شهرهایمان را نجات دهید

مترجم: مژگان سلیمانی آقچای

منبع: اکونومیست

خطر بالا آمدن سطح آب و غرق شدن ساختمان‌ها افزایش می‌یابد

اوج فصل باران در اندونزی است: خوشا به حال کشاورزان ولی بد به حال ۹ میلیون شهروند جاکارتا. آنها امیدوارند که «نفرین پنج ساله» را پشت سر گذارند. در سال ۲۰۰۷ سیل حدود سه پنجم پایتخت را فرا گرفت در حالی که ۵۲ کشته، بیش از ۴۵۰۰۰۰ آواره و حدود یک میلیارد دلار خسارت به بار آورد. پنج سال قبل از آن نیز سیل حدود ۶۰ کشته و ۳۶۵۰۰۰ نفر را آواره کرده بود.

بالاخره مسوولان شهر با طرح لایروبی ۱۰ رود از ۱۳ رودخانه جاکارتا و یکی از کانال‌های قدیمی آن موافقت کردند. همچنین قرار است چهار آب‌انبار بزرگ لایروبی شوند تا به حداکثر ظرفیت ذخیره‌سازی خود برسند.

پایتخت در سطح پایین و مسطحی که کمتر از ده متر از دریای جاوا ارتفاع دارد قرار گرفته است و به طور طبیعی در معرض سیل قرار دارد. با این حال راه‌های آبی آن دهه‌ها است که پاکسازی نشده است. گل و لای فراوان انباشته شده و یک پنجم زباله روزانه به داخل رودخانه‌ها و کانال‌ها ریخته می‌شود. کارشناسان معتقدند چنانچه طی این سال‌ها از راه‌های آبی شهر به خوبی مراقبت می‌شد، مقدار سیل به نصف کاهش پیدا می‌کرد.

به گفته یک مقام رسمی بانک جهانی که در تامین مالی پروژه همکاری دارد، اجرای طرح لایروبی مانند کشیدن دندان است. اضطرار و اهمیت مساله‌ به شدت تشدید شده است؛ چرا که جاکارتا در حال غرق شدن است. براساس گزارش اخیر بانک جهانی نشست زمین در اثر تراکم ساختمان‌ها از جمله آسمان‌خراش‌های جدید و افزایش استخراج آب‌های زمینی (به دلیل افزایش جمعیت) به معنی غرق شدن جاکارتا، تقریبا ۱۰برابر سریعتر از بالا آمدن آب دریای جاوا در اثر تغییرات آب و هوایی است.

تمامی کلانشهر‌ها در آسیا با مشکلات مشابه مواجهند. گزارش منتشر شده توسط بانک توسعه آسیا (ADB) نگاهی دارد به رابطه میان تغییرات آب و هوایی مورد انتظار و مهاجرت. فقط در سال ۲۰۱۱-۲۰۱۰ چهل و دو میلیون نفر در آسیا به دلیل شرایط بد آب و هوایی آواره شده اند. توجه زیادی به ساکنان جزیره‌های کم ارتفاع در هند و اقیانوس آرام- مالدیو، توالو و همچنین سرزمین‌های ساحلی به‌خصوص در بنگلادش شده است. با این وجود کلان‌شهرها جاهایی هستند که انتظار می‌رود مهاجرین شرایط بد آب و هوایی به آنجا نقل مکان کنند و خود این شهر‌ها اغلب در مناطق ساحلی قرار دارند که در خطر بالا آمدن سطح آب دریاها هستند. در شرق آسیا این شهرها شامل گوانگژو، سئول و ناگویا هستند. در جنوب آسیا پایتخت بنگلادش، داکا، کلکته و شنای، بیشتر در معرض آب گرفتگی قرار دارند. بخش‌های زیادی از بمبئی، شهری با ۲۰میلیون جمعیت هم اکنون پایین‌تر از سطح دریا است.

