سرفصل‌‌های متنوع دورة MBA

اقتصاد

این درس دربردارندۀ مفاهیم اقتصادِ خُرد و کلان و نیز موضوعات جاری اقتصاد است. در خلال مفاهیم کاربردی اقتصاد، فراگیران با «اقتصاد برای مدیران» آشنا می‌شوند و راه استفاده از تحلیل‌های مالی را در حلّ مشکلات عمومی می‌آموزند.

حسابداری

نحوۀ استفاده و به‌کارگیری اطلاعات مالی و حسابداری برای مدیران موضوع این درس است. طی این درس، فراگیران با صورت‌های مالی شامل ترازنامه، صورت‌حساب سود و زیان و جریان وجوه نقد و نیز با نحوۀ استخراج و تحلیل نسبت‌های مالی، آشنا می‌شوند.

تئوری‌های مدیریت و سازمان

این درس مقدمه‌ای بر مفاهیم مدیریت و سازمان است و هدف آن آشنایی با این مفاهیم است: سطوح مدیریت، وظایف مدیر (برنامه‌ریزی، سازماندهی، بسیج منابع، رهبری و کنترل)، نقش‌های مدیر، دام‌های مدیریت، چالش‌های مدیریت در گذشته وحال و آینده. همچنین، بررسی و تحلیل مکاتب مدیریت و سیر تحول تاریخیِ نظریات مدیریت در حوزۀ این درس قرار می‌گیرد.

بازاریابی

هیچ کسب‌وکاری جز با فروش کالا یا خدماتش شکل نمی‌گیرد. بازاریابی هنر و دانش تشخیص مشتریان هدف، سلایق آنان، رفتارها و الگوهای مصرفشان و در یک کلام، تمام مشخصه‌هایی است که فروش کالا را تضمین کرده و زمینۀ رضایت و وفاداری مشتری را که شرط اصلی بقای هر کسب‌وکاری است، تأمین می‌کند. پس از آنکه دانشجویان با اصول بازاریابی آشنا شدند، می‌آموزند چگونه استراتژی‌های بازاریابی را تدوین و اجرا کرده و طرح‌های کلان بازاریابی را در بخش‌های مختلف سازمان آماده کنند.

رفتارسازمانی

سازمان‌ها از انسان‌ها تشکیل می‌شوند. تحلیل وضعیت سازمان‌ها و رفتارهایی که در آن‌ها شکل می‌گیرد، جز از طریق شناخت بهترِ انسان‌ها و الگوهای رفتاریِ فردی و گروهی و سازمانیِ آنان امکان‌پذیر نیست. درس رفتار سازمانی، درسی میان‌رشته‌ای است که با ترکیب مفاهیم مدیریت و روان‌شناسی و جامعه‌شناسیِ رفتاری، می‌کوشد رفتارهای مناسب و نامناسب انسانی را در حوزۀ سازمانی بررسی کرده و ریشه‌های آن‌ها را تحلیل کند.

دانش عمومی مدیریت

این درس با هدف معرفی مباحث و موضوعات رشته‌های مرتبط با مدیریت که آگاهی از آن برای هر مدیری ضرورت دارد، به‌نحوی متمایز و منحصربه‌فرد طراحی و تدوین شده است. سرفصل‌های انتخابی برای این درس با توجه به بررسی کارشناسان و تجارب صاحب‌نظران درخصوص نقصان و کمبودهای دروس دانشگاهیِ مدیریت، طبق آخرین منابع علمیِ معتبر و ممتاز، با نگاهی بومی و کاربردی و با لحاظ آخرین تحولات جهانی و ملی تهیه و تنظیم شده است.

مدیریت استراتژیک

استراتژی هنر مدیریت منابع محدود است. این منابع ممکن است زمان، ثروت، نیروی انسانی، ارزش نام تجاری و هرگونه سرمایۀ مشهود و نامشهود دیگری باشد که در اختیار مدیر قرار می‌گیرد. تفکر استراتژیک، هنر انتخاب گزینۀ مناسب در تصمیم‌های کلان سازمانی است. این درس، با هدف آموزش مدل‌های متعارفِ به‌کاررفته در حوزۀ مدیریت استراتژیک، طراحی و ارائه می‌شود.

مدیریت منابع انسانی

امروزه، تمام صاحب‌نظران مدیریت معتقدند مهم‌ترین منبع هر سازمان، منابع انسانی آن سازمان است. شاید بتوان سازمان‌هایی را یافت که با کمترین منابع مالی، مسیر رشد و موفقیت را پیموده باشند؛ اما به‌جرأت می‌توان گفت طی‌کردن مسیر رشد و موفقیت برای هر سازمانی، بدون‌استفاده از نیروی انسانی کارآمد، امکان‌پذیر نیست.

