تاثیر هدفمندی یارانه ها بر حجم سپرده‌های بانکی

فاطمه بهادری - مدتی است شعب بانکها پذیرای مردم کشورمان برای افتتاح حساب واریز وجوه حاصل از هدفمند کردن یارانه هاست. این اولین گام سیستم بانکی برای هدفمند کردن یارانه‌ها یا همان جراحی بزرگ اقتصاد کشور است که گفته می شود از اول مهر ماه با واریزاولین دوره از یارانه های نقدی آغاز می شود.گرچه هنوز جزییات این طرح اعلام نشده است،اما گمانه زنی ها ،در نظر بسیاری از مردم پیش زمینه هایی را فراهم کرده که شاید افزایش تورم نقطه مشترک آن است.

اما این جراحی بزرگ،موجب تغییراتی دربخش‌های مختلف اقتصاد خواهد شد.مطمئنا هدفمند کردن یارانه به معنای افزایش نقدینگی است واین میدان، رقابتی در سطح جامعه می سازد که هر تولیدکننده کالا وخدمات را به جذب این نقدینگی ترغیب می کند.بانکها به عنوان جزء مهمی از اقتصاد کشور که نقش بی بدیلی در تنظیم واجرای سیاستهای پولی کشور دارند می توانند زمینه ساز رشد اقتصادی کشور باشند.بانکها در شرایط رقابتی می توانند از ورود یک باره نقدینگی برای خرید کالاهای غیر ضروری جلوگیری کرده وبه نفع تولید کشور واختصاص به سرمایه‌گذاری ،منابع مازاد وخرد جامعه را جذب کنند.در این میان تنوع خدمات وایجادجذابیت در خدمات می تواند به کمک اقتصاد بیاید .

البته ناگفته نماند بانک مرکزی وشورای پول واعتبار به عنوان سیاستگذاران پولی کشور باید بیش از پیش دست بانکها را برای رقابت در نرخ سود باز بگذارند. این کاهش محدودیت ها می تواند با گسترده دامنه نرخ های سود تحقق یابد.

در حال حاضر عملکرد واظهارات بسیاری از مسولین بانکی نشان از انتقاد آنها به سیاستهای پولی بانک مرکزی وشورای پول واعتبار دارد.

دریافت سود مشارکتی از تسهیلات ارائه شده در حوزه عقود مبادله ای یکی از مصادیق نارضایتی بانکها نسبت به بسته سیاستی بانک مرکزی در سال جاری است. در این میان بسیاری از مشتریان وسپرده گذاران بانکی بر کم بودن وعدم پوشش کاهش ارزش پول در نرخ های اعلامی تاکید دارند واز این منظربسیاری از مسئولین از تورم ناشی از اجرای طرح هدفمند کردن یارانه ها وکاهش سپرده ها نگرانند. با توجه به این موارد،شورای پول واعتبار دست بانک مرکزی را برای تغییر بسته سال جاری با توجه به شرایط روز وهدفمند کردن یارانه ها باز گذاشت.

محمود بهمنی، رئیس‌کل بانک مرکزی نیز در جمع نمایندگان بخش خصوصی اتاق تهران با تاکید بر اینکه در آینده برای نرخ تسهیلات کف و سقف خواهیم گذاشت، اظهار کرد: اینکه نرخ سود براساس نرخ تورم باشد درست است و باید نرخ سود مطابق با نرخ تورم تعیین شود.

همچنین وی معتقد است که برای حفظ سپرده‌ها باید بیش از نرخ تورم سود به سپرده‌گذاران بدهیم. بهمنی می گوید:ما نمی‌دانیم که هدفمندکردن یارانه‌ها در چند مقطع و چند ساله اجرا می‌شود تا بتوانیم براساس آن محاسبات خود را انجام دهیم.

این سخنان بهمنی به این جهت است که هنوز مشخص نیست هدفمند کردن یارانه ها با آزاد سازی کدام یک از بخش های دارای یارانه صورت می گیرد ؟به چه میزان یارانه به مردم پرداخت می شود؟منابع حاصل از درآمدها در کدام بخش ها و چگونه مصرف می‌شود؟ وبسیاری سوالات دیگر.....