در جنوب شرق آسیا، بانکوک، مانیل و شهر هوشی‌مین مناطق شهری کم ارتفاع هستند ولی مانند جاکارتا با تاخیر به خطر افزایش سیل عکس‌العمل نشان داده اند. سال گذشته باران سنگین موجب خروش رودخانه کائوفرایا شد که شهر بانکوک روی آن قرار دارد و پایتخت تایلند به دشواری از یک بلای طبیعی نجات یافت. با این وجود، صدها نفر کشته شدند و بانک جهانی تخمین می‌زند که این سیل‌ها خسارت ۴۶میلیارد دلاری به اقتصاد تایلند وارد کند.

به همین منوال به گفته دیوید مک کالی، رییس برنامه تغییر آب و هوایی بانک توسعه آسیا سیل سال گذشته رودخانه مکانگ که بخش‌های عظیمی از کامبوج را تخریب کرد، باید اخطاری برای ساکنین این منطقه باشد.

بیشترین تهدید متوجه شهر هوشی مین در نزدیکی رودخانه سایگون در شمال مِکونگ است. این شهر جمعیتی در حدود ۳/۶ میلیون نفر دارد که همچنان در حال افزایش است و پاسخگوی بیش از یک پنجم اقتصاد ویتنام می‌ باشد. به پیش بینی ADB چنانچه استحکامات شهر به طور اساسی اصلاح نشوند، فاجعه رخ خواهد داد. تا سال ۲۰۵۰ هفت دهم شهر در صورت بروز سیل شدید تحت تاثیر قرار خواهد گرفت. بالاخره مسوولان شهر استحکامات جدید در برابر سیل را از جمله سیل بند مورد بررسی قرار می‌دهند. مانیل پایتخت فیلیپین نیز همین کار را انجام می‌دهد. با این حال کارشناسان معتقدند استحکامات فیزیکی دوام چندانی نخواهند داشت. اراده محدود کردن و یا جابه‌جایی‌ شهرها و توسعه صنعتی به همان اندازه حائز اهمیت است.

موسسان ADB معتقدند که در شهر هوشی مین «گسترش شهری در دو دهه‌ اخیر کمک زیادی به افزایش دما، بارش باران و سیل کرده است» سد زدن مقابل زمین‌های سیل خیز کمکی نمی کند. دولت‌ها باید هر چه بیشتر تلاش کنند تا تجار و ساکنین، به‌خصوص مهاجرین زاغه‌نشین را تشویق کنند تا در محل‌هایی که کمتر در معرض سیل هستند ساکن شوند. این کار نیاز به تغییر در منطقه‌بندی و نقشه شهر دارد، شاید با هزینه کمتری نسبت به رشد اقتصادی، ولی تجربه سال گذشته تایلند نشان می‌دهد که خسارت عدم انجام فعالیت‌های پیشگیرانه سنگین‌تر است. ایالت‌های بزرگ صنعتی در شمال بانکوک روی زمین‌هایی قرار گرفته‌اند که روزی شالیزار بودند دقیقا به این دلیل که اغلب، سیل بر آنها جاری می‌شد. کارخانه‌ها به هنگام سیل غرق آب شدند. در نتیجه در انتهای سال ۲۰۱۱ تایلند دچار بزرگ‌ترین انقباض فصلی خود در GDP (۹ درصد سال به سال) از زمان بحران مالی آسیا در ۹۸-۱۹۹۷ شد.

بعضی شرکت‌ها هم‌اکنون در‌صدد نقل مکان به سطوح بالاتر زمین هستند. این کار هزینه آنها را بالا خواهد برد ولی می‌تواند در سیل بعدی آنها را نجات دهد. دولت تایلند نیز سیاست‌های خود را به شدت مورد بازنگری قرار می‌دهد. اگر این کار سایر شهرهای آسیب‌پذیر منطقه را نیز به اقدام مشابه تحریک کند کار مفیدی خواهد بود.