مدیریت مالی و بودجه‌بندی

برای مدیریت هر کسب‌وکار، چه کوچک و چه بزرگ، آشنایی با مفاهیم مالی ضروری است. جایی که تفکر مدیر از حسابداریِ صِرف و جمع و تفریق درآمدها و هزینه‌ها فراتر می‌رود و به شیوه‌های مختلف تأمین سرمایه و هزینۀ هریک از آن‌ها می‌پردازد، حوزۀ مدیریت مالی آغاز می‌شود. محاسبۀ سودآوری پروژه‌ها، نرخ مناسب بازگشت سرمایه، ارزش‌گذاری سهام شرکت‌ها، تعیین ساختار سرمایۀ شرکت‌ها، انتخاب گزینه‌های مناسب سرمایه‌گذاری و سایر زمینه‌های مشابه، در درس مدیریت مالی مورد بحث قرار می‌گیرد.

اصول و فنون مذاکره

هریک از ما به‌عنوان یک فرد یا عضوی از خانواده یا عضوی از سازمان، هر روز و هر لحظه با موقعیت‌هایی برای مذاکره مواجه می‌شویم. مذاکره ممکن است با هدف فروش یا معرفی محصول و خدمات و نیز متقاعدکردن طرف مقابل انجام پذیرد، یا با هدف رفع تعارض‌ها و مشکلاتِ پیش‌آمده.

در این دوره، اصول و مبانی مذاکره، ترفندها و مهارت‌های حرفه‌ای، نحوۀ مذاکرۀ قراردادها و سایر مطالبِ مرتبط به این حوزه، به بحث و بررسی گذاشته شده و تلاش می‌شود با تمرین‌های عملی، استفاده از این مهارت‌ها در ذهن دانشجویان تثبیت شود.

طراحی ساختار سازمانی (سازماندهی)

دانشجویان در این درس، با این موضوعات آشنا می‌شوند: ابعاد ساختار سازمانی (پیچیدگی، رسمیت، تمرکز)، عواملی که در طراحی ساختار سازمانی مدنظر قرار می‌گیرند (استراتژی، اندازه، تکنولوژی، محیط، قدرت، عوامل انسانی، IT، پست‌مدرنیسم)، انواع ساختارهای سازمانی سنّتی (وظیفه‌ای، بخشی، بوروکراسی و...) و مدرن (ماتریسی، پروژه‌ای، مجازی و...). پس از این آشنایی است که آنان می‌توانند ساختار سازمانی شرکت‌های مختلف را تجزیه و تحلیل کنند. هدف نهایی این درس این است که فراگیران بتوانند برای هر سازمان خاصی، ساختاری متناسب با فعالیت و حجم سازمان و استراتژی‌های آن سازمان طراحی کنند.

کارآفرینی و ایجاد واحدهای جدید

این درس معمولاً با حضور کارآفرینان برتر کشور برگزار می‌شود و طی آن، مهارت‌های ایجاد کسب‌وکاری موفق، از ابتدایی‌ترین مراحل که خلق ایده است تا چالش‌های راه‌اندازی و بهره‌برداری به‌صورتی عملی و ملموس، با استفاده از تجارب کارآفرینان ارائه می‌شود.

حقوق تجارت و کسب‌وکار

حقوق تجارت، روی دیگر سکۀ مدیریت کسب‌وکار است. توانمندترین مدیران نیز درصورتی‌که با قوانین و مقررات حقوقی آشنا نباشند، به‌سرعت خود را در انبوهی از قوانین و مقررات دست‌وپاگیرِ مالیاتی، بیمه‌ای، حقوقی و گمرکی گرفتار می‌بینند.

مدیریت تولید و عملیات

برای هر مدیر، به‌همان اندازه که توجه به محیط بیرونی و فضای رقابتیِ حاکم بر بازار حائز اهمیت است، توجه به فرایندهای درونی سازمان نیز اهمیت بسیار دارد.

درس مدیریت تولید و عملیات در ابتدا با توجه خاص به کارخانجات تولیدی و فرایندهای مستقر در آن‌ها شکل گرفت. حوزه‌هایی نظیر مدیریت تدارکات، مدیریت انبارها، مدیریت تولید و مدیریت توزیع ازجمله حوزه‌های مطرح در این درس بودند.

تدوین طرح کسب‌وکار (BP)

همۀ کارآفرینان، زمانی، تصویری شفاف و انگیزاننده از کسب‌وکاری موفق در ذهن داشته‌اند؛ اما برای عملی‌شدن رؤیاهای کارآفرینان، نخستین گام اجرایی، تدوین برنامه‌ای مدوّن برای اجرای کسب‌وکار در دنیای واقعی است.

