شکلات‌های خارجی در بازار ایران جولان می‌دهند

مجید معتمدی

از میان تنقلات پر مصرف امروزی، شیرینی و شکلات و آب نبات از محبوبیت بسیاری برخوردار است. امروز بر خلاف گذشته که مصرف این محصولات تنها به اعیاد و مناسبت های خاص محدود می شد انواع شیرینی و شکلات در ماه های مختلف سال به طور وسیع مورد استفاده قرار می گیرد. به موازات افزایش مصرف، تنوع و حجم تولیدات شیرینی و شکلات در سالهای اخیر افزایش چشمگیری داشته و این محصولات در اکثر فروشگاه های مواد غذائی به وفور به چشم می خورد اکنون بیش از چهار دهه از عمر صنعت شیرینی و شکلات در کشور می گذرد.

قاچاق، بزرگترین مشکل صنعت

اگرچه افزایش سرانه مصرف انواع شیرینی و شکلات در سالهای اخیر به نفسه امری مثبت برای این صنعت است اما به موازات آن این مسئله رشد واردات و قاچاق انواع شکلاتهای خارجی به کشور را نیز به دنبال داشته است، به گونه ای که در حال حاضر تولیدکنندگان معتقدند یکی از بزرگترین مشکلات این صنعت افزایش قاچاق این کالا به داخل کشور است مسئله ای که موجب غضب بخشی از بازار داخلی از سوی تولیدکنندگان خارجی شده است.

حاشیه سود بیشتر فروشندگان

از فروش شکلاتهای خارجی

اما یکی از دلایل اصلی نفوذ شکلاتهای خارجی به قفسه بسیاری از فروشگاه ها حاشیه سود بیشتر فروشندگان از فروش شکلاتهای خارجی نسبت به داخلی است. یکی از تولیدکنندگان شیرینی و شکلات در این زمینه می گوید: حاشیه سود فروشندگان از فروش شکلاتهای ایرانی حداکثر ۱۵درصد است در حالی که از فروش شکلاتهای خارجی حداقل ۳۰ تا ۴۰ درصد سود می کنند بنابراین این مسئله تاثیر زیادی در توزیع گسترده محصولات خارجی در فروشگا‌ه‌ها داشته است.

ضعف بسته بندی محصولات داخلی

با این حال از این نکته نیز نباید غافل شد که اگر در دهه گذشته قفسه شکلاتهای لوکس و گران قیمت فروشگاه ها تنها مختص انواع محصولات وارداتی بود اما در حال حاضر با توجه به افزایش چشمگیر کیفیت و بسته بندی محصولات داخلی، بخشی از مشتریان مشکل پسند این صنعت برخی از محصولات داخلی را به وارداتی ها ترجیح می دهند.

حمید ۲۹ ساله یکی از مشتریان همیشگی شکلات می گوید: در گذشته تنها شکلاتهای خارجی مصرف می کردم اما چند سالی است که محصولات مناسب داخلی نیز وارد بازار شده است. وی معتقد است بزرگترین ضعف شکلاتهای ایرانی همچنان در نوع بسته بندی این محصولات است امری که تاثیر بسیاری در جذب مصرف کنندگان دارد.

عرضه شکلاتهای خارجی تاریخ مصرف گذشته در بازار

در این شرایط یکی از مسائل مهم در خصوص شکلاتهای وارداتی، کیفیت و استانداردهای این محصولات است. در حال حاضربخش کوچکی از بازار محصولات وارداتی را شکلاتهای تحت لیسانس برخی از برندهای با کیفیت اروپائی به خود اختصاص داده و بیشتر محصولات وارداتی برند معتبری نداشته و در نتیجه تشخیص کیفیت و سلامت آنها نیز مشکل است. زمان مصرف برخی از شکلاتهای خارجی عرضه شده در بازار به پایان رسیده و استاندارهای مصرف را از دست داده‌اند، در این شرایط این وظیفه سازمانهای نظارتی است که کیفیت و استاندارهای مربوط به این محصولات را تست کنند.

ضعف نظارت بر کیفیت محصولات وارداتی

با این حال نگاهی به شرایط شکلاتهای خارجی عرضه شده در بازار نشان می دهد که نظارتهای بهداشتی و تست کیفی محصولات وارداتی به کشور به درستی صورت نمی گیرد، به گونه ای که بخش اعظم شکلاتهای وارداتی اساسا فاقد برچسب واردات هستند، از آن گذشته در برخی از این محصولات اطلاعات مهم و اساسی محصول مانند تاریخ ساخت و انقضا ذکر نشده است. با وجود این شرایط اما بسته بندی های جذاب محصولات وارداتی و به خصوص این تفکر قدیمی که هر کالای خارجی بهتر از داخلی است موجب اقبال بخشی از مصرف کنندگان به این محصولات شده است.

رقابت نابرابر تولیدکنندگان ایرانی و خارجی

شرایط نظارت بر کیفیت و سلامت انواع شکلاتهای خارجی وارداتی به کشور در حالی است که تولیدکنندگان داخلی شیرینی و شکلات تحت نظارتهای شدید کیفی سازمان های ذی ربط قرار دارند، این مسئله موجب نابرابر شدن میدان رقابت برای تولید کنندگان داخلی و خارجی شده است، به گونه ای که برخی از تولید خارجی به دلیل عدم نظارتهای کیفی، بخشی از استانداردهای تولید را رعایت نکرده و در نتیجه محصول خود را با قیمت پایین‌تر نسبت به نمونه‌های داخلی، وارد بازار ایران می کنند، مجموع این شرایط موجب قدرت بیشتر تولید کنندگان خارجی در بازار داخل کشور شده است.

طرح دولت برای کنترل واردات

به نظر می رسد در این شرایط کنترل بیشتر مرزها برای جلوگیری از قاچاق محصولات خارجی مثمر ثمر باشد ضمن آنکه سازمان های نظارتی باید نظارت بیشتری بر محصولات عرضه شده در بازار داشته باشند. در این زمینه شاید طرح جدید دولت برای کنترل واردات و الزامی شدن نصب برچسب واردات بر تمام محصولات خارجی، تا حدی راهگشا باشد.