۷۵درصد متقاضی دریافت یارانه نقدی

البته محمد رضا فرزین ، سخنگوی کارگروه تحول اقتصادی در آخرین اظهارات از وضعیت اجرای طرح هدفمند کردن یارانه ها سخن گفته است.

وی پیش‌بینی می کند که در نهایت ۸۵ درصد از ۹۰ درصد جمعیت کشور که فرم اقتصادی پر کرده‌اند متقاضی دریافت یارانه خواهند بود یعنی حدود ۷۵ درصد جمعیت کشور متقاضی دریافت یارانه نقدی هستند که این رقم بر اساس برآورد اولیه ۷۰ درصد بوده است.

وی می افزاید: از ۵ تا ۲۰ شهریور برای خانوارهای جامانده فرصت ثبت‌نام وجود دارد که ۱.۸ میلیون خانوار از خانوارهای سال ۸۷ و ۸۸ به صورت خانوار جدید به شمار می‌روند که از ۵ تا ۲۰ شهریور حساب باز می‌کنند. سخنگوی کارگروه طرح تحول اقتصادی تصریح می کند که در مورد درآمد ناشی از آزاد شدن یارانه حامل های انرژی ۵۰ درصد صرف پرداخت نقدی به مردم ،۳۰ درصد برای حمایت تولید و ۲۰ درصد برای جبران هزینه‌های دولت و نیز مجوز ۱۰درصد جابجایی به دولت داده شده یعنی پولی که به خانوارها تعلق می‌گیرد حدود ۶۰ درصد از منابع آزاد شده خواهد بود.

به گفته وی، محور بعدی طرح تحول اصلاح نظام بانکی شامل اصلاح قانون بانکداری بدون ربا، اصلاح رفتارهای بانکی مانند بانکداری الکترونیکی و اعتبارسنجی مشتری برای اعطای تسهیلات و تدوین آیین‌نامه نحوه واگذاری دارایی غیر ضروری بانک‌ها و نیز آیین‌نامه ساماندهی قرض‌الحسنه در نظام بانکی و بانک جامع اطلاعات مشتریان است که در دستور کار بعدی کارگروه طرح تحول قرار می‌گیرد.

سخنگوی کارگروه طرح تحول اقتصادی تصریح می گوید: در سیاست پولی تعیین نرخ سود بانکی و نحوه ارتباط‌ دهی شبکه بانکی با بانک مرکزی، میزان سپرده قانونی مد نظر است و آنچه در کارگروه تخصصی به توافق برسد به شورای پول و اعتبار برای تصویب ارسال می‌شود و پس از مصوبه شورا در کارگروه طرح تحول مطرح می‌شود.

با این تفاسیر کارشناسان پولی وبانکی نیز در خصوص هدفمند سازی یارانه هاوتاثیرات آن، نظرات متفاوتی دارند اما افزایش نقدینگی وجهت دهی به آن نقطه نظر مشترک شان است.

هدفمند کردن یارانه ها بر روی حجم سپرده ها تاثیر گذار است

سید بهاء الدین حسینی هاشمی مدیر عامل بانک تات نیز معتقد است:هدفمند کردن یارانه ها بر روی حجم سپرده ها در در کوتاه مدت تاثیر گذار خواهد بود اما در بلندمدت نه.

وی می گوید :هدفمند سازی یارانه ها بر پس انداز مردن نیز تاثیر گذاراست.چراکه مردم برای تامین مایحتاجشان ناگزیر به هزینه بخشی از پس اندازهایشان می شوند. مدیر عامل بانک تات با تاکید براینکه اصلاح قیمتهابه خودی خودتورم زا است،اظهار می دارد:کاهش قدرت خرید افراد نیز از پیامدهای اجرای طرح فوق خواهد بود. وی ادامه می دهد:درآمدهای دولت به خصوص در بخش حامل های انرژی مانند نفت سفید،گاز، بنزین، گازوییل وبرق افزایش می یابد.در نتیجه افزایش درآمدها ،کسری بودجه کاهش وپول بدو پشتوانه کمتر واردبازار می شود.در عین حال افزیش درآمدها باعث تکمیل پروژه های عمرانی واشتغال زایی می شود.

به گفته وی،اصلاح قیمت ها ،از اتلاف منابع نیز جلوگیری می کند.