طرح کسب‌وکار یا همان Business Plan ضمن آنکه در تحلیل و بررسی تمامی جنبه‌های اجراییِ راه‌اندازیِ کسب‌وکار به کارآفرین کمک می‌کند، معمولاً به‌عنوان سندی برای جذب کمک‌های مالی از سرمایه‌گذاران حقیقی و حقوقی مورد استفاده قرار می‌گیرد.

در این درس، بخش‌های اصلی طرح کسب‌وکار، ازجمله منابع موردنیاز، مدل کسب‌وکار، جریان نقدی موردنیاز، برنامۀ زمان‌بندیِ اجرای کار، تحلیل بازار و موقعیت رقبا و سایر اطلاعات لازم برای ارزیابی شانس موفقیت کسب‌وکار تحلیل و تدوین می‌شود.

استراتژی‌های بازاریابی

اگرچه بسیاری از دانشجویان، استراتژی بازاریابی را شاخه‌ای از درس استراتژی و بسیاری دیگر، آن‌را قسمتی از درس بازاریابی می‌دانند، باید تأکید کنیم که درس استراتژی بازاریابی، علمی مستقل و البته بین‌رشته‌ای است.

شناخت دانش استراتژی و ترکیب همزمانِ آن با ابزارهای مطرح‌شده در حوزۀ بازاریابی، زمینه‌ساز دانش جدیدی است که امروزه، در مدارس کسب‌وکار جهان، به یکی از کاربردی‌ترین دروس دورۀ MBA بدل شده است.

بازرگانی خارجی و مکاتبات تجاری

شاید در دهه‌های گذشته، مدیریت کسب‌وکار در محیطی بسته و مستقل از جهان خارج، تصورپذیر بود؛ اما امروزه بسته‌ترین اقتصادهای جهان نیز تعامل و تأثیرپذیری از جهان خارج را به‌عنوان واقعیتی انکارناپذیر پذیرفته‌اند.

در این زمینه، بیش از هر چیز، باید به دو حوزه توجه کرد: نخست، حوزۀ قوانین و مقررات بازرگانی خارجی و نحوۀ تعامل میان سازمان‌ها در فضای بین‌المللی؛ دوم، حوزۀ مکاتبات تجاری و بازرگانیِ بین شرکت‌ها . بازرگانی خارجی و مکاتبات تجاری درسی است که به این حوزه از دانش مدیریت کسب‌وکار می‌پردازد.

مدیریت تبلیغات و فروش مؤثر

اینکه محصول خاصی را تولید کرده و آن‌را در طبقه‌بندی فروشگاه‌ها قرار داده‌اید یا اینکه خدمت خاصی را طراحی کرده و تیمی قدرتمند را برای ارائۀ آن خدمت آماده و مستقر کرده باشید، به‌هیچ‌وجه نمی‌تواند تضمین‌کنندۀ موفقیت شما باشد. درس مدیریت تبلیغات و فروش مؤثر مهم‌ترین ابزارهای ارتباط با بازار را برای عرضۀ کالا یا خدمت، در اختیار دانشجو قرار می‌دهد.

مدیریت قیمت‌گذاری

سال‌های زیادی از زمانی‌که هر کالا، قیمتی ثابت و مشخص داشت، گذشته است. در دوران گذشته، هر تولیدکننده‌ای بهای تمام‌شدۀ کالا یا خدمت تولیدیِ خود را محاسبه کرده و با درنظرگرفتن حاشیۀ سودی معقول، آن‌را به خریدار عرضه می‌کرد. همچنین، دورۀ ثبات قیمت‌ها به‌پایان رسیده است: قیمت هتل‌ها، بلیط هواپیماها و بسیاری از تورهای مسافرتی، در زمان‌های مختلف و در فصل‌های متفاوت سال تغییر می‌کند و به‌اصطلاح، «قیمت‌گذاری دینامیک» عرصه را بدست گرفته است. درس مدیریت قیمت‌گذاری، با هدف آموزش انواع مکانیزم‌های تعیین قیمت و نیز استراتژی‌های تنظیم بازار، با استفاده از قیمت‌گذاری مناسب، طراحی و اجرا می‌شود.

تجارت الکترونیک

هزینه‌های اندک استقرار سیستم‌های بازاریابی و فروش، امکان دسترسیِ ساده‌تر و ارزان‌تر به اطلاعات مشتریان، قابلیت اجرای مکانیزۀ عملیات فروش و بازاریابی و حتی تحویل درخواست مشتری، همگی از فوایدی هستند که رشد سریع تجارت الکترونیک را در سال‌های اخیر باعث شده‌اند.

