنندگان اروپایی، روسی و برزیلی است که ۱۳میلیون تن از ۱۶میلیون تن تجارت جهانی چدن را در اختیار دارد.

تخمین‌زده می‌شود که میزان نیاز داخلی چین به چدن سالانه ۲۰میلیون تن باشد. اما کاهش واردات چین در ظاهر نتوانسته مانع افزایش قیمت‌های جهانی قراضه گردد که در اواسط ماه مه پس از صعود مکرر از ماه ژانویه به بیش از ۲۵۰دلار در هر تن رسیده است. این کاهش اثر اندکی روی تجارت جهانی قراضه گذاشته است، چون قراضه اندکی از اروپا یا سواحل شرقی آمریکا در حال حاضر وارد چین می‌شود. بیشترین واردات قراضه از استرالیا و سواحل غربی آمریکا است.یکی از تجار عمده سواحل شرقی آمریکا می‌گوید: به دلیل افت واردات قراضه چین در حال حاضر صادرات به این کشور وقت تلف کردن است. بازار‌های کنونی جدید مالزی، تایلند و تایوان هستند که جایگزین چین شده‌اند.

کارشناسان معتقدند که یکی از دلایل عدم واردات قراضه در چین، بالا بودن قیمت‌های جهانی آن است، اگر سطح قیمت آن ۲۰۰دلار در هر تن بود، بدون شک چین واردات بیشتری می‌داشت.علاوه بر این به طور کل با سخت‌تر شدن مقررات وارداتی این کشور موجب گردیده که کار‌های ترخیص انواع قراضه‌های غیرآهنی که در هفته‌های اخیر از اروپا به شرق آسیا صادر شده است به سختی صورت پذیرد.از زمانی که تقاضای چینی‌ها برای قراضه غیرآهنی از فوریه امسال کاهش یافته است، صادرات این کالا از اروپا تنزل یافته است. نظرات متفاوتی در خصوص این کاهش مطرح است.

بعضی از کارشناسان معتقدند که افزایش شدید قیمت‌های فلزات پایه باعث شده که اکثر مشتریان از سرمایه‌گذاری برای تولید امتناع ورزیده و از پاییز شروع به افزایش وسیع موجودی خود بنمایند حال آنکه عده‌ای نیز ادعا می‌کنند سیاست دولت، محدودکردن اعتبارات و جلوگیری از رشد شدید اقتصادی است.

اما به‌رغم این عوامل در کنار آن مشکلات اخیر که در بنادر جنوبی چین به وجود آمده است، به نظر می‌رسد که بحث و جدل در بازار قراضه غیرآهنی بر سر این است که چه زمانی اشتهای چین برای مواد اولیه سیراب خواهد شد.

تجاری که بیشتر امید دارند ادعا می‌کنند که شاهد توجه جدید چینی‌ها بوده‌اند اما عده‌ای نیز معتقدند نیاز آسیای‌شرقی مصرف‌کنندگان را وادار خواهد کرد مجددا به محض اینکه ماه آینده از موجودی انبارهای آنها کاسته شد به بازار روی آوردند. اما شرایط با سخت‌تر شدن مقررات توسط دولت در بنادر جنوبی این کشور که فساد زیادی وجود دارد بسیار پیچیده‌تر شده است.

ماموران گمرک هم‌اکنون تمام کانتینرهایی را که به بنادر‌جنوبی می‌رسند را باز می‌کند که در نتیجه آن مشتریان چینی را از خرید باز می‌دارد. صحت این گونه برخورد یا تنبیه ماموران گمرک مورد تایید تجار اروپایی که به چین کالا می‌فروشند قرار گرفته و تاخیر محموله‌های کامل مشهود است. یک تاجر می‌گوید که در حال حاضر ۴۰۰۰۰کانتینر در بنادر هنگ‌کنگ و هوانپو (Huanpo) منتظر تاییدیه ماموران شرکت هستند.

تاجر دیگری می‌گوید اداره گمرکات موانع زیادی را ایجاد می‌کند به طوری که قبلا ۳۰۰-۲۰۰ تن درماه کالا به چین صادر می‌کرد ولی در حال حاضر به ۱۰۰-۸۰تن در ماه رسیده است.

به هر حال تجار معتقدند که این وضع یا شرایط موقتی است که به‌زودی به حالت قبل خود برخواهد گشت چون نیاز چیزی اجتناب‌ناپذیر است و نیز چنانچه تا حدی قیمت کاهش یافته و سطح تناژ نیز پایین آورده شود چینی‌ها رغبت بیشتری پیدا کرده و به تدریج وارد بازار می‌شوند.

کارشناسان اقتصادی معتقدند که محدودیت‌های خط اعتباری توسط دولت تا حدی سطح خرید را کنترل خواهد کرد ولی نمی‌تواند موجب توقف مراحل آن شود.

معمولا تجار چینی در چنین شرایطی سعی دارند که پرداخت خود را دو روز به تاخیر بیاندازند و با دریافت مدارک محموله نقدا آن را پرداخت نکنند.

صادرکنندگان قراضه اروپا هم‌ اکنون منتظرند که ببینند چینی‌ها چه موقع قراضه را بو می‌کشند که به نظر می‌رسد با تمام شدن موجودی انبارهای آنان و پایین آمدن قیمت‌ها این حادثه رخ دهد.علاوه بر این به نظر می‌رسد که چینی‌ها به دلیل ضعیف بودن دلار نسبت به یورو بیشتر تمایل دارند که برای خرید قراضه به بازارهای آمریکای شمالی روی آورند.