راضی و ناراضی

مرجان ربانی - پانزده سال از نخستین باری که پژوهشگران ایرانی در مرکز تحقیقات فیزیک نظری به اینترنت وصل شدند می‌گذرد در حالی‌که طی این مدت به دلیل سیاست‌های مختلف اجرا شده از سوی مسوولان سابق و فعلی در حوزه آی‌تی و سایر متولیان امر هنوز امکان فراگیر شدن اینترنت در کشور به‌وجود نیامده است. طرح: جمال صحرادی

تعداد کاربران اینترنت در ایران در پایان سال‌جاری ۱۲میلیون اعلام می‌شود در حالی‌که ضریب نفوذ اینترنت در کشور به کمتر از ۱۲درصد می‌رسد و این رقم حتی در مقایسه با کشورهای خاورمیانه در مقام پایین‌تری قرار می‌گیرد.

در دولت قبلی افزایش تعداد کاربران، اعطای مجوز به شرکت‌ها خدمات‌دهنده اینترنت، ارائه مجوز اینترنت پرسرعت و فراهم کردن فضا برای توسعه اینترنت در کشور از سوی مسوولان مطرح شد، اما با گذشت زمان و بررسی آنچه طی یک سال اخیر رخ داده می‌توان وعده‌های تحقق نیافته و یا تغییر یافته را برشمرد و مورد علت‌یابی قرار داد.

کاربران ناراضی

بسیاری از کاربران اینترنت در کشور به دلایل مختلفی از وضعیت اینترنت اظهار نارضایتی می‌کنند.

بسیاری از دانشجویان از مسدود شدن سایت‌های خبری و علمی و محدودیت در دسترسی به سایت‌های اطلاع‌رسانی مورد نیاز خود به دلیل فیلتزینگ؟؟؟ صورت گرفته در کشور ناراضی هستند.

اکثریت کارشناسان، تجار و شرکت‌هایی که به اینترنت با سرعت بالا برای انجام کارها و تجارت خود نیازمندند نیز از سرعت پایین اینترنت و محدودیت‌های اعمال شده در ارائه اینترنت پرسرعت زباه به اعتراض گشوده‌اند.

در این میان کاربران خانگی نیز از سرعت اینترنت Dialup ناراضی هستند و به گران بودن هزینه استفاده از اینترنت معترض‌اند این در حالی است که این دسته از کاربران نیز با فیلتر شدن سایت‌هایی که موجب افزایش آگاهی آنها در حوزه‌های فرهنگی و هنری و علمی می‌شود مخالف هستند.

وعده‌های تحقق‌نیافته

افزایش تعداد کاربران اینترنت در کشور و افزایش میزان ضریب نفوذ اینترنت جزء اهداف برنامه چهارم توسعه به شمار می‌آیند و وزیر ارتباطات معتقد است در مین راستا وزارت CT و زیرمجموعه‌هایش در حال حرکت هستند.

به گفته محمد سلیمانی هم‌اکنون تعداد کاربران اینترنت ۱۲میلیون نفر است و میزان ضریب نفوذ اینترنت طی یکسال گذشته از ۱۰درصد به ۶۰درصد افزایش یافته است.

این آمارها در حالی اعلام می‌شود که معیار سنجش و نحوه آمارگیری به صورت رسمی اعلام نمی‌شود و هیچکدام از نهادهای مردمی هم چندان موضوع را مورد بررسی قرار نمی‌دهند.

راه‌اندازی مراکز IDC (دیتاسنتر) نیز یکی‌دیگر از برنامه‌هایی است که در جهت توسعه فناوری اطلاعات در کشور مطرح شد اما عملا هیچ نوع صدایی از این مراکز به گوش نمی‌رسد و کوچکترین تبلیغی از سوی دیتاسنترها دیده نمی‌شود.