آموزه‌های فوق و سایر موضوعات حوزۀ تجارت در بستر اینترنت و شبکه‌های الکترونیکی، همگی در درس تجارت الکترونیک مورد بحث و بررسی قرار می‌گیرند.

مدیریت ارتباط با مشتری

حفظ ارتباط با این مشتریان می‌تواند بسیار ساده‌تر و کم‌هزینه‌تر از سرمایه‌گذاری برای جذب مشتریان جدید باشد. درس مدیریت ارتباط با مشتری، به بحث و بررسی تمامی ابزارهای لازم برای کسب اطلاعات درخصوص مشتری و سلیقه‌های وی و نیز نحوۀ مدیریت و حفظ رابطۀ موجود میان سازمان و مشتریان می‌پردازد.

سیستم‌های اطلاعاتی مدیریت (MIS)

امروزه، تکنولوژی اطلاعات، تئوری‌ها و استراتژی‌های مختلف بنگاه‌ها را دچار تحولی عمیق کرده است؛ به‌طوری‌که ادارۀ سازمان‌ها بدون‌توجه و استفادۀ مؤثر از فناوری اطلاعات (IT) امری غیرممکن می‌نماید. MIS روش استفادۀ اثربخش و ایجاد تحولات عمیق و بنیادین در سازمان‌ها را با استفاده از تکنولوژی اطلاعات به ما می‌آموزد.

مدیریت تحول و رهبری در سازمان

امروزه، همگان پذیرفته‌اند که اجرای پروژۀ تحول، بیش از آنکه نیازمند یک مدیر باشد، نیازمند یک رهبر است. در تفاوت مدیریت و رهبری گفته‌اند: مدیر، انسان‌ها را «آن‌گونه که هستند» می‌پذیرد و می‌کوشد از آنان تا حد امکان استفاده کند؛ اما رهبر، انسان‌ها را «آن‌گونه که می‌توانند باشند» می‌خواهد و تلاش می‌کند مهارت‌ها و استعدادهای کارکنان را تا بیشترین حدّ ممکن شکوفا سازد.

سیستم‌های کنترل مدیریت

برنامه‌ریزی و اجرا، تنها بخشی از فرایند مدیریت استراتژیک است. مدیران، برای اینکه از درستیِ برنامه‌های خود مطلع شده و از اجرای صحیح و مناسب آن‌ها مطمئن شوند، باید فرایندی برای کنترل وضعیت سازمان در نظر بگیرند و ابزارهایی برای سنجش وضعیت بخش‌های مختلف سازمانی، در مجموعۀ تحتِ مدیریت خود، تعبیه کنند.سیستم‌های کنترل مدیریت، علاوه بر دراختیارقراردادن ابزارهای مختلف برای کنترل شاخص‌های غیرمالی، با معرفی مفهوم مراکز مسئولیت، مشتمل بر مرکز درآمد، مرکز هزینه و مرکز سرمایه‌گذاری، امکان نظارت بهتر بر نحوۀ عملکرد مالی هریک از بخش‌های سازمانی را فراهم می‌آورد.

مدیریت پروژه

مدیریت پروژه به‌معنی استقرار نظام سازمان‌یافته‌ای است که با هدف مدیریت منابع، طراحی می‌شود؛ به‌نحوی که پروژه با چشم‌اندازی مشخص و در زمان معیّن با هزینه‌ای مطابق هزینۀ برآوردشده به‌اتمام برسد.

مدیریت بحران

بحران را به شیوه‌های مختلفی تعریف کرده‌اند. برخی صاحب‌نظران بحران را موقعیتی غیرعادی برای سازمان تعریف کرده‌اند و برخی دیگر، این‌گونه: وقوع اوضاع پیش‌بینی‌نشده به‌گونه‌ای که سرعت پاسخ‌گویی سازمان کمتر از سرعت تغییر محیط باشد. درس مدیریت بحران شیوه‌های برنامه‌ریزی برای مواجهه با موقعیت بحران را طرح و بررسی می‌کند.

مدیریت زنجیرۀ تأمین

موضوع این درس عبارت است از فرآیند برنامه‌ریزی، اجرا و کنترل عملیات مرتبط با زنجیرۀ تأمین در بهینه‌ترین حالت ممکن. مدیریت زنجیره تأمین دربرگیرندۀ تمامی جابه‌جایی‌ها و ذخیرۀ مواد اولیه، موجودی درحین کار و محصول تمام‌شده، از نقطۀ شروع تا نقطۀ پایان مصرف است.