کوچک، شیرین ، ارزآور

هادی محمدی

شاید حتی برای بسیاری از فعالان اقتصادی باور این نکته سخت باشد که صنعتی مانند شیرینی و شکلات، صادراتی دو برابر صنعتی مانند خودرو درکشور داشته باشد. یکی از دلایل این امر شاید این است که ما معمولا عادت داریم به دنبال صنایعی باشیم که حداقل ظاهر و یا نام پرطمطراقی داشته باشند. این نکته را می توان از پیگیریهابرای احداث کارخانجات درسراسر کشور دریافت.کمتر می توان مسئولین محلی و نمایندگان مجلس را یافت که به دنبال تاسیس کارخانه شیرینی و شکلات در منطقه خود باشند بلکه بیشتر به دنبال صنایعی مانند پتروشیمی،خودرو،فولاد،سیمان و دیگر صنایع هستند. به هر تقدیر اما صنعت شیرینی و شکلات نیمی از صادرات صنایع غذایی را به خود اختصاص داده و صادراتی دو برابر خودرو داشته است. شکلات ایرانی غیر از کشور های همسایه و حوزه خلیج فارس به اروپای غربی، غرب آفریقا، کانادا، آسیای میانه و استرالیا صادر می شود. براساس آمار سال ۱۳۸۸ صادرات مواد غذایی حدود یک میلیارد و ۱۰۰ میلیون دلار بوده که از این رقم ۵۳۰ میلیون دلار به صنعت شیرینی و شکلات اختصاص داشته‌است.یعنی حدود ۴۰ تا ۴۵ درصد از صادرات مواد غذایی مربوط به صنعت شیرینی و شکلات است.

تاثیرگذاری این صنعت درحوزه های دیگر نیز قابل توجه است.هم اکنون تعداد ۳۰۰ واحد تولیدی با ظرفیت اسمی سالانه حدود دو میلیون تن و با اشتغال حدود ۵۰ هزار نفر در زمینه تولید انواع محصولات شیرینی و شکلات در کشور فعال هستند. هر چند که براساس اطلاعات موجود تاریخچه تاسیس اولین کارخانه شکلات سازی در ایران به حدود ۶۰ سال پیش باز می‌گردد اما رشد اصلی این صنعت در سالهای دهه ۷۰ و دهه ۸۰ رخ داده است.براساس اعلام دست اندرکاران این صنعت هنوز ظرفیت زیادی برای توسعه این صنعت در کشور وجود دارد.

مشکلات صنعت

صنعت شیرینی و شکلات نیز مانند برخی صنایع دیگر با مشکلاتی دست به گریبان است. فشارهای خارجی برصنایع ایران تاثیر خود را دراین صنعت نیز گذاشته است. خصوصا برای واحدهایی که نیاز بر تعاملات بانکی با خارج از کشور دارند.

برخی سیاستگذاریهای گاه و بیگاه نیز تامین نیازهای اولیه این صنعت را دچار مشکل می کند. دست اندرکاران این صنعت تقاضاهایی نیز از مسئولین داخلی دارند که از جمله آنها ارائه تسهیلات مناسب بانکی است.

واردات بی رویه نیز یکی از مشکلات اصلی صنعت شیرینی و شکلات است.به گفته دست اندرکاران این صنعت برخی محصولات خارجی تاریخ مصرف گذشته از بازارهای کشورهای اروپایی و یا کشورهای همسایه جمع آوری شده و با دستکاری تاریخ ها به کشورمان وارد می شود و درحال حاضر چندان نظارتی برروی این امر وجود ندارد.

قطب شیرینی و شکلات

استان های آذری نشین را می توان قطب صنعت شیرینی و شکلات دانست.‌ ۵۲ درصدِ شکلات ، ۴۰ درصدِ بیسکویت ، ۴۳ درصدِ ویفر ، ۴۶ درصدِ تافی و ۳۸ درصدِ بّن بّن و آب نبات کشور در آذربایجان شرقی تولید می شود . هم اکنون ۸۵۰ واحد بزرگ و کوچک صنایع غذایی، شیرینی و شکلات ، آشامیدنی و آرایشی در این استان فعال است که در برخی از این واحدها بیش از ۵ هزار نفر در ۳ نوبت کاری مشغول هستند . در پنج کارخانه بزرگ تولید شیرینی و شکلات در تبریز حدود ۳۰ هزار نفر بطور مستقیم و ۱۰ هزار نفر غیرمستقیم در سه نوبت کار می کنند و روزانه با احتساب سایر صنایع غذایی استان۵۰۰ تن محصول تولید و به بازارهای داخلی و خارجی عرضه می کنند . رئیس سازمان صنایع ومعادن آذربایجان شرقی می گوید: ظرفیت تولید بیسکویت کل کشور ۶۱۰ هزار تن در سال است که حدود ۴۰ درصد آن در صنایع غذایی آذربـایجان شرقی تـولید می شود و سالانه ۶۵ واحد تـولید بیسکویت با تجهیزات مدرن در این استان بیش از۲۵۰ هزار تن محصول تولید می کنند .

افزون بر این موارد ۸۳ واحد بـزرگ و کـوچک تولید انواع ویفر در این استان نیز فعال است و از ۲۵۰ هزار تن ظرفیت کل تولید ویفر کشور سالانـه ۱۱۰ هزار تن آن معادل ۴۳ درصد کل تولید ویفر کشور در تبریز تولید می شود .

افزون بر اینها ۶۰ واحد تولید تافی با ظرفیت ۹۰ هزار و ۵۰۰ تن معادل ۴۶ درصد تولید کشور ، ۶۳ واحد بّن بّن و آب نبات با ۷۳ هـزار تن تـولید معـادل۳۸ درصـد تولیدات کشور و ۳۳ واحد تـولید شکلات با ۱۲۰ هزار تن در سال معادل ۵۲ درصد شکلات کشور را تولید می کنند . در مجموع صنایع غذایی ، شیرینی و شکلات آذربایجان شرقی برای حدود ۵۰ هزار نفر اشتغال ایجاد کرده است . رئیس سازمان بازرگانی آذربـایجان شرقی نیز بـا اشاره بـه اینکه در حال حاضر بیش از هزار و ۱۰۰ تاجر، بازرگان و تولیدکننده عمده در آذربایجان شرقی فعال هستند افزود: این استان به لحاظ تعداد تاجر ، بازرگان و تولیدکننده در سطح کشور پس از تهران قرار دارد .

صادق نجفی می افزاید : هم اکنون حدود ۲۵۰ تاجر ، بازرگان، تولیدکننده و صادرکننده در حوزه صنایع غذایی ، شیرینی و شکلات در آذربـایجان شرقی فعال هستند و سرمایه در گردش بـرخی از واحدهـای بـزرگ شیرینی و شکلات استان حدود ۷۰۰ میلیارد تـومان است که از مجموع سرمایه کارخانه بزرگ مینو سابق تهران فراتر رفته است .