در حالی‌که کاربران از سرعت اینترنت در کشور اظهار نارضایتی می‌کنند با بررسی وضعیت شرکت‌های PAP (ارائه‌دهنده اینترنت پرسرعت) می‌توان به دیدگاه موجود که مانع توسعه اینترنت پرسرعت در کشور شده پی برد. سه سال از زمان ارائه مجوز به شرکت‌های PAP می‌گذرد و طی این مدت به دلایل تغییر در مدیریت‌های دولتی همواره سیاست‌ها تغییر یافته‌اند چنانچه رفتارهای مختلفی از سوی مجموعه‌های دولتی با بخش‌خصوصی طی سه سال گذشته صورت گرفته است.در حالی که شرکت‌های خصوصی در اجرای پروژه‌های خود با نوعی نگرانی و عدم اطمینان به امنیت سرمایه‌گذاری خود رفتار می‌کنند از سویی دیگر شاهد ناکارآمدی دولت در ایجاد فضا برای حضور و موفقیت بخش‌خصوصی در این حوزه هستیم.در جریان PAP‌ها طی یک‌سال گذشته اتفاقات بی‌شماری رخ داده است، چنانچه هم‌اکنون برخلاف پیش‌بینی‌های مسوولان سابق حوزه آی‌تی استقبال چندانی از اینترنت پرسرعت در کشور صورت نگرفته است.

آنچه شرکت‌های PAP را به عنوان بخش‌خصوصی ناراضی کرده، عدم همکاری شرکت‌های مخابرات استانی در ارائه فضا به آنها جهت نصب تجهیزات ADSL خود است.

اما به دلیل وجود فضای فعلی و سیاست‌های اعمال شده گویا اکثر شرکت‌های PAP از این عدم‌همکاری و بی‌توجهی دولت استقبال می‌کنند.

به گفته برخی از کارشناسان، به دلیل عدم توسعه اینترنت و فرهنگ استفاده از آن میان مردم توسط دولت، اینترنت پرسرعت ارائه شده از سوی PAP‌ها خریداری ندارد و همین مساله نیز موجب شده تا شرکت‌های PAP به‌رغم تعهداتی که دارند از ارائه پورت‌های پرسرعت به مردم صرفنظر کنند.

مسوولان راضی

همچنین با توجه به برنامه چهارم توسعه و برنامه‌های تعیین شده برای افزایش میزان دسترسی مردم به اینترنت با سرعت بالا عملا طی یک‌سال اخیر دستورالعمل‌هایی در خلاف جهت اجرا شده است.

در خردادماه سال‌جاری سازمان رگولاتوری محدودیت در ارائه اینترنت به کاربران با سرعت بیش از ۱۲۸کیلوبیت را به اجرا درآورد که موج عظیمی از مخالفت‌ها را از سوی مسوولان دولتی، مجلس شورای اسلامی و کارشناسان آی‌تی در پی داشت.

در همان روزهای اولیه ابلاغ این دستور، وزیر ارتباطات علت چنین تصمیمی را عدم امکان ارائه اینترنت با سرعتی بیش از ۱۲۸ کیلوبیت عنوان کرد در حالی که طبق نظر کارشناسان از لحاظ فنی چنین محدودیتی امکان ندارد.

البته وزیر ارتباطات در سخنان بعدی خود دلیل این دستور را عدم نیاز کاربران به سرعتی بیش از این عنوان کرد و گفت: کاربر خانگی نیازی به سرعت بالاتر ندارد مگر آنکه کار خاصی بخواهد روی اینترنت انجام دهد و به دانلود تصاویر بپردازد.

در سال سپری شده محدودیت در ارائه اینترنت در حالی صورت گرفته که بسیاری از نمایندگان مجلس و کمیسیون صنایع و معادن مجلس با اعمال چنین محدودیت‌هایی به مخالفت پرداختند و خواستار پاسخگویی وزیر ارتباطات در خصوص عملکرد‌های این وزارتخانه در بخش اینترنت شدند، اما دلایل سلیمانی در مجلس نتوانست نمایندگان مردم را قانع کند و همچنان اعتراض‌ها ادامه دارد.

رشد فیلترینگ اشتباهی

قابلیت دسترسی مردم به سایت‌های اینترنتی با فیلترینگ صورت گرفته طی یک‌سال گذشته کاهش چشمگیری یافته است، چنانچه بسیاری از سایت‌ها که عملا نه شکل امنیتی و نه مشکل اخلاقی دارند مورد فیلتر قرار گرفته‌اند.

