شهر من، نماد هویت من

محمد نیشابوری- از شهر که سخن می‌‌گوییم باید مجموعه‌ای منسجم و هویت‌دار از تاریخ، فرهنگ، رسوم و عقاید باشد. شهرها اگرچه براساس ضرورت بشر برای تامین نخستین نیازها ساخته شده‌اند، اما به مرور زمان و با افزایش جمعیت به نماد هویت‌یابی و هویت‌بخشی تبدیل شدند. مهندسان سازه‌ها و کارشناسان زیباسازی شهرها با به کار بردن فناوری روز و تلفیق آن با فرهنگ و سنن بومی و ملی شهرها را هویت می‌بخشند. اینکه چرا نیازمند هویت بخشی به شهر‌ها هستیم از دید جامعه شناختی خود انگاره‌ای از سال‌ها تلاش و تحقیق برای فهم آن بوده است. جامعه‌شناسان با مطالعه اقوام مختلف و بررسی فرهنگ‌ها و سنن متفاوت در کشورها و قاره‌های گوناگون دریافتند مردم علاقه دارند تا آنچه نماد هویت‌شان است را به‌گونه‌ای در بارزترین فضاهای شهری در تیررس دید میهمانان، گردشگران و بازرگانان و ... قرار دهند. انتقال مفاهیم فرهنگی که می‌تواند مذهب، ادبیات، تاریخ و حتی تلاش و ایستادگی، مقاومت و خلاقیت باشد از جمله نمادهای هر شهر محسوب می‌شوند. اقوام و ملیت‌ها هر یک شهره به پدیده یا هویتی هستند بنابراین تاکید بر آن می‌تواند شاخص تفاوت با سایر ملت‌ها و اقوام قرار گیرد. به‌طور مثال در بسیاری از شهرهای کشورمان مساجد با گنبدها و مناره‌های خود هویت اسلامی و دینی ما را به نمایش می‌گذارند. یا مقبره حافظ، خیام و بوعلی هر یک نمادی از شهرهای خود و پشتوانه هویتی برای ساکنان آن است. این مهم برای عموم شهرهای با قدمت تاریخی و ریشه‌های مذهبی صادق است، اما نکته آنجا است که کلانشهرها که خود ساخته شده سده اخیر هستند دیگر آن ضرورت‌های نخستین و آن هویت‌های گذشته‌ای را که ریشه در سنن و ملیت و حتی مذهب داشتند را دارا نیستند. در چنین معادله‌ای باید هویت جمعی که عامل انسجام درونی هر جمعیت و به نسبت آن شهری محسوب می‌شود را باز تعریف کرد. بدون شک کلانشهرها هم از هویت‌های چندگانه رنج می‌برند. در زیبایی‌شناسی آنچه از همه مهمتر قلمداد می‌شود یکریختی و همگونی شهر است که دلبستگی را ایجاد می‌کند. دلبستگی به شهر و محیط شغلی و زندگی ایجاب می‌کند تا آن را زنده و پویا نگه داریم. برای زنده نگه داشتن آن باید شهرها را ساخت، شکل و انسجام داد و پس از آن در مقابل هر ناهنجاری از آن دفاع کرد. هویت فصل متمایز تاریخ‌ها از یکدیگر است. حال شهر بزرگی مثل تهران برای انسجام بخشی به انواع ساکنانش باید هویت بخشی را سرفصل هر نوع ساخت و ساز یا آبادانی دانست. مدیریت شهری در این میان در کنار توجه به منابع مالی و هزینه‌های پروژه‌ها و نیز توجه به اصل هزینه- فایده لازم است به هویت جمعی و شهری نیز توجه کند. هویتی که دلبستگی را نوید دهد. پل جوادیه با نوع خاص سازه طراحی شده در آن می‌تواند نمادی از خلاقیت مدرن ایرانی باشد. برج آزادی، برج میلاد، پل پارک وی، بزرگراه همت و سایر سازه‌های ساخته شده تاکنون یا در دوران خود یا پس از آن هویت تهرانی‌ها را تعریف و تبیین می‌کنند. اکنون جنوب تهران شده‌است یادگاری از تلاش، خلاقیت و استقامت ایرانی. هویتی از جنس ایرانی و تاریخی از جنس دفاع مقدس. چکیده همه اینها می‌شود. پلی از جنس همت، سردار بزرگ دفاع مقدس.