کاهش سپرده ها

مشکل دروصول مطالبات،کاهش سپرده ها دردوران افزایش نرخ تورم،تغییر ترکیب سپرده گذاری به سمت سپرده جاری وکاهش سپرده های سرمایه گذاری از جمله عواملی است که به عقیده فرید ضیاءالملکی، کارشناس پولی وبانکی کشور تحت تاثیر هدفمند سازی یارانه‌ها قرار می گیرد.

ضیاءالملکی با بیان اینکه با هدفمند کردن یارانه ها ،قیمت تمام شده تولید به علت افزایش قیمت سوخت افزایش می یابد،تصریح کرد: احتمالا این افزایش قیمت ،وصول مطالبات بانکها را با مشکل مواجه می کند.

به گفته وی ،گردش پولی در زمان اجرای طرح هدفمند کردن یارانه ها افزایش می یابد.

این کارشناس بانکی با تاکید براینکه مبالغی که برای هدفمند کردن یارانه ها به مردم پرداخت می شود به میزانی نیست که موجب پس انداز شود گفت:این مساله باعث افزایش تقاضا می شود. وی اظهار داشت:مسلما اگر فکری برای کنترل تورم ناشی از هدفمند کردن یارانه ها نشود مردم برای تامین مایحتاج خود ،از سپرده هایشان استفاده می کنند.

ضیاءالملکی تصریح کرد:در جریان هدفمند کردن یارانه ها،از سپرده های سرمایه گذاری کم می شود ومردم به سمت سپرده های جاری گرایش می یابند. به گفته وی،جریان پول به سپرده های جاری متمایل می شودواز سپرده های کوتاه وبلند مدت کاسته می شود.

مطمئنا با توجه به اظهارات این کارشناس بانکی،مردم در مواجهه با نرخ تورم بالا ونرخ های سود پایین،ترجیح می دهند سپرده هایشان را از بانکها خارج کرده وخرج کنند. احمد حاتمی یزد مدیر عامل اسبق بانک صادرات می گوید:وقتی هیچ جزییاتی از طرح هدفمند سازی یارانه ها مشخص نیست نمی توان در مورد اثرات آن نیز اظهارنظر کرد. احمد حاتمی یزد که عضوهیات مدیره بانک ایران واروپا نیزهست،با تاکید براینکه واقعا موافق طرح هدفمند کردن یارانه ها هستم می افزاید:اما معتقدم نمی توان این کاررابا قایم موشک بازی اجرا کرد. وی اظهار می دارد:اگر سیاست هدفمند سازی یارانه ها اجرا شود، برای اقتصاد کشور وتوزیع عادلانه خوب است.

حاتمی یزد با تاکید براینکه هنوزجزییات اجرای هدفمند سازی یارانه ها مشخص نیست،می گوید:هنوز نگفته اند که پول را به همه دهک ها می‌دهند یا نه؟یا با چه درصدی اجرا می شود؟ وی ادامه می دهد:این طرح یک جراحی اقتصادی است وخیلی ها را بالا می برد وخیلی ها را پایین می‌آورد. مدیر عامل اسبق بانک صادرات تصریح می کند:اگر مشخص نشود که این طرح چگونه اجرا می شود،معلوم نیست که چگونه یارانه ها دریافت وچگونه خرج خواهد شد.

سید عباس موسویان، عضو کارگروه بانکداری بدون ربا نیزهدفمندسازی یارانه‌ها را به عنوان عاملی در تعیین نرخ تورم در آینده تاثیر‌گذار دانست.

این کارشناس بانکی نیز تصریح می‌کند: میزان و مقدار افزایش قیمت حامل‌های انرژی توسط دولت در میزان افزایش تورم تاثیر‌ مستقیم دارد.

این کارشناس بانکی در مورد کنترل تاثیرات تورمی‌ هدفمندسازی یارانه‌ها، می‌گوید: تورم ناشی از این طرح به تصمیم دولت و میزان افزایش قیمت‌ها مربوط می‌شود. وی می‌افزاید: عوامل روانی به خاطر طرح هدفمندسازی یارانه‌ها سال آینده در افزایش نرخ تورم تاثیر‌گذار خواهند بود.