در حالی که انتظار می‌رود ایران مانند بسیاری از کشور‌های دیگر منطبق با پارامتر‌های اخلاقی، فرهنگی و سیاسی جامعه به فیلتر سایت‌ها بپردازد به رغم وعده مسوولان مبنی بر اعمال چنین روشی،‌ بسیاری از سایت‌ها بدون دلایل مورد فیلتر قرار می‌گیرند.

طی سال گذشته بسیاری از سایت‌های علمی، پژوهشی، خبری و پزشکی مسدود شده‌اند که مسوولان با پذیرفتن اشتباه صورت گرفته نسبت به بازگشایی آنها اقدام کرده‌اند.

اشتباه فیلتر شدن سایت‌ها در سالی که گذشت نسبت به سال‌های گذشته به شکل بی‌سابقه‌ای افزایش یافت و تعداد زیادی از سایت‌های خبری خارجی از جمله سایت اقتصادی فوربس، هرالدتریبون مورد فیلتر قرار گرفتند.

سایت ویکی‌پدیا، پلیس بین‌الملل اینترپل، یاهو۳۶۰، پروفایل یاهو، فیلیکر و بی‌بی‌سی فارسی و بازتاب نیز از دیگر سایت‌های مسدود شده هستند.

به گفته، کارشناسان محدودیت دمر فضای اینترنت از سوی مسوولان به شکلی سلیقه‌ای در بسیاری از موارد اعمال شده است و در حالی که بسیاری از فیلتر‌ها نیز به علت نقص در سیستم فیلترینگ روی می‌دهد.

مسوولان شرکت فناوری اطلاعات در ابتدای سال جاری وعده راه‌اندازی سیستم فیلترینگ جدیدی را به منظور رفع تمامی مشکلات موجود دادند اما تاکنون این پروژه که «فیلترینگ ملی» نیز نام گرفته به سرانجامی نرسیده است.

گفته می‌شود مشکلات فنی مانع راه‌اندازی این سیستم است و ... پروژه مذکور هنوز در مرحله تست به سر می‌برد.

یکی دیگر از رخدادهای سال ۸۵ در حوزه اینترنت بحث ساماندهی سایت‌های اینترنتی ایرانی توسط وزارت ارشاد است به منظور انتظام امور و فعالیت‌های اطلاع رسانی و توسعه خدمات دسترسی به اینترنت، آئین‌نامه آن توسط هیات وزیران در پائیز تصویب شد.

طبق این آئین‌نامه تمامی مدیران سایت‌های ایرانی ظرف مدت ۲ ماه می ‌بایست برای ثبت سایت خود اقدام می‌کردند تا از مسدود شدن آن جلوگیری شود.

با توجه به گذشت سه ماه از آغاز این طرح برخلاف پیش‌بینی مسوولان استقبال چندانی از سوی کاربران نسبت به ثبت سایت ها صورت نگرفته است و نمایندگان مجلس نیز در این خصوص زبان به اعتراض گشودند و وزیر ارشاد را به مجلس فراخواندند.

به گفته کارشناسان این دستورالعمل نیز مانند بسیاری دیگر از طرح‌های به اجرا در آمده در سال جاری با ناکامی مواجه اشده است.

به طور کلی اینترنت در سالی که گذشت وضعیت متلاطمی را پشت‌ سر گذاشت و محدودیت‌ها و دستورالعمل‌های متفاوتی به منظور ساماندهی و توسعه اینترنت در کشور به اجرا در آمد.

تصمیم‌هایی که امسال در حوزه اینترنت گرفته و اعمال شدند در میان مسوولان و کارشناسان و موافقت و مخالفت‌های فراوانی داشت چنانچه در روزهای پایانی امسال شاهد استیضاح وزیر ارتباطات از سوی مجلس شورای اسلامی هستیم.

در چنین وضعیتی انتظار می‌رود در سال آیندهبا توجه به اهداف برنامه پنج ساله چهارم توسعه و کاربری فناوری اطلاعات در کشور گام‌های هماهنگی بردارند.